Śrī-Hari
हरिरुवाच । सप्तमोपचयाद्यस्थश्चन्द्रः सर्वत्र शोभनः । शुक्लपक्षे द्वितीयस्तु पञ्चमो नवमस्तथा
संपूज्यमानो लोकैस्तु गुरुवद्दृश्यते शशी । चन्द्रस्य द्वादशावस्था भवन्ति शृणु ता अपि
त्रिषुत्रिषु च ऋक्षेषु अश्विन्यादि वदाम्यहम् । प्रवासस्थं पुनर्दृष्टं मृतावस्थं जयावहम्
हास्यावस्थं नता(क्रीडा) वस्थं प्रमोदावस्थमेव च । विषादावस्थभोगस्थे ज्वरावस्थं व्यवस्थितम्
कम्पा(न्या) वस्थं सुखावस्थं द्वादशावस्थगं भवेत् । प्रवासो हानिमृन्यृ च जयो हासेरतिः सुखम्
शोको भोगो ज्वरः कम्पः सुखं चेति क्रमात्फलम् । जन्मस्थः कुरुते तुष्टिं द्वितीये नास्ति निर्वृतिः
hariruvāca / saptamopacayādyasthaścandraḥ sarvatra śobhanaḥ / śuklapakṣe dvitīyastu pañcamo navamastathā
saṃpūjyamāno lokaistu guruvaddṛśyate śaśī / candrasya dvādaśāvasthā bhavanti śṛṇu tā api
triṣutriṣu ca ṛkṣeṣu aśvinyādi vadāmyaham / pravāsasthaṃ punardṛṣṭaṃ mṛtāvasthaṃ jayāvaham
hāsyāvasthaṃ natā(krīḍā) vasthaṃ pramodāvasthameva ca / viṣādāvasthabhogasthe jvarāvasthaṃ vyavasthitam
kampā(nyā) vasthaṃ sukhāvasthaṃ dvādaśāvasthagaṃ bhavet / pravāso hānimṛnyṛ ca jayo hāseratiḥ sukham
śoko bhogo jvaraḥ kampaḥ sukhaṃ ceti kramātphalam / janmasthaḥ kurute tuṣṭiṃ dvitīye nāsti nirvṛtiḥ
Хари сказал: «Месяц, стоящий в седьмом, в приросте и прочем, везде благ; в светлой же половине второй, пятый и девятый. Почитаемый мирами, Месяц видится подобным наставнику. У Месяца бывает двенадцать состояний — слушай о них: по три и по три в созвездиях, начиная с Ашвини, изреку я. Пребывание в отлучке, снова увиденное, состояние мёртвого, несущее победу, состояние смеха, состояние игры, состояние радости, состояние уныния, наслаждения, установлен жар, дрожь, состояние счастья — таково идущее в двенадцатом. Отлучка, убыток, смерть, победа, смех, услада, счастье, скорбь, наслаждение, жар, дрожь и счастье — таков по порядку плод. Стоящий в доме рождения творит довольство, во втором нет покоя».
7679643c4825 · published Sep 2, 2026, 7:25:58 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Двенадцать состояний Месяца названы человеческими словами: отлучка, смех, игра, уныние, жар, дрожь. Светило переживает то же, что и человек под ним.
Между смертью и победой в перечне нет промежутка. Третье состояние — мёртвое, четвёртое — несущее победу.
Счастье названо дважды — седьмым и двенадцатым. Круг замыкается тем же, чем кончался.