शकटावर्तपर्यन्तं चन्द्रार्धाकारसंस्थितम् मध्ये योजनविस्तारं तावद् द्विगुणम् आयतम् ॥
कण्टकीभिः प्रवृद्धाभिस् तथा कण्टकितैर् द्रुमैः निखातोच्छ्रितशाखाग्रैर् अभिगुप्तं समन्ततः ॥
मन्थैर् आरोप्यमानैश् च मन्थबन्धानुकर्षणैः अद्भिः प्रक्षाल्यमानाभिर् गर्गरीभिस् ततस् ततः ॥
किलैर् आरोप्यमाणैश् च दामनीपाशपाशितैः स्तम्भनीभिर् धृतैश् चापि शकटैः परिवर्तितैः ॥
नियोगपाशैर् आसक्तैर् गर्गरीस्तम्भमूर्धसु छादनार्थं प्रकीर्णैश् च कटैस् तृणगृहैस् तथा ॥
शाखाविटङ्कैर् वृक्षाणां क्रियमाणैर् इतस् ततः शोधमानैर् गवां स्थानैः स्थाप्यमानैर् उदूखलैः ॥
प्राङ्मुखैः सिच्यमानैश् च संदीप्यद्भिश् च पावकैः सवत्सचर्मास्तरणैः पर्यङ्कैश् चावरोपितैः ॥
तोयम् उत्तारयन्तीभिः प्रोक्षन्तीभिश् च तद्वनम् शाखाश् चाकर्षमाणाभिर् गोपीभिश् च समन्ततः ॥
युवभिः स्थविरैश् चैव गोपैर् व्यग्रकरैर् भृशम् विशसद्भिः कुठारैश् च काष्ठान्य् अपि तरून् अपि ॥
तद् व्रजस्थानम् अधिकं चकाशे काननावृतम् रम्यं वननिवेशं वै स्वभिवृष्ट्यामृतोपमम् ॥
śakaṭāvartaparyantaṃ candrārdhākārasaṃsthitam madhye yojanavistāraṃ tāvad dviguṇam āyatam ||
kaṇṭakībhiḥ pravṛddhābhis tathā kaṇṭakitair drumaiḥ nikhātocchritaśākhāgrair abhiguptaṃ samantataḥ ||
manthair āropyamānaiś ca manthabandhānukarṣaṇaiḥ adbhiḥ prakṣālyamānābhir gargarībhis tatas tataḥ ||
kilair āropyamāṇaiś ca dāmanīpāśapāśitaiḥ stambhanībhir dhṛtaiś cāpi śakaṭaiḥ parivartitaiḥ ||
niyogapāśair āsaktair gargarīstambhamūrdhasu chādanārthaṃ prakīrṇaiś ca kaṭais tṛṇagṛhais tathā ||
śākhāviṭaṅkair vṛkṣāṇāṃ kriyamāṇair itas tataḥ śodhamānair gavāṃ sthānaiḥ sthāpyamānair udūkhalaiḥ ||
prāṅmukhaiḥ sicyamānaiś ca saṃdīpyadbhiś ca pāvakaiḥ savatsacarmāstaraṇaiḥ paryaṅkaiś cāvaropitaiḥ ||
toyam uttārayantībhiḥ prokṣantībhiś ca tadvanam śākhāś cākarṣamāṇābhir gopībhiś ca samantataḥ ||
yuvabhiḥ sthaviraiś caiva gopair vyagrakarair bhṛśam viśasadbhiḥ kuṭhāraiś ca kāṣṭhāny api tarūn api ||
tad vrajasthānam adhikaṃ cakāśe kānanāvṛtam ramyaṃ vananiveśaṃ vai svabhivṛṣṭyāmṛtopamam ||
Новое поселение было ограничено кругом повозок и располагалось в форме полумесяца: в середине шириной в йоджану и вдвое длиннее. Со всех сторон его защитили разросшимися колючками, колючими деревьями и вкопанными поднятыми ветвями. Тут и там устанавливали маслобойки, протягивали их крепления, омывали кувшины водой, вбивали колья, связывали их петлями привязей, ставили подпорки и переворачивали повозки. Рабочие верёвки крепили к вершинам столбов для кувшинов; для покрытия раскладывали циновки и травяные хижины. Из ветвей деревьев делали настилы, очищали места для коров, устанавливали ступы, орошали обращённые на восток места и разжигали огни. Расставляли ложа с покрывалами из шкур телят; гопи со всех сторон доставали воду, окропляли лес и тянули ветви. Молодые и старые пастухи с занятыми руками рубили топорами дрова и деревья. Так место Враджа, окружённое лесом, засияло особенно: прекрасное лесное поселение, подобное дождю амриты.
bfc42993f6fe · published Jun 22, 2026, 3:44:07 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Устройство Вриндавана показано практично и подробно. Святое место не появляется как абстрактная декорация: его создают руки пастухов и гопи, очищая пространство для коров и семейной жизни вокруг Кришны.