Harivamsa
Акрура прибывает во Врадж и созерцает КришнуHV 68.19-27
353 / 607
Harivamsa · HV 68.19-27
Devanāgarī

अयं स पुण्डरीकाक्षः सिंहशार्दूलविक्रमः संपूर्णजलमेघाभः पर्वतप्रवराकृतिः ॥
मृधेष्व् अधर्षणीयेन सश्रीवत्सेन वक्षसा द्विषन्निधनदक्षाभ्यां भुजाभ्यां साधु भूषितः ॥
मूर्तिमान् सरहस्यात्मा जगतो ऽग्र्यस्य भाजनम् गोपवेषधरो विष्णुर् उदग्राग्रतनूरुहः ॥
किरीटलाञ्च्छनेनापि शिरसा च्छत्रवर्चसा कुण्डलोत्तमयोग्याभ्यां श्रवणाभ्यां विभूषितः ॥
हारार्हेण च पीनेन सुविस्तीर्णेन वक्षसा द्वाभ्यां भुजाभ्यां दीर्घाभ्यां वृत्ताभ्याम् उपशोभितः ॥
स्त्रीसहस्रोपचर्येण वपुषा मन्मथाग्निना पीते वसानो वसने सो ऽयं विष्णुः सनातनः ॥
धरण्याश्रयभूताभ्यां चरणाभ्याम् अरिंदमः त्रैलोक्याक्रान्तिभूताभ्यां भुवि पद्भ्याम् अवस्थितः ॥
रुचिराग्रकरश् चास्य चक्रोचित इवेक्ष्यते द्वितीय उद्यतश् चैव गदासंयोगम् इच्छति ॥
अवतीर्णो भवायेह प्रथमं पदम् आत्मनः शोभते ऽद्य भुवि श्रेष्ठस् त्रिदशानां धुरंधरः ॥

Transliteration (IAST)

ayaṃ sa puṇḍarīkākṣaḥ siṃhaśārdūlavikramaḥ saṃpūrṇajalameghābhaḥ parvatapravarākṛtiḥ ||
mṛdheṣv adharṣaṇīyena saśrīvatsena vakṣasā dviṣannidhanadakṣābhyāṃ bhujābhyāṃ sādhu bhūṣitaḥ ||
mūrtimān sarahasyātmā jagato 'gryasya bhājanam gopaveṣadharo viṣṇur udagrāgratanūruhaḥ ||
kirīṭalāñcchanenāpi śirasā cchatravarcasā kuṇḍalottamayogyābhyāṃ śravaṇābhyāṃ vibhūṣitaḥ ||
hārārheṇa ca pīnena suvistīrṇena vakṣasā dvābhyāṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ vṛttābhyām upaśobhitaḥ ||
strīsahasropacaryeṇa vapuṣā manmathāgninā pīte vasāno vasane so 'yaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ ||
dharaṇyāśrayabhūtābhyāṃ caraṇābhyām ariṃdamaḥ trailokyākrāntibhūtābhyāṃ bhuvi padbhyām avasthitaḥ ||
rucirāgrakaraś cāsya cakrocita ivekṣyate dvitīya udyataś caiva gadāsaṃyogam icchati ||
avatīrṇo bhavāyeha prathamaṃ padam ātmanaḥ śobhate 'dya bhuvi śreṣṭhas tridaśānāṃ dhuraṃdharaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अयं स पुण्डरीकाक्षःayaṃ sa puṇḍarīkākṣaḥэто тот лотосоокий
सिंहशार्दूलविक्रमःsiṃhaśārdūlavikramaḥс поступью льва и тигра
संपूर्णजलमेघाभःsaṃpūrṇajalameghābhaḥподобный полной дождевой туче
पर्वतप्रवराकृतिःparvatapravarākṛtiḥс обликом лучшей горы
मृधेष्व् अधर्षणीयेनmṛdheṣv adharṣaṇīyenaнеодолимой в битвах
सश्रीवत्सेन वक्षसाsaśrīvatsena vakṣasāгрудью со Шриватсой
द्विषन्निधनदक्षाभ्यांdviṣannidhanadakṣābhyāṃискусными в уничтожении врагов
भुजाभ्यां साधु भूषितःbhujābhyāṃ sādhu bhūṣitaḥдвумя руками прекрасно украшен
मूर्तिमान् सरहस्यात्माmūrtimān sarahasyātmāвоплощённый, с сокровенной природой
जगतो ऽग्र्यस्य भाजनम्jagato 'gryasya bhājanamсосуд высшего мира
गोपवेषधरो विष्णुर्gopaveṣadharo viṣṇurВишну, носящий пастуший облик
उदग्राग्रतनूरुहःudagrāgratanūruhaḥс поднятыми кончиками волос
किरीटलाञ्च्छनेनापिkirīṭalāñcchanenāpiдаже знаком короны
शिरसा च्छत्रवर्चसाśirasā cchatravarcasāголовой с сиянием зонта
कुण्डलोत्तमयोग्याभ्यांkuṇḍalottamayogyābhyāṃдостойными лучших серёг
श्रवणाभ्यां विभूषितःśravaṇābhyāṃ vibhūṣitaḥдвумя ушами украшен
हारार्हेण च पीनेनhārārheṇa ca pīnenaи достойной ожерелья, полной
सुविस्तीर्णेन वक्षसाsuvistīrṇena vakṣasāочень широкой грудью
द्वाभ्यां भुजाभ्यां दीर्घाभ्यांdvābhyāṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃдвумя длинными руками
वृत्ताभ्याम् उपशोभितःvṛttābhyām upaśobhitaḥкруглыми, украшен
स्त्रीसहस्रोपचर्येणstrīsahasropacaryeṇaдостойным служения тысяч женщин
वपुषा मन्मथाग्निनाvapuṣā manmathāgnināтелом, огнём Манматхи
पीते वसानो वसनेpīte vasāno vasaneодетый в жёлтые одежды
सो ऽयं विष्णुः सनातनःso 'yaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥон этот вечный Вишну
धरण्याश्रयभूताभ्यांdharaṇyāśrayabhūtābhyāṃставшими опорой земли
चरणाभ्याम् अरिंदमःcaraṇābhyām ariṃdamaḥдвумя стопами, покоритель врагов
त्रैलोक्याक्रान्तिभूताभ्यांtrailokyākrāntibhūtābhyāṃставшими измерением трёх миров
भुवि पद्भ्याम् अवस्थितःbhuvi padbhyām avasthitaḥдвумя ногами стоит на земле
रुचिराग्रकरश् चास्यrucirāgrakaraś cāsyaи его рука с прекрасными пальцами
चक्रोचित इवेक्ष्यतेcakrocita ivekṣyateкажется подходящей для диска
द्वितीय उद्यतश् चैवdvitīya udyataś caivaи вторая поднятая именно
गदासंयोगम् इच्छतिgadāsaṃyogam icchatiжелает соединения с булавой
अवतीर्णो भवायेहavatīrṇo bhavāyehaнизошёл сюда ради блага
प्रथमं पदम् आत्मनःprathamaṃ padam ātmanaḥкак первое собственное состояние
शोभते ऽद्य भुवि श्रेष्ठस्śobhate 'dya bhuvi śreṣṭhasсияет сегодня на земле, лучший
त्रिदशानां धुरंधरःtridaśānāṃ dhuraṃdharaḥнесущий бремя богов
Translation

Акрура сказал: «Это тот лотосоокий, чья поступь подобна льву и тигру, чей облик похож на полную дождевую тучу и на величайшую гору. Он прекрасно украшен грудью со Шриватсой, неодолимой в битвах, и двумя руками, искусными в уничтожении врагов. Он воплощённый Вишну с сокровенной природой, вместилище высшего мира, носящий пастуший облик, с волосами, поднявшимися от восторга. Его голова сияет так, будто отмечена короной и царским зонтом, а уши достойны лучших серёг. Он украшен полной и широкой грудью, достойной ожерелья, и двумя длинными округлыми руками. Его тело, достойное служения тысяч женщин, горит красотой Манматхи; одетый в жёлтые одежды, он и есть вечный Вишну. Покоритель врагов стоит на земле двумя стопами, которые являются опорой земли и некогда измерили три мира. Его прекрасная рука кажется созданной для диска, а вторая, поднятая, словно желает соединиться с булавой. Низойдя сюда ради блага, как первое собственное состояние, лучший из несущих бремя богов сегодня сияет на земле».

Version

67c47951c817 · published Jun 22, 2026, 3:44:14 AM UTC

Available inRU

Page between verses with