प्रतिष्ठाविशेषनियमवर्णनम् ॥ सूत उवाच ॥ । वृक्षादीनां प्रतिष्ठां च उत्तमेषूत्तमं चरेत् ॥ मध्येमध्ये कनिष्ठा तु कनिष्ठं परिकीर्तितम्
वर्तुलं मंडलं कुर्यात्तत्तु शीर्षे तथान्त्यके ॥ मध्ये वा वेदिकां कुर्यात्तन्मध्ये कुंडमंडलम्
पूर्वेद्यू रात्रिसमये घटं संस्थाप्य पूजयेत् ॥ शेषं संपूज्य विधिवत्पृथिवीं च शिवं तथा
गंधतोयेन गायत्र्या सेतुं संपूज्य मोक्षयेत् ॥ कयानेति च मन्त्रेण आप्यायस्वेति वै ऋचा
दद्याद्गन्धादिकं श्रीश्च ते लक्ष्मीरिति चन्दनम् ॥ दूर्वामन्त्रेण दूर्वाश्च फलमन्त्रेण वै फलम्
शन्नोदेवीति मन्त्रेण दद्यात्कुशपवित्रकम् ॥ सुरासुरेति मन्त्रेण प्रदद्याद्वस्त्रयुग्मकम्
pratiṣṭhāviśeṣaniyamavarṇanam || sūta uvāca || | vṛkṣādīnāṃ pratiṣṭhāṃ ca uttameṣūttamaṃ caret || madhyemadhye kaniṣṭhā tu kaniṣṭhaṃ parikīrtitam
vartulaṃ maṃḍalaṃ kuryāttattu śīrṣe tathāntyake || madhye vā vedikāṃ kuryāttanmadhye kuṃḍamaṃḍalam
pūrvedyū rātrisamaye ghaṭaṃ saṃsthāpya pūjayet || śeṣaṃ saṃpūjya vidhivatpṛthivīṃ ca śivaṃ tathā
gaṃdhatoyena gāyatryā setuṃ saṃpūjya mokṣayet || kayāneti ca mantreṇa āpyāyasveti vai ṛcā
dadyādgandhādikaṃ śrīśca te lakṣmīriti candanam || dūrvāmantreṇa dūrvāśca phalamantreṇa vai phalam
śannodevīti mantreṇa dadyātkuśapavitrakam || surāsureti mantreṇa pradadyādvastrayugmakam
«Сута сказал: „Освящение деревьев и прочего: при лучших да совершает лучшее; при среднем — среднее, при малой — малое возвещено. Круглую мандалу да сотворит — и в изголовье, и в конце; или посредине да сотворит ведику, а посреди неё — яму и мандалу. Накануне, в ночную пору, поставив кувшин, да чтит; Шешу почтив уставно, и Землю, и Шиву; благовонною водою, гаятри, почтив плотину, да отпустит. Мантрою «кая на», и стихом «апьяясва», да подаст благовоние и прочее; «шриш ча те лакшмих» — сандал; мантрою дурвы — дурву, мантрою плода — плод; мантрою «шанно деви» да подаст очиститель из куши; мантрою «сурасура» да подаст двоицу одежд“».
5786e5fdc914 · published Aug 20, 2026, 5:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Врикшадинам пратиштхам ча — «освящение деревьев и прочего». Глава сводит воедино правила, разбросанные по бхаге. Глава сводит воедино правила, разбросанные по бхаге.
Уттамешв уттамам чарет — «при лучших да совершает лучшее». Вот соразмерность, названная прямо: по делу и обряд. Вот соразмерность, названная прямо: по делу и обряд.
Каништхам парикиртитам — «при малой — малое». Малому делу — малый чин, и это не умаление, а мера. Малому делу — малый чин, и это не умаление, а мера.
Вартулам мандалам курьят — «круглую мандалу». Мандала круглая — как навес в третьей бхаге. Мандала круглая — как навес в третьей бхаге.
Сетум сампуджья мокшает — «почтив плотину, да отпустит». Плотину сперва чтут, а потом отпускают: она и гость, и дар. Плотину сперва чтут, а потом отпускают: она и гость, и дар.
Сурасурети мантрена — «мантрою «сурасура»». Постройке подают две одежды — как человеку. Постройке подают две одежды — как человеку.