Śrīmad-Bhāgavatam
The River Drawn by the Plough10.65.19-34
4770 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.65.19-34
Devanāgarī

वरुण-प्रेषिता देवी वारुणी वृक्ष-कोटरात्
पतन्ती तद् वनं सर्वं स्व-गन्धेनाध्यवासयत्
तं गन्धं मधु-धाराया वायुनोपहृतं बलः
आघ्रायोपगतस् तत्र ललनाभिः समं पपौ
उपगीयमानो गन्धर्वैर् वनिता-शोभि-मण्डले
रेमे करेणु-यूथेशो माहेन्द्र इव वारणः
नेदुर् दुन्दुभयो व्योम्नि ववृषुः कुसुमैर् मुदा
गन्धर्वा मुनयो रामं तद्-वीर्यैर् ईडिरे तदा
उपगीयमान-चरितो वनिताभिर् हलायुध
वनेषु व्यचरत् क्षीवो मद-विह्वल-लोचनः
स्रग्व्य् एक-कुण्डलो मत्तो वैजयन्त्या च मालया
बिभ्रत् स्मित-मुखाम्भोजं स्वेद-प्रालेय-भूषितम्
स आजुहाव यमुनां जल-क्रीडार्थम् ईश्वरः
निजं वाक्यम् अनादृत्य मत्त इत्य् आपगां बलः
अनागतां हलाग्रेण कुपितो विचकर्ष ह
पापे त्वं माम् अवज्ञाय यन् नायासि मयाहुता
नेष्ये त्वां लाङ्गलाग्रेण शतधा काम-चारिणीम्
एवं निर्भर्त्सिता भीता यमुना यदु-नन्दनम्
उवाच चकिता वाचं पतिता पादयोर् नृप
राम राम महा-बाहो न जाने तव विक्रमम्
यस्यैकांशेन विधृता जगती जगतः पते
परं भावं भगवतो भगवन् माम् अजानतीम्
मोक्तुम् अर्हसि विश्वात्मन् प्रपन्नां भक्त-वत्सल
ततो व्यमुञ्चद् यमुनां याचितो भगवान् बलः
विजगाह जलं स्त्रीभिः करेणुभिर् इवेभ-राट्
कामं विहृत्य सलिलाद् उत्तीर्णायासीताम्बरे
भूषणानि महार्हाणि ददौ कान्तिः शुभां स्रजम्
वसित्वा वाससी नीले मालां आमुच्य काञ्चनीम्
रेये स्व्-अलङ्कृतो लिप्तो माहेन्द्र इव वारणः
अद्यापि दृश्यते राजन् यमुनाकृष्ट-वर्त्मना
बलस्यानन्त-वीर्यस्य वीर्यं सूचयतीव हि
एवं सर्वा निशा याता एकेव रमतो व्रजे
रामस्याक्षिप्त-चित्तस्य माधुर्यैर् व्रज-योषिताम्

Transliteration (IAST)

varuṇa-preṣitā devī vāruṇī vṛkṣa-koṭarāt
patantī tad vanaṃ sarvaṃ sva-gandhenādhyavāsayat
taṃ gandhaṃ madhu-dhārāyā vāyunopahṛtaṃ balaḥ
āghrāyopagatas tatra lalanābhiḥ samaṃ papau
upagīyamāno gandharvair vanitā-śobhi-maṇḍale
reme kareṇu-yūtheśo māhendra iva vāraṇaḥ
nedur dundubhayo vyomni vavṛṣuḥ kusumair mudā
gandharvā munayo rāmaṃ tad-vīryair īḍire tadā
upagīyamāna-carito vanitābhir halāyudha
vaneṣu vyacarat kṣīvo mada-vihvala-locanaḥ
sragvy eka-kuṇḍalo matto vaijayantyā ca mālayā
bibhrat smita-mukhāmbhojaṃ sveda-prāleya-bhūṣitam
sa ājuhāva yamunāṃ jala-krīḍārtham īśvaraḥ
nijaṃ vākyam anādṛtya matta ity āpagāṃ balaḥ
anāgatāṃ halāgreṇa kupito vicakarṣa ha
pāpe tvaṃ mām avajñāya yan nāyāsi mayāhutā
neṣye tvāṃ lāṅgalāgreṇa śatadhā kāma-cāriṇīm
evaṃ nirbhartsitā bhītā yamunā yadu-nandanam
uvāca cakitā vācaṃ patitā pādayor nṛpa
rāma rāma mahā-bāho na jāne tava vikramam
yasyaikāṃśena vidhṛtā jagatī jagataḥ pate
paraṃ bhāvaṃ bhagavato bhagavan mām ajānatīm
moktum arhasi viśvātman prapannāṃ bhakta-vatsala
tato vyamuñcad yamunāṃ yācito bhagavān balaḥ
vijagāha jalaṃ strībhiḥ kareṇubhir ivebha-rāṭ
kāmaṃ vihṛtya salilād uttīrṇāyāsītāmbare
bhūṣaṇāni mahārhāṇi dadau kāntiḥ śubhāṃ srajam
vasitvā vāsasī nīle mālāṃ āmucya kāñcanīm
reye sv-alaṅkṛto lipto māhendra iva vāraṇaḥ
adyāpi dṛśyate rājan yamunākṛṣṭa-vartmanā
balasyānanta-vīryasya vīryaṃ sūcayatīva hi
evaṃ sarvā niśā yātā ekeva ramato vraje
rāmasyākṣipta-cittasya mādhuryair vraja-yoṣitām

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वरुण-प्रेषिता देवी वारुणी वृक्ष-कोटरात्varuṇa-preṣitā devī vāruṇī vṛkṣa-koṭarātпосланная Варуною богиня Варуни из дупла дерева,; Варуноюпосланная богиня Варуни древадупла
पतन्ती तत् वनम् सर्वम् स्व-गन्धेन अध्यवासयत्patantī tat vanam sarvam sva-gandhena adhyavāsayatистекая, всю ту рощу пропитала своим запахом; истекающая ту рощу всю своим запахом пропитала
तम् गन्धम् मधु-धारायाः वायुना उपहृतम् बलःtam gandham madhu-dhārāyāḥ vāyunā upahṛtam balaḥтот запах медового потока, принесённый ветром, Бала,; тот запах медового потока ветром принесённый Бала
आघ्राय उपगतः तत्र ललनाभिः समम् पपौāghrāya upagataḥ tatra lalanābhiḥ samam papauобоняв, подойдя туда, пил вместе с красавицами; обоняв подошедший туда красавицами вместе пил
उपगीयमानः गन्धर्वैः वनिता-शोभि-मण्डलेupagīyamānaḥ gandharvaiḥ vanitā-śobhi-maṇḍaleвоспеваемый гандхарвами, в кругу, украшенном женщинами,; воспеваемый гандхарвами женщинамиукрашенном круге
रेमे करेणु-यूथ-ईशः माहेन्द्रः इव वारणःreme kareṇu-yūtha-īśaḥ māhendraḥ iva vāraṇaḥон наслаждался — как владыка стада слоних, слон Махендры; наслаждался слонихстадавладыка Махендры словно слон
नेदुः दुन्दुभयः व्योम्नि ववृषुः कुसुमैः मुदाneduḥ dundubhayaḥ vyomni vavṛṣuḥ kusumaiḥ mudāзагремели литавры в небе, [боги] радостно осыпали цветами,; загремели литавры в небе осыпали цветами с радостью
गन्धर्वाः मुनयः रामम् तत्-वीर्यैः ईडिरे तदाgandharvāḥ munayaḥ rāmam tat-vīryaiḥ īḍire tadāгандхарвы и молчальники славили тогда Раму его подвигами; гандхарвы молчальники Раму его подвигами славили тогда
उपगीयमान-चरितः वनिताभिः हल-आयुधupagīyamāna-caritaḥ vanitābhiḥ hala-āyudhaчьи деяния воспеваемы женщинами, вооружённый плугом,; воспеваемодеяния женщинами плугооружный
वनेषु व्यचरत् क्षीवः मद-विह्वल-लोचनःvaneṣu vyacarat kṣīvaḥ mada-vihvala-locanaḥон бродил по рощам, охмелевший, с очами, помутнёнными хмелем,; в рощах бродил хмельной хмелемпомутнённоокий
स्रग्वी एक-कुण्डलः मत्तः वैजयन्त्या च मालयाsragvī eka-kuṇḍalaḥ mattaḥ vaijayantyā ca mālayāв венке, с одною серьгою, опьянённый, и с гирляндою вайджаянти,; венконосный односерьговый опьянённый вайджаянти же гирляндою
बिभ्रत् स्मित-मुख-अम्भोजम् स्वेद-प्रालेय-भूषितम्bibhrat smita-mukha-ambhojam sveda-prāleya-bhūṣitamнеся улыбающийся лотос лица, украшенный инеем испарины; несущий улыбколиколотос потоминеемукрашенный
सः आजुहाव यमुनाम् जल-क्रीडा-अर्थम् ईश्वरःsaḥ ājuhāva yamunām jala-krīḍā-artham īśvaraḥон призвал Ямуну ради игры в воде — господь;; он призвал Ямуну водыигры ради господь
निजम् वाक्यम् अन्-आदृत्य मत्तः इति आप-गाम् बलःnijam vākyam an-ādṛtya mattaḥ iti āpa-gām balaḥне уважив его слова, [сочтя]: «он пьян», — реку [не пошла к] Бале; его слово неуважив пьяный так реку Бала
अन्-आगताम् हल-अग्रेण कुपितः विचकर्ष हan-āgatām hala-agreṇa kupitaḥ vicakarṣa haнепришедшую он, разгневанный, потянул концом плуга:; непришедшую плугаконцом разгневанный потянул же
पापे त्वम् माम् अवज्ञाय यत् न आयासि मया आहुताpāpe tvam mām avajñāya yat na āyāsi mayā āhutā«о грешная, ты, пренебрегши мною, не идёшь, призванная мною;; грешная, ты меня пренебрегши что не идёшь мною призванная
नेष्ये त्वाम् लाङ्गल-अग्रेण शतधा काम-चारिणीम्neṣye tvām lāṅgala-agreṇa śatadhā kāma-cāriṇīmя поведу тебя концом плуга — на сто [русл], своевольную»; поведу тебя плугаконцом стократно своевольную
एवम् निर्भर्त्सिता भीता यमुना यदु-नन्दनम्evam nirbhartsitā bhītā yamunā yadu-nandanamтак укорённая, испуганная Ямуна к отраде Яду; так укорённая испуганная Ямуна Яду отраду
उवाच चकिता वाचम् पतिता पादयोः नृपuvāca cakitā vācam patitā pādayoḥ nṛpaобратила трепещущее слово, припав к стопам, о царь:; сказала трепещущая слово припавшая к стопам, о царь
राम राम महा-बाहो न जाने तव विक्रमम्rāma rāma mahā-bāho na jāne tava vikramam«о Рама, Рама, долгорукий, не знаю я твоей мощи —; Рама, Рама, долгорукий, не знаю твою мощь
यस्य एक-अंशेन विधृता जगती जगतः पतेyasya eka-aṃśena vidhṛtā jagatī jagataḥ pate[тебя], одною долею [которого] держима земля, о владыка мира; чьей одною долею держима земля, мира владыка
परम् भावम् भगवतः भगवन् माम् अ-जानतीम्param bhāvam bhagavataḥ bhagavan mām a-jānatīm«высшую природу Владыки, о Владыка, меня, незнающую,; высшую природу Владыки, Владыка, меня незнающую
मोक्तुम् अर्हसि विश्व-आत्मन् प्रपन्नाम् भक्त-वत्सलmoktum arhasi viśva-ātman prapannām bhakta-vatsalaотпустить изволь, о Самость вселенной, — прибегшую, о нежный к преданным»; отпустить изволь, вселеннойсамость, прибегшую, преданнымнежный
ततः व्यमुञ्चत् यमुनाम् याचितः भगवान् बलःtataḥ vyamuñcat yamunām yācitaḥ bhagavān balaḥтогда отпустил Ямуну, упрошенный, Владыка Бала;; затем отпустил Ямуну упрошенный Владыка Бала
विजगाह जलम् स्त्रीभिः करेणुभिः इव इभ-राट्vijagāha jalam strībhiḥ kareṇubhiḥ iva ibha-rāṭон погрузился в воду с женщинами — как царь слонов со слонихами; погрузился воду женщинами слонихами словно слонов царь
कामम् विहृत्य सलिलात् उत्तीर्णाया असित-अम्बरेkāmam vihṛtya salilāt uttīrṇāyā asita-ambareвволю поиграв, вышедшей из воды, [одетой] в тёмное платье,; вволю поиграв из воды вышедшей тёмноодежной
भूषणानि महा-अर्हाणि ददौ कान्तिः शुभाम् स्रजम्bhūṣaṇāni mahā-arhāṇi dadau kāntiḥ śubhām srajamмногоценные уборы дала [ей Ямуне], Канти — прекрасный венок; уборы многоценные дала Канти прекрасный венок
वसित्वा वाससी नीले मालाम् आमुच्य काञ्चनीम्vasitvā vāsasī nīle mālām āmucya kāñcanīmнадев два синих одеяния, возложив золотую гирлянду,; надев одеяния синие гирлянду возложив золотую
रेमे सु-अलङ्कृतः लिप्तः माहेन्द्रः इव वारणःreme su-alaṅkṛtaḥ liptaḥ māhendraḥ iva vāraṇaḥон наслаждался, хорошо украшенный, умащённый, — как слон Махендры; наслаждался хорошоукрашенный умащённый Махендры словно слон
अद्य अपि दृश्यते राजन् यमुना-आकृष्ट-वर्त्मनाadya api dṛśyate rājan yamunā-ākṛṣṭa-vartmanāи доныне видно, о царь, по руслу, притянутому у Ямуны,; ныне также видится, о царь, Ямуныпритянутымруслом
बलस्य अनन्त-वीर्यस्य वीर्यम् सूचयति इव हिbalasya ananta-vīryasya vīryam sūcayati iva hi[оно] словно указывает на мощь Балы, чья мощь бесконечна; Балы бесконечномощного мощь указывает словно ведь
एवम् सर्वा निशाः याताः एका इव रमतः व्रजेevam sarvā niśāḥ yātāḥ ekā iva ramataḥ vrajeтак все ночи прошли как одна — у наслаждающегося во Врадже; так все ночи прошедшие одна словно наслаждающегося во Врадже
रामस्य आक्षिप्त-चित्तस्य माधुर्यैः व्रज-योषिताम्rāmasya ākṣipta-cittasya mādhuryaiḥ vraja-yoṣitāmРамы, чьё сознание похищено сладостями враджских женщин; Рамы похищенносознательного сладостями враджских женщин
Translation

«Посланная Варуною богиня Варуни из дупла дерева, истекая, всю ту рощу пропитала своим запахом. Тот запах медового потока, принесённый ветром, Бала, обоняв, подойдя туда, пил вместе с красавицами. Воспеваемый гандхарвами, в кругу, украшенном женщинами, он наслаждался — как владыка стада слоних, слон Махендры. Загремели литавры в небе, [боги] радостно осыпали цветами, гандхарвы и молчальники славили тогда Раму его подвигами. Чьи деяния воспеваемы женщинами, вооружённый плугом, он бродил по рощам, охмелевший, с очами, помутнёнными хмелем, в венке, с одною серьгою, опьянённый, и с гирляндою вайджаянти, неся улыбающийся лотос лица, украшенный инеем испарины. Он призвал Ямуну ради игры в воде — господь; не уважив его слова, [сочтя]: „Он пьян“, — реку [не пошла к] Бале; непришедшую он, разгневанный, потянул концом плуга: „О грешная, ты, пренебрегши мною, не идёшь, призванная мною; я поведу тебя концом плуга — на сто [русл], своевольную“. Так укорённая, испуганная Ямуна к отраде Яду обратила трепещущее слово, припав к стопам, о царь: „О Рама, Рама, долгорукий, не знаю я твоей мощи — [тебя], одною долею [которого] держима земля, о владыка мира. Высшую природу Владыки, о Владыка, меня, незнающую, отпустить изволь, о Самость вселенной, — прибегшую, о нежный к преданным“. Тогда отпустил Ямуну, упрошенный, Владыка Бала; он погрузился в воду с женщинами — как царь слонов со слонихами. Вволю поиграв, вышедшей из воды, [одетой] в тёмное платье, многоценные уборы дала [ей], Канти — прекрасный венок. Надев два синих одеяния, возложив золотую гирлянду, он наслаждался, хорошо украшенный, умащённый, — как слон Махендры. И доныне видно, о царь, по руслу, притянутому у Ямуны, [оно] словно указывает на мощь Балы, чья мощь бесконечна. Так все ночи прошли как одна — у наслаждающегося во Врадже Рамы, чьё сознание похищено сладостями враджских женщин».

Version

8a55fa25cf01 · published Aug 15, 2026, 11:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with