Harivamsa
Кришна побеждает ЧануруHV 75.29-39
387 / 607
Harivamsa · HV 75.29-39
Devanāgarī

एवं संजल्पताम् एव ताभ्यां युद्धं सुदारुणम् उभाभ्याम् अभवद् घोरं वारणाभ्यां यथा वने ॥
कृतप्रतिकृतैश् चित्रैर् बाहुभिश् च ससंकटैः संनिपातावधूतैश् च प्रमाथोन्मथनैस् तथा ॥
क्षेपणैर् मुष्टिभिश् चैव वराहोद्भूतनिस्वनैः कीलैर् वज्रनिपातैश् च प्रसृष्टाभिस् तथैव च ॥
शलाकानखपातैश् च पादोद्धूतैश् च दारुणैः जानुभिश् चास्मनिर्घोषैः शिरोभिश् चावघट्टितैः ॥
तद् युद्धम् अभवद् घोरम् असस्त्रं बाहुतेजसा बलप्राणेन शूराणां समाजोत्सवसंनिधौ ॥
संरज्यत जनः सर्वः सोत्क्रुष्टनिनदोत्थितः साधु वादांश् च मञ्चेषु घोषयन्त्य् अपरे जनाः ॥
ततः प्रस्विन्नवदनः कृष्णप्रणिहितेक्षणः न्यवारयत तूर्याणि कंसः सव्येन पाणिना ॥
प्रतिषिद्धेषु तूर्येषु मृदङ्गादिषु तेषु वै खे संगतान्य् अवाद्यन्त देवतूर्याण्य् अनेकशः ॥
युध्यमाने हृषीकेशे पुण्डरीकनिभेक्षणे स्वयम् एव प्रवाद्यन्त तूर्यघोषाश् च सर्वशः ॥
अन्तर्धानगता देवा विमानैः कामरूपिभिः चेरुर् विद्याधरैः सार्धं कृष्णस्य जयकाङ्क्षिणः ॥
जयस्व कृष्ण चाणूरं दानवं मल्लदेहिनम् इति सप्तर्षयः सर्वे ऊचुश् चैव नभोगताः ॥

Transliteration (IAST)

evaṃ saṃjalpatām eva tābhyāṃ yuddhaṃ sudāruṇam ubhābhyām abhavad ghoraṃ vāraṇābhyāṃ yathā vane ||
kṛtapratikṛtaiś citrair bāhubhiś ca sasaṃkaṭaiḥ saṃnipātāvadhūtaiś ca pramāthonmathanais tathā ||
kṣepaṇair muṣṭibhiś caiva varāhodbhūtanisvanaiḥ kīlair vajranipātaiś ca prasṛṣṭābhis tathaiva ca ||
śalākānakhapātaiś ca pādoddhūtaiś ca dāruṇaiḥ jānubhiś cāsmanirghoṣaiḥ śirobhiś cāvaghaṭṭitaiḥ ||
tad yuddham abhavad ghoram asastraṃ bāhutejasā balaprāṇena śūrāṇāṃ samājotsavasaṃnidhau ||
saṃrajyata janaḥ sarvaḥ sotkruṣṭaninadotthitaḥ sādhu vādāṃś ca mañceṣu ghoṣayanty apare janāḥ ||
tataḥ prasvinnavadanaḥ kṛṣṇapraṇihitekṣaṇaḥ nyavārayata tūryāṇi kaṃsaḥ savyena pāṇinā ||
pratiṣiddheṣu tūryeṣu mṛdaṅgādiṣu teṣu vai khe saṃgatāny avādyanta devatūryāṇy anekaśaḥ ||
yudhyamāne hṛṣīkeśe puṇḍarīkanibhekṣaṇe svayam eva pravādyanta tūryaghoṣāś ca sarvaśaḥ ||
antardhānagatā devā vimānaiḥ kāmarūpibhiḥ cerur vidyādharaiḥ sārdhaṃ kṛṣṇasya jayakāṅkṣiṇaḥ ||
jayasva kṛṣṇa cāṇūraṃ dānavaṃ malladehinam iti saptarṣayaḥ sarve ūcuś caiva nabhogatāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवं संजल्पताम् एवevaṃ saṃjalpatām evaпока так говорили; когда они так переговаривались
ताभ्यां युद्धं सुदारुणम्tābhyāṃ yuddhaṃ sudāruṇamмежду этими двумя страшная борьба; у них двоих ужасный бой
उभाभ्याम् अभवद् घोरंubhābhyām abhavad ghoraṃу обоих возникла грозная; с обеих сторон стала страшной
वारणाभ्यां यथा वनेvāraṇābhyāṃ yathā vaneкак у двух слонов в лесу; словно у слонов в чаще
कृतप्रतिकृतैश् चित्रैर्kṛtapratikṛtaiś citrairразнообразными приёмами и ответами; пёстрыми действиями и противодействиями
बाहुभिश् च ससंकटैःbāhubhiś ca sasaṃkaṭaiḥи руками с тесными захватами; руками в плотных сцеплениях
संनिपातावधूतैश् चsaṃnipātāvadhūtaiś caи столкновениями и встряхиваниями; сближениями и отбрасываниями
प्रमाथोन्मथनैस् तथाpramāthonmathanais tathāи давлением с потрясением; сокрушениями и выворачиваниями
क्षेपणैर् मुष्टिभिश् चैवkṣepaṇair muṣṭibhiś caivaбросками и кулаками; метаниями и ударами кулаков
वराहोद्भूतनिस्वनैःvarāhodbhūtanisvanaiḥсо звуками, как у поднятого вепря; с рыком, подобным кабаньему
कीलैर् वज्रनिपातैश् चkīlair vajranipātaiś caколющими приёмами и падениями как ваджра; захватами и молниеподобными ударами
प्रसृष्टाभिस् तथैव चprasṛṣṭābhis tathaiva caи также выпущенными ударами; и отпущенными бросками
शलाकानखपातैश् चśalākānakhapātaiś caи падениями стержней-ногтей; и ударами ногтей как шипов
पादोद्धूतैश् च दारुणैःpādoddhūtaiś ca dāruṇaiḥи страшными взмахами ног; и грозными ударами стоп
जानुभिश् चास्मनिर्घोषैःjānubhiś cāsmanirghoṣaiḥи коленями с каменным грохотом; коленями, звучащими как камни
शिरोभिश् चावघट्टितैःśirobhiś cāvaghaṭṭitaiḥи ударами головами; и столкновениями голов
तद् युद्धम् अभवद् घोरम्tad yuddham abhavad ghoramта борьба стала страшной; этот бой был грозным
असस्त्रं बाहुतेजसाasastraṃ bāhutejasāбез оружия, силой рук; безоружный, мощью рук
बलप्राणेन शूराणांbalaprāṇena śūrāṇāṃсилой, жизнью героев; живой мощью героев
समाजोत्सवसंनिधौsamājotsavasaṃnidhauв присутствии праздничного собрания; перед собранием праздника
संरज्यत जनः सर्वःsaṃrajyata janaḥ sarvaḥвесь народ возбудился; все люди воспылали
सोत्क्रुष्टनिनदोत्थितःsotkruṣṭaninadotthitaḥподнявшийся с громкими криками; вставший с возгласами
साधु वादांश् च मञ्चेषुsādhu vādāṃś ca mañceṣuи слова «хорошо!» на помостах; возгласы одобрения на сиденьях
घोषयन्त्य् अपरे जनाःghoṣayanty apare janāḥдругие люди провозглашали; некоторые зрители кричали
ततः प्रस्विन्नवदनःtataḥ prasvinnavadanaḥзатем с вспотевшим лицом; после этого, с лицом в поту
कृष्णप्रणिहितेक्षणःkṛṣṇapraṇihitekṣaṇaḥс глазами, устремлёнными на Кришну; не сводя взгляда с Кришны
न्यवारयत तूर्याणिnyavārayata tūryāṇiостановил инструменты; запретил музыку
कंसः सव्येन पाणिनाkaṃsaḥ savyena pāṇināКамса левой рукой; Камса своей левой рукой
प्रतिषिद्धेषु तूर्येषुpratiṣiddheṣu tūryeṣuкогда инструменты были запрещены; после остановки музыки
मृदङ्गादिषु तेषु वैmṛdaṅgādiṣu teṣu vaiэти мриданги и прочие; мриданги и подобные им
खे संगतान्य् अवाद्यन्तkhe saṃgatāny avādyantaв небе собравшиеся зазвучали; в воздухе вместе заиграли
देवतूर्याण्य् अनेकशःdevatūryāṇy anekaśaḥбожественные инструменты многократно; многие небесные трубы
युध्यमाने हृषीकेशेyudhyamāne hṛṣīkeśeкогда Хришикеша сражался; во время боя Хришикеши
पुण्डरीकनिभेक्षणेpuṇḍarīkanibhekṣaṇeс глазами, подобными лотосу; лотосоокого
स्वयम् एव प्रवाद्यन्तsvayam eva pravādyantaсами собой зазвучали; самопроизвольно играли
तूर्यघोषाश् च सर्वशःtūryaghoṣāś ca sarvaśaḥи звуки инструментов всюду; все музыкальные гулы
अन्तर्धानगता देवाantardhānagatā devāневидимые боги; боги, пребывающие скрыто
विमानैः कामरूपिभिःvimānaiḥ kāmarūpibhiḥна колесницах, принимающих любые формы; в виманах желанного вида
चेरुर् विद्याधरैः सार्धंcerur vidyādharaiḥ sārdhaṃдвигались вместе с видьядхарами; летали с видьядхарами
कृष्णस्य जयकाङ्क्षिणःkṛṣṇasya jayakāṅkṣiṇaḥжелая победы Кришны; жаждущие победы Кришны
जयस्व कृष्ण चाणूरंjayasva kṛṣṇa cāṇūraṃпобеди, Кришна, Чануру; одержи победу над Чанурой, Кришна
दानवं मल्लदेहिनम्dānavaṃ malladehinamданаву в теле борца; демона, принявшего тело борца
इति सप्तर्षयः सर्वेiti saptarṣayaḥ sarveтак все семь риши; так все Саптарши
ऊचुश् चैव नभोगताःūcuś caiva nabhogatāḥсказали, находясь в небе; произнесли с небес
Translation

Пока так говорили, между ними двумя началась страшная борьба, грозная с обеих сторон, как у двух слонов в лесу. Они сходились в разнообразных приёмах и ответах, тесных захватах руками, столкновениях, встряхиваниях, сокрушениях и выворачиваниях; бросках, ударах кулаками, рыках, похожих на кабаний, колющих приёмах, падениях как ваджра и отпущенных ударах; ударах ногтей как шипов, страшных взмахах ног, коленях с каменным грохотом и столкновениях голов. Этот безоружный бой стал страшным силой рук и живой мощью героев перед праздничным собранием. Весь народ возбудился, поднялся с громкими криками, а другие люди на помостах провозглашали: «Хорошо!» Тогда Камса, с лицом в поту и глазами, устремлёнными на Кришну, левой рукой остановил инструменты. Но когда мриданги и другие инструменты были запрещены, в небе многократно зазвучали божественные трубы. Пока лотосоокий Хришикеша сражался, все звуки инструментов сами собой раздавались повсюду. Невидимые боги на виманах желанного вида двигались вместе с видьядхарами, желая победы Кришны. И все семь риши, находясь в небе, сказали: «Победи, Кришна, Чануру, данаву в теле борца!»

Version

703f65bfb5c7 · published Jun 22, 2026, 3:57:32 AM UTC

Available inRU

Page between verses with