Śrīmad-Bhāgavatam
The Marks of a Purāṇa12.7.13-17
5085 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 12.7.13-17
Devanāgarī

वृत्तिर् भूतानि भूतानां चराणाम् अचराणि च
कृता स्वेन नृणां तत्र कामाच् चोदनयापि वा
रक्षाच्युतावतारेहा विश्वस्यानु युगे युगे
तिर्यङ्-मर्त्यर्षि-देवेषु हन्यन्ते यैस् त्रयी-द्विषः
मन्वन्तरं मनुर् देवा मनु-पुत्राः सुरेश्वराः
र्षयो ऽंशावताराश् च हरेः षड्-विधम् उच्यते
राज्ञां ब्रह्म-प्रसूतानां वंशस् त्रै-कालिको ऽन्वयः
वंशानुचरितं तेषाम् वृत्तं वंश-धरास् च ये
नैमित्तिकः प्राकृतिको नित्य आत्यन्तिको लयः
संस्थेति कविभिः प्रोक्तश् चतुर्धास्य स्वभावतः

Transliteration (IAST)

vṛttir bhūtāni bhūtānāṃ carāṇām acarāṇi ca
kṛtā svena nṛṇāṃ tatra kāmāc codanayāpi vā
rakṣācyutāvatārehā viśvasyānu yuge yuge
tiryaṅ-martyarṣi-deveṣu hanyante yais trayī-dviṣaḥ
manvantaraṃ manur devā manu-putrāḥ sureśvarāḥ
rṣayo 'ṃśāvatārāś ca hareḥ ṣaḍ-vidham ucyate
rājñāṃ brahma-prasūtānāṃ vaṃśas trai-kāliko 'nvayaḥ
vaṃśānucaritaṃ teṣām vṛttaṃ vaṃśa-dharās ca ye
naimittikaḥ prākṛtiko nitya ātyantiko layaḥ
saṃstheti kavibhiḥ proktaś caturdhāsya svabhāvataḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वृत्तिः भूतानि भूतानाम् चराणाम् अचराणि चvṛttiḥ bhūtāni bhūtānām carāṇām acarāṇi ca«поддержание — существа для существ: для движущихся — неподвижные,; поддержание существа существ движущихся неподвижные же
कृता स्वेन नृणाम् तत्र कामात् चोदनया अपि वाkṛtā svena nṛṇām tatra kāmāt codanayā api vāу людей же оно делается своим [усмотрением] — из желания или же по предписанию; сделанное своим людей там изжелания предписанием же или
रक्षा अच्युत-अवतार-ईहा विश्वस्य अनु युगे युगेrakṣā acyuta-avatāra-īhā viśvasya anu yuge yuge«охранение — деяния нисхождений Ачьюты ради вселенной, из юги в югу; охранение Ачьютынисхождениядеяния вселенной вслед вюгу вюгу
तिर्यक्-मर्त्य-ऋषि-देवेषु हन्यन्ते यैः त्रयी-द्विषःtiryak-martya-ṛṣi-deveṣu hanyante yaiḥ trayī-dviṣaḥсреди зверей, смертных, провидцев и богов, — ими истребляются ненавистники троякой [Веды]; зверисмертныепровидцыбоги истребляются которыми троякойненавистники
मन्वन्तरम् मनुः देवाः मनु-पुत्राः सुर-ईश्वराःmanvantaram manuḥ devāḥ manu-putrāḥ sura-īśvarāḥ«межа Ману — [это] Ману, боги, сыновья Ману, владыки суров,; Манумежа Ману боги Манусыновья суроввладыки
ऋषयः अंश-अवताराः च हरेः षट्-विधम् उच्यतेṛṣayaḥ aṃśa-avatārāḥ ca hareḥ ṣaṭ-vidham ucyateпровидцы и частичные нисхождения Хари; шестивидной она зовётся; провидцы частичныенисхождения же Хари шестивидное зовётся
राज्ञाम् ब्रह्म-प्रसूतानाम् वंशः त्रै-कालिकः अन्वयःrājñām brahma-prasūtānām vaṃśaḥ trai-kālikaḥ anvayaḥ«род — [это] преемство царей, произошедших от Брахмы, [взятое] в трёх временах;; царей Брахмойпорождённых род трёхвременное преемство
वंश-अनुचरितम् तेषाम् वृत्तम् वंश-धराः च येvaṃśa-anucaritam teṣām vṛttam vaṃśa-dharāḥ ca yeпреемство рода — деяния их и тех, кто род держит; родапреемство их деяние родадержатели же которые
नैमित्तिकः प्राकृतिकः नित्यः आत्यन्तिकः लयःnaimittikaḥ prākṛtikaḥ nityaḥ ātyantikaḥ layaḥ«наимиттика, пракритика, нитья и атьянтика — растворение;; наимиттика пракритика нитья атьянтика растворение
संस्था इति कविभिः प्रोक्तः चतुर्धा अस्य स्वभावतःsaṃsthā iti kavibhiḥ proktaḥ caturdhā asya svabhāvataḥ„устоем“ названо оно поэтами — четверояким по собственной его природе; устой так поэтами названное четверояко его посвоейприроде
Translation

«Поддержание — существа для существ: для движущихся — неподвижные, у людей же оно делается своим усмотрением — из желания или же по предписанию. Охранение — деяния нисхождений Ачьюты ради вселенной, из юги в югу, среди зверей, смертных, провидцев и богов, — ими истребляются ненавистники троякой Веды. Межа Ману — это Ману, боги, сыновья Ману, владыки суров, провидцы и частичные нисхождения Хари; шестивидной она зовётся. Род — это преемство царей, произошедших от Брахмы, взятое в трёх временах; преемство рода — деяния их и тех, кто род держит. Наимиттика, пракритика, нитья и атьянтика — растворение; „устоем“ названо оно поэтами — четверояким по собственной его природе».

Version

beefe38791a5 · published Aug 16, 2026, 6:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with