Bhaviṣya Purāṇa
The Names of Fire2.17.12-16
1323 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 2.17.12-16
Devanāgarī

षडाननश्च चूडायां व्रतादेशे समुद्भवः ॥ वीतिहोत्रश्चोपनये समावर्ते धनंजयः
उदरे जठराग्निश्च समुद्रे वडवानलः ॥ शिखायां च विभुर्ज्ञेयः स्वरस्याग्निः सरीसृपः
अश्वाग्निर्मंथरो नाम रथाग्निर्जातवेदसः ॥ गजाग्निर्मंदरश्चैव सूर्याग्निर्विंध्यसंज्ञकः
तोयाग्निर्वरुणोनाम ब्राह्मणाग्निर्हविर्भुजः ॥ पर्वताग्निः क्रतुभुजो दावाग्निः सूर्य उच्यते
दीपाग्निः पावको नाम गृह्याग्निर्धरणीपतिः ॥ घृताग्निश्च नलो वायुः सूतिकाग्निश्च राक्षसः

Transliteration (IAST)

ṣaḍānanaśca cūḍāyāṃ vratādeśe samudbhavaḥ || vītihotraścopanaye samāvarte dhanaṃjayaḥ
udare jaṭharāgniśca samudre vaḍavānalaḥ || śikhāyāṃ ca vibhurjñeyaḥ svarasyāgniḥ sarīsṛpaḥ
aśvāgnirmaṃtharo nāma rathāgnirjātavedasaḥ || gajāgnirmaṃdaraścaiva sūryāgnirviṃdhyasaṃjñakaḥ
toyāgnirvaruṇonāma brāhmaṇāgnirhavirbhujaḥ || parvatāgniḥ kratubhujo dāvāgniḥ sūrya ucyate
dīpāgniḥ pāvako nāma gṛhyāgnirdharaṇīpatiḥ || ghṛtāgniśca nalo vāyuḥ sūtikāgniśca rākṣasaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वीतिहोत्रश्चोपनये समावर्ते धनंजयःvītihotraścopanaye samāvarte dhanaṃjayaḥ**при упанаяне — Витихотра, при возвращении — Дхананджая**; упанаяне Витихотра возвращении Дхананджая
उदरे जठराग्निश्च समुद्रे वडवानलःudare jaṭharāgniśca samudre vaḍavānalaḥ**в чреве — Джатхарагни, а в море — кобылий огонь**; вчреве Джатхарагни вморе кобылийогонь
अश्वाग्निर्मंथरो नाम रथाग्निर्जातवेदसःaśvāgnirmaṃtharo nāma rathāgnirjātavedasaḥ**конский огонь — по имени Мантхара, колесничный — Джатаведас**; конскийогонь Мантхара поимени колесничныйогонь Джатаведас
पर्वताग्निः क्रतुभुजो दावाग्निः सूर्य उच्यतेparvatāgniḥ kratubhujo dāvāgniḥ sūrya ucyate**горный огонь — Кратубхудж, а лесной пожар зовётся Сурьею**; горныйогонь Кратубхудж леснойпожар Сурья зовётся
दीपाग्निः पावको नाम गृह्याग्निर्धरणीपतिःdīpāgniḥ pāvako nāma gṛhyāgnirdharaṇīpatiḥ**огонь светильника — по имени Павака, домашний огонь — Дхаранипати**; светильникаогонь Павака поимени домашнийогонь Дхаранипати
घृताग्निश्च नलो वायुः सूतिकाग्निश्च राक्षसःghṛtāgniśca nalo vāyuḥ sūtikāgniśca rākṣasaḥ**масляный огонь — Нала и Ваю, а огонь родильни — Ракшас**; масляныйогонь Нала Ваю родильниогонь Ракшас
Translation

«„При упанаяне — Витихотра, при возвращении — Дхананджая. В чреве — Джатхарагни, а в море — кобылий огонь; в темени должно знать Вибху, огонь звука — Сарисрипа. Конский огонь — по имени Мантхара, колесничный — Джатаведас; слоновий огонь — Мандара, а солнечный зовётся Виндхьею. Водяной огонь — по имени Варуна, брахманов огонь — Хавирбхудж; горный огонь — Кратубхудж, а лесной пожар зовётся Сурьею. Огонь светильника — по имени Павака, домашний огонь — Дхаранипати; масляный огонь — Нала и Ваю, а огонь родильни — Ракшас“».

Chapter colophon

इति श्रीभविष्ये महापुराणे मध्यमपर्वणि प्रथमभागेऽग्निनामवर्णनं नाम सप्तदशोऽध्यायः

Version

466481f8a39a · published Aug 20, 2026, 2:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with