Śrīmad-Bhāgavatam
The Lash Upon the Eye10.82.14-30
4828 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.82.14-30
Devanāgarī

अन्योन्य-सन्दर्शन-हर्ष-रंहसा प्रोत्फुल्ल-हृद्-वक्त्र-सरोरुह-श्रियः
आश्लिष्य गाढं नयनैः स्रवज्-जला हृष्यत्-त्वचो रुद्ध-गिरो ययुर् मुदम्
स्त्रियश् च संवीक्ष्य मिथो ऽति-सौहृद-
स्मितामलापाङ्ग-दृशो ऽभिरेभिरे
स्तनैः स्तनान् कुङ्कुम-पङ्क-रूषितान्
निहत्य दोर्भिः प्रणयाश्रु-लोचनाः
ततो ऽभिवाद्य ते वृद्धान् यविष्ठैर् अभिवादिताः
स्व्-आगतं कुशलं पृष्ट्वा चक्रुः कृष्ण-कथा मिथः
पृथा भ्रातॄन् स्वसॄर् वीक्ष्य तत्-पुत्रान् पितराव् अपि
भ्रातृ-पत्नीर् मुकुन्दं च जहौ सङ्कथया शुचः
आर्य भ्रातर् अहं मन्ये आत्मानम् अकृताशिषम्
यद् वा आपत्सु मद्-वार्तां नानुस्मरथ सत्तमाः
सुहृदो ज्ञातयः पुत्रा भ्रातरः पितराव् अपि
नानुस्मरन्ति स्व-जनं यस्य दैवम् अदक्षिणम्
अम्ब मास्मान् असूयेथा दैव-क्रीडनकान् नरान्
ईशस्य हि वशे लोकः कुरुते कार्यते ऽथ वा
कंस-प्रतापिताः सर्वे वयं याता दिशं दिशम्
एतर्ह्य् एव पुनः स्थानं दैवेनासादिताः स्वसः
वसुदेवोग्रसेनाद्यैर् यदुभिस् ते ऽर्चिता नृपाः
आसन्न् अच्युत-सन्दर्श- परमानन्द-निर्वृताः
भीष्मो द्रोणो ऽम्बिका-पुत्रो गान्धारी स-सुता तथा
स-दाराः पाण्डवाः कुन्ती सञ्जयो विदुरः कृपः
कुन्तीभोजो विराटश् च भीष्मको नग्नजिन् महान्
पुरुजिद् द्रुपदः शल्यो धृष्टकेतुः स काशि-राट्
दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्र-केकयौ
युधामन्युः सुशर्मा च स-सुता बाह्लिकादयः
राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरम् अनुव्रताः
श्री-निकेतं वपुः शौरेः स-स्त्रीकं वीक्ष्य विस्मिताः
अथ ते राम-कृष्णाभ्यां सम्यक् प्राप्त-समर्हणाः
प्रशशंसुर् मुदा युक्ता वृष्णीन् कृष्ण-परिग्रहान्
अहो भोज-पते यूयं जन्म-भाजो नृणाम् इह
यत् पश्यथासकृत् कृष्णं दुर्दर्शम् अपि योगिनाम्
यद्-विश्रुतिः श्रुति-नुतेदम् अलं पुनाति
पादावनेजन-पयश् च वचश् च शास्त्रम्
भूः काल-भर्जित-भगापि यद्-अङ्घ्रि-पद्म-
स्पर्शोत्थ-शक्तिर् अभिवर्षति नो ऽखिलार्थान्
तद्-दर्शन-स्पर्शनानुपथ-प्रजल्प-
शय्यासनाशन-सयौन-सपिण्ड-बन्धः
येषां गृहे निरय-वर्त्मनि वर्ततां वः
स्वर्गापवर्ग-विरमः स्वयम् आस विष्णुः

Transliteration (IAST)

anyonya-sandarśana-harṣa-raṃhasā protphulla-hṛd-vaktra-saroruha-śriyaḥ
āśliṣya gāḍhaṃ nayanaiḥ sravaj-jalā hṛṣyat-tvaco ruddha-giro yayur mudam
striyaś ca saṃvīkṣya mitho 'ti-sauhṛda-
smitāmalāpāṅga-dṛśo 'bhirebhire
stanaiḥ stanān kuṅkuma-paṅka-rūṣitān
nihatya dorbhiḥ praṇayāśru-locanāḥ
tato 'bhivādya te vṛddhān yaviṣṭhair abhivāditāḥ
sv-āgataṃ kuśalaṃ pṛṣṭvā cakruḥ kṛṣṇa-kathā mithaḥ
pṛthā bhrātṝn svasṝr vīkṣya tat-putrān pitarāv api
bhrātṛ-patnīr mukundaṃ ca jahau saṅkathayā śucaḥ
ārya bhrātar ahaṃ manye ātmānam akṛtāśiṣam
yad vā āpatsu mad-vārtāṃ nānusmaratha sattamāḥ
suhṛdo jñātayaḥ putrā bhrātaraḥ pitarāv api
nānusmaranti sva-janaṃ yasya daivam adakṣiṇam
amba māsmān asūyethā daiva-krīḍanakān narān
īśasya hi vaśe lokaḥ kurute kāryate 'tha vā
kaṃsa-pratāpitāḥ sarve vayaṃ yātā diśaṃ diśam
etarhy eva punaḥ sthānaṃ daivenāsāditāḥ svasaḥ
vasudevograsenādyair yadubhis te 'rcitā nṛpāḥ
āsann acyuta-sandarśa- paramānanda-nirvṛtāḥ
bhīṣmo droṇo 'mbikā-putro gāndhārī sa-sutā tathā
sa-dārāḥ pāṇḍavāḥ kuntī sañjayo viduraḥ kṛpaḥ
kuntībhojo virāṭaś ca bhīṣmako nagnajin mahān
purujid drupadaḥ śalyo dhṛṣṭaketuḥ sa kāśi-rāṭ
damaghoṣo viśālākṣo maithilo madra-kekayau
yudhāmanyuḥ suśarmā ca sa-sutā bāhlikādayaḥ
rājāno ye ca rājendra yudhiṣṭhiram anuvratāḥ
śrī-niketaṃ vapuḥ śaureḥ sa-strīkaṃ vīkṣya vismitāḥ
atha te rāma-kṛṣṇābhyāṃ samyak prāpta-samarhaṇāḥ
praśaśaṃsur mudā yuktā vṛṣṇīn kṛṣṇa-parigrahān
aho bhoja-pate yūyaṃ janma-bhājo nṛṇām iha
yat paśyathāsakṛt kṛṣṇaṃ durdarśam api yoginām
yad-viśrutiḥ śruti-nutedam alaṃ punāti
pādāvanejana-payaś ca vacaś ca śāstram
bhūḥ kāla-bharjita-bhagāpi yad-aṅghri-padma-
sparśottha-śaktir abhivarṣati no 'khilārthān
tad-darśana-sparśanānupatha-prajalpa-
śayyāsanāśana-sayauna-sapiṇḍa-bandhaḥ
yeṣāṃ gṛhe niraya-vartmani vartatāṃ vaḥ
svargāpavarga-viramaḥ svayam āsa viṣṇuḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अन्योन्य-सन्दर्शन-हर्ष-रंहसा प्रोत्फुल्ल-हृत्-वक्त्र-सरोरुह-श्रियःanyonya-sandarśana-harṣa-raṃhasā protphulla-hṛt-vaktra-saroruha-śriyaḥстремительностью радости от взаимного лицезрения — с красотою расцветших лотосов сердца и лица,; взаимнолицезрениярадостистремительностью расцветшесердцеликолотосокрасивые
आश्लिष्य गाढम् नयनैः स्रवत्-जलाः हृष्यत्-त्वचः रुद्ध-गिरः ययुः मुदम्āśliṣya gāḍham nayanaiḥ sravat-jalāḥ hṛṣyat-tvacaḥ ruddha-giraḥ yayuḥ mudamкрепко обнявшись, с текущею влагою из очей, с ликующею кожею, с пресёкшимся голосом, они пришли к радости; обнявшись крепко очами текущеводные ликующекожие пресечённоголосые пришли радость
स्त्रियः च संवीक्ष्य मिथः अति-सौहृद-स्मित-अ-मल-अपाङ्ग-दृशः अभिरेभिरेstriyaḥ ca saṃvīkṣya mithaḥ ati-sauhṛda-smita-a-mala-apāṅga-dṛśaḥ abhirebhireи женщины, взглянув друг на друга, с незапятнанными взглядами искоса и улыбкою величайшего дружества, обнялись,; женщины же взглянув взаимно величайшедружествоулыбканезапятнаннокосыевзоры обнялись
स्तनैः स्तनान् कुङ्कुम-पङ्क-रूषितान् निहत्य दोर्भिः प्रणय-अश्रु-लोचनाःstanaiḥ stanān kuṅkuma-paṅka-rūṣitān nihatya dorbhiḥ praṇaya-aśru-locanāḥгрудями ударяя груди, вымазанные мазью кункумы, [обняв] руками, с очами в слезах любви; грудями груди кункумамазьювымазанные ударив руками любвислёзоокие
ततः अभिवाद्य ते वृद्धान् यविष्ठैः अभिवादिताःtataḥ abhivādya te vṛddhān yaviṣṭhaiḥ abhivāditāḥзатем, приветствовав старших, приветствуемые младшими,; затем приветствовав они старших младшими приветствованные
सु-आगतम् कुशलम् पृष्ट्वा चक्रुः कृष्ण-कथाः मिथःsu-āgatam kuśalam pṛṣṭvā cakruḥ kṛṣṇa-kathāḥ mithaḥ[сказав] «добро пожаловать», спросив о благополучии, они вели друг с другом беседы о Кришне; добропожаловать благополучие спросив вели Кришнебеседы взаимно
पृथा भ्रातॄन् स्वसॄः वीक्ष्य तत्-पुत्रान् पितरौ अपिpṛthā bhrātṝn svasṝḥ vīkṣya tat-putrān pitarau apiПритха, увидев братьев, сестёр, их сыновей и родителей,; Притха братьев сестёр увидев их сыновей родителей также
भ्रातृ-पत्नीः मुकुन्दम् च जहौ सङ्कथया शुचःbhrātṛ-patnīḥ mukundam ca jahau saṅkathayā śucaḥжён братьев и Мукунду, беседою оставила скорби; братьевжён Мукунду же оставила беседою скорби
आर्य भ्रातः अहम् मन्ये आत्मानम् अ-कृत-आशिषम्ārya bhrātaḥ aham manye ātmānam a-kṛta-āśiṣam«о почтенный брат, я считаю себя [той], чьи желания не исполнены,; почтенный брат я считаю себя неисполненножеланную
यत् वै आपत्सु मत्-वार्ताम् न अनुस्मरथ सत्-तमाःyat vai āpatsu mat-vārtām na anusmaratha sat-tamāḥраз в бедах вы, праведнейшие, не вспоминали вестей обо мне; что ведь в бедах моювесть не вспоминали праведнейшие
सुहृदः ज्ञातयः पुत्राः भ्रातरः पितरौ अपिsuhṛdaḥ jñātayaḥ putrāḥ bhrātaraḥ pitarau api«друзья, сородичи, сыновья, братья и даже родители; друзья сородичи сыновья братья родители также
न अनुस्मरन्ति स्व-जनम् यस्य दैवम् अ-दक्षिणम्na anusmaranti sva-janam yasya daivam a-dakṣiṇamне вспоминают своего [человека], у кого судьба неблагосклонна»; не вспоминают своего чья судьба неблагосклонная
अम्ब मा अस्मान् असूयेथाः दैव-क्रीडनकान् नरान्amba mā asmān asūyethāḥ daiva-krīḍanakān narān«о мать, не гневайся на нас — людей, игрушки судьбы;; мать не на нас гневайся судьбыигрушек людей
ईशस्य हि वशे लोकः कुरुते कार्यते अथ वाīśasya hi vaśe lokaḥ kurute kāryate atha vāведь мир во власти господа: делает или его заставляют делать; господа ведь во власти мир делает заставляется делать или
कंस-प्रतापिताः सर्वे वयम् याताः दिशम् दिशम्kaṃsa-pratāpitāḥ sarve vayam yātāḥ diśam diśam«опалённые Камсою, все мы ушли — кто в какую сторону;; Камсоюопалённые все мы ушедшие сторону сторону
एतर्हि एव पुनः स्थानम् दैवेन आसादिताः स्वसःetarhi eva punaḥ sthānam daivena āsāditāḥ svasaḥи лишь теперь снова [своего] места достигли по судьбе, о сестра»; теперь же снова место судьбою достигшие, сестра
वसुदेव-उग्रसेन-आद्यैः यदुभिः ते अर्चिताः नृपाःvasudeva-ugrasena-ādyaiḥ yadubhiḥ te arcitāḥ nṛpāḥпочтённые Ядавами — Васудевою, Уграсеною и прочими, — те цари; Васудева-Уграсена-начальными Ядавами они почтённые цари
आसन् अच्युत-सन्दर्श-परम-आनन्द-निर्वृताःāsan acyuta-sandarśa-parama-ānanda-nirvṛtāḥбыли блаженны высшим блаженством от лицезрения Ачьюты; были Ачьютылицезрениявысшеблаженноблаженные
भीष्मः द्रोणः अम्बिका-पुत्रः गान्धारी स-सुता तथाbhīṣmaḥ droṇaḥ ambikā-putraḥ gāndhārī sa-sutā tathāБхишма, Дрона, сын Амбики, Гандхари с сыновьями,; Бхишма Дрона Амбики сын Гандхари ссыновняя так
स-दाराः पाण्डवाः कुन्ती सञ्जयः विदुरः कृपःsa-dārāḥ pāṇḍavāḥ kuntī sañjayaḥ viduraḥ kṛpaḥПандавы с жёнами, Кунти, Санджая, Видура, Крипа,; сжёнами Пандавы Кунти Санджая Видура Крипа
कुन्तीभोजः विराटः च भीष्मकः नग्नजित् महान्kuntībhojaḥ virāṭaḥ ca bhīṣmakaḥ nagnajit mahānКунтибходжа и Вирата, Бхишмака, великий Нагнаджит,; Кунтибходжа Вирата же Бхишмака Нагнаджит великий
पुरुजित् द्रुपदः शल्यः धृष्टकेतुः सः काशि-राट्purujit drupadaḥ śalyaḥ dhṛṣṭaketuḥ saḥ kāśi-rāṭПуруджит, Друпада, Шалья, Дхриштакету, тот царь Каши,; Пуруджит Друпада Шалья Дхриштакету он Каши царь
दमघोषः विशाल-अक्षः मैथिलः मद्र-केकयौdamaghoṣaḥ viśāla-akṣaḥ maithilaḥ madra-kekayauДамагхоша, Вишалакша, Майтхила, [цари] Мадры и Кекаи,; Дамагхоша Вишалакша Майтхила Мадра-Кекайцы
युधामन्युः सुशर्मा च स-सुताः बाह्लिक-आदयःyudhāmanyuḥ suśarmā ca sa-sutāḥ bāhlika-ādayaḥЮдхаманью и Сушарман, с сыновьями Бахлика и прочие,; Юдхаманью Сушарман же ссыновние Бахлика-начальные
राजानः ये च राज-इन्द्र युधिष्ठिरम् अनुव्रताःrājānaḥ ye ca rāja-indra yudhiṣṭhiram anuvratāḥи цари, что, о владыка царей, следуют за Юдхиштхирою, —; цари которые же, царейвладыка, Юдхиштхире следующие
श्री-निकेतम् वपुः शौरेः स-स्त्रीकम् वीक्ष्य विस्मिताःśrī-niketam vapuḥ śaureḥ sa-strīkam vīkṣya vismitāḥувидев тело Шаури, обиталище Шри, с жёнами, изумились; Шриобиталище тело Шаури сжёнами увидев изумлённые
अथ ते राम-कृष्णाभ्याम् सम्यक् प्राप्त-समर्हणाःatha te rāma-kṛṣṇābhyām samyak prāpta-samarhaṇāḥзатем они, как должно принявшие почести от Рамы и Кришны,; затем они Рамой-Кришною как должно принявшиепочести
प्रशशंसुः मुदा युक्ताः वृष्णीन् कृष्ण-परिग्रहान्praśaśaṃsuḥ mudā yuktāḥ vṛṣṇīn kṛṣṇa-parigrahānвосхваляли, с радостью соединённые, Вришни, принятых Кришною:; восхваляли радостью соединённые Вришни Кришноюпринятых
अहो भोज-पते यूयम् जन्म-भाजः नृणाम् इहaho bhoja-pate yūyam janma-bhājaḥ nṛṇām iha«о владыка Бходжей, вы — обладатели [подлинного] рождения среди людей здесь,; о Бходжей владыка вы рождениеобладатели людей здесь
यत् पश्यथ अ-सकृत् कृष्णम् दुर्-दर्शम् अपि योगिनाम्yat paśyatha a-sakṛt kṛṣṇam dur-darśam api yogināmраз вы не раз видите Кришну — труднозримого и для йогинов; что видите нераз Кришну труднозримого также йогинов
यत्-विश्रुतिः श्रुति-नुता इदम् अलम् पुनाति पाद-अवनेजन-पयः च वचः च शास्त्रम्yat-viśrutiḥ śruti-nutā idam alam punāti pāda-avanejana-payaḥ ca vacaḥ ca śāstram«чья слава, воспетая шрути, вполне очищает это [всё], и вода от омовения стоп, и речь — [его] шастра;; чья слава шрутивоспетая это вполне очищает стопомовениявода же речь же шастра
भूः काल-भर्जित-भगा अपि यत्-अङ्घ्रि-पद्म-स्पर्श-उत्थ-शक्तिः अभिवर्षति नः अखिल-अर्थान्bhūḥ kāla-bharjita-bhagā api yat-aṅghri-padma-sparśa-uttha-śaktiḥ abhivarṣati naḥ akhila-arthānземля, хотя и опалена Временем в своём благе, [обретя] силу от прикосновения его лотосов-стоп, изливает на нас все блага; земля Временемопалённоблагая также чьихстоплотосовприкосновениявозникшесильная изливает нам всеблага
तत्-दर्शन-स्पर्शन-अनुपथ-प्रजल्प-शय्या-आसन-अशन-स-यौन-स-पिण्ड-बन्धःtat-darśana-sparśana-anupatha-prajalpa-śayyā-āsana-aśana-sa-yauna-sa-piṇḍa-bandhaḥ«[у кого] связь с ним — лицезрением, прикосновением, [хождением] следом по пути, беседою, ложем, сиденьем, трапезою, брачным родством и общим поминальным комом,; еголицезрениеприкосновениеследпутьбеседаложесиденьетрапезабрачносвязьобщекомносвязь
येषाम् गृहे निरय-वर्त्मनि वर्तताम् वः स्वर्ग-अपवर्ग-विरमः स्वयम् आस विष्णुःyeṣām gṛhe niraya-vartmani vartatām vaḥ svarga-apavarga-viramaḥ svayam āsa viṣṇuḥу вас, пребывающих в доме — на пути в ад, — сам Вишну стал прекращением [и] неба, и избавления»; которых в доме адапути пребывающих вас неба-избавленияпрекращение сам стал Вишну
Translation

«Стремительностью радости от взаимного лицезрения — с красотою расцветших лотосов сердца и лица, крепко обнявшись, с текущею влагою из очей, с ликующею кожею, с пресёкшимся голосом, они пришли к радости; и женщины, взглянув друг на друга, с незапятнанными взглядами искоса и улыбкою величайшего дружества, обнялись, грудями ударяя груди, вымазанные мазью кункумы, [обняв] руками, с очами в слезах любви. Затем, приветствовав старших, приветствуемые младшими, [сказав] „Добро пожаловать“, спросив о благополучии, они вели друг с другом беседы о Кришне. Притха, увидев братьев, сестёр, их сыновей и родителей, жён братьев и Мукунду, беседою оставила скорби: „О почтенный брат, я считаю себя [той], чьи желания не исполнены, раз в бедах вы, праведнейшие, не вспоминали вестей обо мне. Друзья, сородичи, сыновья, братья и даже родители не вспоминают своего [человека], у кого судьба неблагосклонна“. „О мать, не гневайся на нас — людей, игрушки судьбы; ведь мир во власти господа: делает или его заставляют делать. Опалённые Камсою, все мы ушли — кто в какую сторону; и лишь теперь снова [своего] места достигли по судьбе, о сестра“. Почтённые Ядавами — Васудевою, Уграсеною и прочими, — те цари были блаженны высшим блаженством от лицезрения Ачьюты: Бхишма, Дрона, сын Амбики, Гандхари с сыновьями, Пандавы с жёнами, Кунти, Санджая, Видура, Крипа, Кунтибходжа и Вирата, Бхишмака, великий Нагнаджит, Пуруджит, Друпада, Шалья, Дхриштакету, тот царь Каши, Дамагхоша, Вишалакша, Майтхила, [цари] Мадры и Кекаи, Юдхаманью и Сушарман, с сыновьями Бахлика и прочие, и цари, что, о владыка царей, следуют за Юдхиштхирою, — увидев тело Шаури, обиталище Шри, с жёнами, изумились. Затем они, как должно принявшие почести от Рамы и Кришны, восхваляли, с радостью соединённые, Вришни, принятых Кришною: „О владыка Бходжей, вы — обладатели [подлинного] рождения среди людей здесь, раз вы не раз видите Кришну — труднозримого и для йогинов. Чья слава, воспетая шрути, вполне очищает это [всё], и вода от омовения стоп, и речь — [его] шастра; земля, хотя и опалена Временем в своём благе, [обретя] силу от прикосновения его лотосов-стоп, изливает на нас все блага. [У кого] связь с ним — лицезрением, прикосновением, [хождением] следом по пути, беседою, ложем, сиденьем, трапезою, брачным родством и общим поминальным комом, — у вас, пребывающих в доме — на пути в ад, — сам Вишну стал прекращением [и] неба, и избавления“».

Version

8bf2a8657e52 · published Aug 16, 2026, 2:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with