Harivamsa
Санаткумара учит о взаимной связи богов и питаровHV 12.11-18
69 / 607
Harivamsa · HV 12.11-18
Devanāgarī

विद्धि मां ब्रह्मणः पुत्रं मानसं पूर्वजं प्रभो तपोवीर्यात् समुत्पन्नं नारायणगुणात्मकम् ॥
सनत्कुमार इति यः श्रुतो वेदेषु वै पुरा सो स्मि भार्गव भद्रं ते कं कामं करवाणि ते ॥
ये त्व् अन्ये ब्रह्मणः पुत्रा यवीयांसस् तु ते मम भ्रातरः सप्त दुर्धर्षा येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः ॥
क्रतुर् वसिष्ठः पुलहः पुलस्त्यो त्रिस् तथाङ्गिराः त्रींल् लोकाण् धारयन्तीमान् देवदानवपूजिताः ॥
वयं तु यतिधर्माण आरोप्यात्मानम् आत्मनि प्रजाधर्मं च कामं च वर्तयामो महामुने ॥
यथोत्पन्नस् तथैवाहं कुमार इति विद्धि माम् तस्मात् सनत्कुमारेति नामैतन् मे प्रतिष्ठितम् ॥
मद्भक्त्या ते तपश् चीर्णं मम दर्शनकाङ्क्षया एष दृष्टो सि भवता कं कामं करवाणि ते ॥
इत्य् उक्तवन्तं तम् अहं प्रत्यवोचं सनातनम् अनुज्ञातो भगवता प्रीयता तेन भारत ॥

Transliteration (IAST)

viddhi māṃ brahmaṇaḥ putraṃ mānasaṃ pūrvajaṃ prabho tapovīryāt samutpannaṃ nārāyaṇaguṇātmakam ||
sanatkumāra iti yaḥ śruto vedeṣu vai purā so smi bhārgava bhadraṃ te kaṃ kāmaṃ karavāṇi te ||
ye tv anye brahmaṇaḥ putrā yavīyāṃsas tu te mama bhrātaraḥ sapta durdharṣā yeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥ ||
kratur vasiṣṭhaḥ pulahaḥ pulastyo tris tathāṅgirāḥ trīṃl lokāṇ dhārayantīmān devadānavapūjitāḥ ||
vayaṃ tu yatidharmāṇa āropyātmānam ātmani prajādharmaṃ ca kāmaṃ ca vartayāmo mahāmune ||
yathotpannas tathaivāhaṃ kumāra iti viddhi mām tasmāt sanatkumāreti nāmaitan me pratiṣṭhitam ||
madbhaktyā te tapaś cīrṇaṃ mama darśanakāṅkṣayā eṣa dṛṣṭo si bhavatā kaṃ kāmaṃ karavāṇi te ||
ity uktavantaṃ tam ahaṃ pratyavocaṃ sanātanam anujñāto bhagavatā prīyatā tena bhārata ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विद्धि मां ब्रह्मणः पुत्रंviddhi māṃ brahmaṇaḥ putraṃзнай меня как сына Брахмы; пойми, я сын Брахмы
मानसं पूर्वजं प्रभोmānasaṃ pūrvajaṃ prabhoуморождённого первенца, владыка; мысленно рождённого старшего
तपोवीर्यात् समुत्पन्नंtapovīryāt samutpannaṃвозникшего из силы аскезы; рождённого мощью тапаса
नारायणगुणात्मकम्nārāyaṇaguṇātmakamс природой качеств Нараяны; сущностно связанного с качествами Нараяны
सनत्कुमार इति यःsanatkumāra iti yaḥкто как Санаткумара; тот, кто Санаткумарой
श्रुतो वेदेषु वै पुराśruto vedeṣu vai purāслышан в Ведах древле; известен в древних Ведах
सो स्मि भार्गव भद्रं तेso smi bhārgava bhadraṃ teя тот, Бхаргава, благо тебе; это я, потомок Бхригу, да будет благо
कं कामं करवाणि तेkaṃ kāmaṃ karavāṇi teкакое желание исполнить тебе; какую просьбу выполнить для тебя
ये त्व् अन्ये ब्रह्मणः पुत्राye tv anye brahmaṇaḥ putrāдругие же сыновья Брахмы; а прочие дети Брахмы
यवीयांसस् तु ते ममyavīyāṃsas tu te mamaони младшие мои; они моложе меня
भ्रातरः सप्त दुर्धर्षाbhrātaraḥ sapta durdharṣāсемь братьев неодолимых; семеро неприступных братьев
येषां वंशाः प्रतिष्ठिताःyeṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥчьи роды установлены; чьи линии утверждены
क्रतुर् वसिष्ठः पुलहःkratur vasiṣṭhaḥ pulahaḥКрату, Васиштха, Пулаха; Крату, Васиштха и Пулаха
पुलस्त्यो त्रिस् तथाङ्गिराःpulastyo tris tathāṅgirāḥПуластья, Атри и Ангирас; Пуластья, также Атри и Ангирас
त्रींल् लोकाण् धारयन्तीमान्trīṃl lokāṇ dhārayantīmānэтих трёх миров держат; поддерживают эти три мира
देवदानवपूजिताःdevadānavapūjitāḥпочитаемые богами и данавами; уважаемые богами и демонами
वयं तु यतिधर्माणvayaṃ tu yatidharmāṇaмы же с дхармой яти; мы, следующие долгу подвижников
आरोप्यात्मानम् आत्मनिāropyātmānam ātmaniутвердив себя в себе; поместив атман в атмане
प्रजाधर्मं च कामं चprajādharmaṃ ca kāmaṃ caи дхарму существ, и желание; долг потомства и стремление
वर्तयामो महामुनेvartayāmo mahāmuneмы поддерживаем, великий мудрец; мы приводим в движение, махамуни
यथोत्पन्नस् तथैवाहंyathotpannas tathaivāhaṃкак рождён, таков я; каким возник, таким я
कुमार इति विद्धि माम्kumāra iti viddhi māmзнай меня как Кумару; пойми меня как юного
तस्मात् सनत्कुमारेतिtasmāt sanatkumāretiпоэтому Санаткумара так; оттого Санаткумара
नामैतन् मे प्रतिष्ठितम्nāmaitan me pratiṣṭhitamэто имя моё установлено; такое имя у меня утверждено
मद्भक्त्या ते तपश् चीर्णंmadbhaktyā te tapaś cīrṇaṃиз преданности мне тобой тапас совершен; ради меня ты совершал подвиг
मम दर्शनकाङ्क्षयाmama darśanakāṅkṣayāс желанием увидеть меня; стремясь к моему видению
एष दृष्टो सि भवताeṣa dṛṣṭo si bhavatāвот ты увидел меня; так я увиден тобой
कं कामं करवाणि तेkaṃ kāmaṃ karavāṇi teкакое желание исполнить тебе; какую просьбу выполнить для тебя
इत्य् उक्तवन्तं तम् अहंity uktavantaṃ tam ahaṃему, так сказавшему, я; когда он так сказал, я
प्रत्यवोचं सनातनम्pratyavocaṃ sanātanamответил вечному; сказал в ответ предвечному
अनुज्ञातो भगवताanujñāto bhagavatāразрешённый благим владыкой; получив позволение от Господа
प्रीयता तेन भारतprīyatā tena bhārataпусть он будет доволен, Бхарата; да будет им удовлетворён, потомок Бхараты
Translation

Санаткумара сказал: «Знай меня как уморождённого первенца, сына Брахмы, о владыка, возникшего из силы тапаса и имеющего природу качеств Нараяны. Тот, кто в древности был известен в Ведах как Санаткумара, — это я, о Бхаргава; благо тебе. Какое желание исполнить для тебя? Другие сыновья Брахмы моложе меня: у меня есть семь неодолимых братьев, чьи роды утверждены. Крату, Васиштха, Пулаха, Пуластья, Атри и Ангирас, почитаемые богами и данавами, поддерживают эти три мира. Мы же, следуя дхарме яти и утвердив атман в атмане, поддерживаем дхарму потомства и желание, о великий мудрец. Каким я возник, таким и остаюсь: знай меня как Кумару. Поэтому за мной закрепилось имя Санаткумара. Из преданности мне и желания увидеть меня ты совершал тапас; вот ты увидел меня. Какое желание исполнить для тебя?» Когда вечный сказал так, я ответил ему: «С позволения благого Господа пусть Он будет этим доволен, о Бхарата».

Version

af1a73148d32 · published Jun 22, 2026, 3:30:37 AM UTC

Available inRU

Page between verses with