द्विपादविग्रो धर्मः पीताञ्चाच्युते गते । चतुः शतायुषो लोका द्विजक्षत्रोद्भवाः प्रजाः
तत्र दृष्ट्वाल्पबुद्धींश्च विष्णुर्व्यासस्वरूपधृक् । तदेकन्तु यजुर्वेदं? चतुर्धा व्यभजत्पुनः
शिष्यानध्यापयामास समस्तांस्तान्निबोध मे । ऋग्वेदमथ पैलन्त् सामवेदञ्च जैमिनिम्
अथर्वाणं सुमन्तुन्तु यजुर्वेदं महामुनिम् । वैशम्पायनमङ्गन्तु पुराणं सूतमेव च । अष्टादशपुराणानि यैर् वेद्यो हरिरेव हि
सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितच्चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्
ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतन्तथा । भविष्यन्नारदीयञ्चस्कान्दं लिङ्गं वराहकम्
मार्कण्डेयं तथाग्नेयं ब्रह्मवैवर्तमेव च । कौर्मं मात्स्यं गारुडञ्च वायवीयमनन्तरम् । अष्टादशसमुद्दिष्टं ब्रह्माण्डमिति संज्ञितम्
अन्यान्युपपुराणानि मुनिभिः कथितानि तु । आद्यं सनत्कुमारोक्तं नारसिंहमथापरम्
तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेण तु भाषितम् । चतुर्थं शिवधर्माख्यं स्यान्नन्दीश्वरभाषितम्
dvipādavigro dharmaḥ pītāñcācyute gate / catuḥ śatāyuṣo lokā dvijakṣatrodbhavāḥ prajāḥ
tatra dṛṣṭvālpabuddhīṃśca viṣṇurvyāsasvarūpadhṛk / tadekantu yajurvedaṃ? caturdhā vyabhajatpunaḥ
śiṣyānadhyāpayāmāsa samastāṃstānnibodha me / ṛgvedamatha pailant sāmavedañca jaiminim
atharvāṇaṃ sumantuntu yajurvedaṃ mahāmunim / vaiśampāyanamaṅgantu purāṇaṃ sūtameva ca / aṣṭādaśapurāṇāni yair vedyo harireva hi
sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca / vaṃśānucaritaccaiva purāṇaṃ pañcalakṣaṇam
brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavañca śaivaṃ bhāgavatantathā / bhaviṣyannāradīyañcaskāndaṃ liṅgaṃ varāhakam
mārkaṇḍeyaṃ tathāgneyaṃ brahmavaivartameva ca / kaurmaṃ mātsyaṃ gāruḍañca vāyavīyamanantaram / aṣṭādaśasamuddiṣṭaṃ brahmāṇḍamiti saṃjñitam
anyānyupapurāṇāni munibhiḥ kathitāni tu / ādyaṃ sanatkumāroktaṃ nārasiṃhamathāparam
tṛtīyaṃ skāndamuddiṣṭaṃ kumāreṇa tu bhāṣitam / caturthaṃ śivadharmākhyaṃ syānnandīśvarabhāṣitam
Дхарма двуногая, при Ачьюте, ставшем жёлтым; люди живут четыреста лет, и подданные происходят от брахманов и кшатриев. И там, увидев малоразумных, Вишну, принявший облик Вьясы, ту единую веду снова разделил начетверо и обучил учеников — уразумей от меня их всех: Ригведе — Пайлу, Самаведе — Джаймини, Атхарване — Суманту, Яджурведе — великого мудреца Вайшампаяну, а пурану — Суте; и восемнадцать пуран, которыми познаваем Хари. Творение и вторичное творение, родословие, манвантары и деяния родов — пурана пятипризнаковая. Брахма, Падма, Вишну, Шива, Бхагавата, Бхавишья, Нарадия и Сканда, Линга, Вараха, Маркандея, также Агни, Брахмавайварта, Курма, Матсья, Гаруда и затем Ваю; восемнадцатою указана именуемая Брахманда. Иные же упапураны поведаны мудрецами: первая — изречённая Санаткумарой, затем другая — Нарасимха; третья указана Сканда, Кумарой изречённая; четвёртая бывает именуемая Шивадхарма, Нандишварой изречённая.
79ee48d07c1c · published Sep 2, 2026, 9:11:31 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Веду разделили потому, что увидели малоразумных. Дробление знания сделано не ради полноты, а ради слабости слушающих.
Пурана определена пятью признаками — творение, вторичное творение, родословие, манвантары, деяния родов. Определение дано прежде перечня, и по нему перечень и составлен.
Среди восемнадцати названа и Гаруда — эта самая книга. Свод указывает на себя изнутри собственного списка, не выделяя себя ничем.