Harivamsa
Притху доит Землю и распределяет её дарыHV 6.43-49
33 / 607
Harivamsa · HV 6.43-49
Devanāgarī

ब्राह्मणैश् च महाभागैर् वेदवेदाङ्गपारगैः पृथुर् एव नमस्कार्यो वृत्तिदः स सनातनः ॥
पार्थिवैश् च महाभागैः पार्थिवत्वम् अभीप्सुभिः आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर् वैन्यः प्रतापवान् ॥
योधैर् अपि च विक्रान्तैः प्राप्तुकामैर् जयं युधि आदिराजो नमस्कार्यो योधानां प्रथमो नृपः ॥
यो हि योद्धा रणं याति कीर्तयित्वा पृथुं नृपम् स घोररूपान् संग्रामान् क्षेमी तरति कीर्तिमान् ॥
वैश्यैर् अपि च वित्ताढ्यैर् वैश्यवृत्तिम् अनुष्ठितैः पृथुर् एव नमस्कार्यो वृत्तिदाता महायशाः ॥
तथैव शूद्रैः शुचिभिस् त्रिवर्णपरिचारिभिः पृथुर् एव नमस्कार्यः श्रेयः परम् अभीप्सुभिः ॥
एते वत्सविशेषाश् च दोग्धारः क्षीरम् एव च पात्राणि च मयोक्तानि किं भूयो वर्णयामि ते ॥

Transliteration (IAST)

brāhmaṇaiś ca mahābhāgair vedavedāṅgapāragaiḥ pṛthur eva namaskāryo vṛttidaḥ sa sanātanaḥ ||
pārthivaiś ca mahābhāgaiḥ pārthivatvam abhīpsubhiḥ ādirājo namaskāryaḥ pṛthur vainyaḥ pratāpavān ||
yodhair api ca vikrāntaiḥ prāptukāmair jayaṃ yudhi ādirājo namaskāryo yodhānāṃ prathamo nṛpaḥ ||
yo hi yoddhā raṇaṃ yāti kīrtayitvā pṛthuṃ nṛpam sa ghorarūpān saṃgrāmān kṣemī tarati kīrtimān ||
vaiśyair api ca vittāḍhyair vaiśyavṛttim anuṣṭhitaiḥ pṛthur eva namaskāryo vṛttidātā mahāyaśāḥ ||
tathaiva śūdraiḥ śucibhis trivarṇaparicāribhiḥ pṛthur eva namaskāryaḥ śreyaḥ param abhīpsubhiḥ ||
ete vatsaviśeṣāś ca dogdhāraḥ kṣīram eva ca pātrāṇi ca mayoktāni kiṃ bhūyo varṇayāmi te ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ब्राह्मणैश् च महाभागैर्brāhmaṇaiś ca mahābhāgairи великодушными брахманами; брахманам великой доли
वेदवेदाङ्गपारगैःvedavedāṅgapāragaiḥперешедшими Веды и Веданги; знатокам Вед и Веданг
पृथुर् एव नमस्कार्योpṛthur eva namaskāryoименно Притху достоин поклонения; Притху следует почитать
वृत्तिदः स सनातनःvṛttidaḥ sa sanātanaḥон вечный даритель средств жизни; он даёт пропитание издавна
पार्थिवैश् च महाभागैःpārthivaiś ca mahābhāgaiḥи великодушными земными царями; царям великой доли
पार्थिवत्वम् अभीप्सुभिःpārthivatvam abhīpsubhiḥжелающими царского достоинства; стремящимся к царствованию
आदिराजो नमस्कार्यःādirājo namaskāryaḥпервый царь достоин поклонения; изначальному царю следует кланяться
पृथुर् वैन्यः प्रतापवान्pṛthur vainyaḥ pratāpavānПритху Вайнья могущественный; сильный Притху, сын Вены
योधैर् अपि च विक्रान्तैःyodhair api ca vikrāntaiḥи доблестными воинами; также отважным воинам
प्राप्तुकामैर् जयं युधिprāptukāmair jayaṃ yudhiжелающими обрести победу в битве; стремящимся к победе в бою
आदिराजो नमस्कार्योādirājo namaskāryoпервый царь достоин поклонения; изначальный владыка почитаем
योधानां प्रथमो नृपःyodhānāṃ prathamo nṛpaḥпервый царь воинов; первенец среди воинских царей
यो हि योद्धा रणं यातिyo hi yoddhā raṇaṃ yātiведь воин, который идёт в битву; кто из воинов отправляется в сражение
कीर्तयित्वा पृथुं नृपम्kīrtayitvā pṛthuṃ nṛpamпрославив царя Притху; помянув царя Притху
स घोररूपान् संग्रामान्sa ghorarūpān saṃgrāmānон страшновидные битвы; он ужасные сражения
क्षेमी तरति कीर्तिमान्kṣemī tarati kīrtimānблагополучно проходит, славный; безопасно преодолевает, знаменитый
वैश्यैर् अपि च वित्ताढ्यैर्vaiśyair api ca vittāḍhyairи богатыми вайшьями; также состоятельным вайшьям
वैश्यवृत्तिम् अनुष्ठितैःvaiśyavṛttim anuṣṭhitaiḥследующими образу жизни вайшьев; исполняющим занятие вайшьи
पृथुर् एव नमस्कार्योpṛthur eva namaskāryoименно Притху достоин поклонения; Притху следует почитать
वृत्तिदाता महायशाःvṛttidātā mahāyaśāḥдаритель средств жизни, великославный; великославный дающий пропитание
तथैव शूद्रैः शुचिभिस्tathaiva śūdraiḥ śucibhisтак же чистыми шудрами; точно так же чистым шудрам
त्रिवर्णपरिचारिभिःtrivarṇaparicāribhiḥслужащими трём варнам; обслуживающим три варны
पृथुर् एव नमस्कार्यःpṛthur eva namaskāryaḥименно Притху достоин поклонения; Притху следует почитать
श्रेयः परम् अभीप्सुभिःśreyaḥ param abhīpsubhiḥстремящимися к высшему благу; желающими высшего добра
एते वत्सविशेषाश् चete vatsaviśeṣāś caи эти особые телята; таковы различные телята
दोग्धारः क्षीरम् एव चdogdhāraḥ kṣīram eva caдоильщики и само молоко; доящие и само молоко
पात्राणि च मयोक्तानिpātrāṇi ca mayoktāniи сосуды мной названы; я перечислил сосуды
किं भूयो वर्णयामि तेkiṃ bhūyo varṇayāmi teчто ещё описать тебе; что ещё мне рассказать
Translation

«Великодушные брахманы, знатоки Вед и Веданг, должны поклоняться именно Притху: он вечный даритель средств жизни. И великодушные земные цари, желающие царского достоинства, должны кланяться изначальному царю, могучему Притху Вайнье. Доблестные воины, стремящиеся обрести победу в битве, тоже должны почитать изначального царя, первого владыку среди воинов. Ведь воин, который идёт в сражение, прославив царя Притху, благополучно проходит страшные битвы и обретает славу. Богатые вайшьи, следующие занятию вайшьи, также должны поклоняться именно Притху, великославному дарителю пропитания. И чистые шудры, служащие трём варнам и желающие высшего блага, должны почитать именно Притху. Так я рассказал тебе об особых телятах, доильщиках, молоке и сосудах. Что ещё мне описать?»

Version

56360c3f0ed3 · published Jun 22, 2026, 3:30:32 AM UTC

Available inRU

Page between verses with