Mahabharata
Granthika-praveśa-parva (Nakula in the Royal Stables)4.11.5-8
3811 / 15823
Mahabharata · 4.11.5-8
Devanāgarī

विराट उवाच
ददामि यानानि धनं निवेशनं; ममाश्वसूतो भवितुं त्वम् अर्हसि ॥
कुतो ऽसि कस्यासि कथं त्वम् आगतः; प्रब्रूहि शिल्पं तव विद्यते च यत् ॥
नकुल उवाच
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः ॥
तेनाहम् अश्वेषु पुरा प्रकृतः शत्रुकर्शन ॥
अश्वानां प्रकृतिं वेद्मि विनयं चापि सर्वशः ॥
दुष्टानां प्रतिपत्तिं च कृत्स्नं चैव चिकित्सितम् ॥
न कातरं स्यान् मम जातु वाहनं; न मे ऽस्ति दुष्टा वडवा कुतो हयाः ॥
जनस् तु माम् आह स चापि पाण्डवो; युधिष्ठिरो ग्रन्थिकम् एव नामतः ॥

Transliteration (IAST)

virāṭa uvāca
dadāmi yānāni dhanaṃ niveśanaṃ; mamāśvasūto bhavituṃ tvam arhasi ||
kuto 'si kasyāsi kathaṃ tvam āgataḥ; prabrūhi śilpaṃ tava vidyate ca yat ||
nakula uvāca
pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ ||
tenāham aśveṣu purā prakṛtaḥ śatrukarśana ||
aśvānāṃ prakṛtiṃ vedmi vinayaṃ cāpi sarvaśaḥ ||
duṣṭānāṃ pratipattiṃ ca kṛtsnaṃ caiva cikitsitam ||
na kātaraṃ syān mama jātu vāhanaṃ; na me 'sti duṣṭā vaḍavā kuto hayāḥ ||
janas tu mām āha sa cāpi pāṇḍavo; yudhiṣṭhiro granthikam eva nāmataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विराटvirāṭaVirata
उवाचuvācasaid
ददामिdadāmiI give
यानानिyānāniform of yānāni
धनंdhanaṃwealth, to strike, to kill
निवेशनंniveśanaṃdwelling
ममाश्वसूतोmamāśvasūtoform of mamāśvasūto
भवितुंbhavituṃform of bhavituṃ
त्वम्tvamyou
अर्हसिarhasiyou should
कुतोkutofrom where?
ऽसि'siyou are
कस्यासिkasyāsiwhose are you?
कथंkathaṃhow?
त्वम्tvamyou
आगतःāgataḥhaving come
प्रब्रूहिprabrūhiform of prabrūhi
शिल्पंśilpaṃform of śilpaṃ
तवtavayour, to you
विद्यतेvidyateexists
caand
यत्yatwhat, which
नकुलnakulaNakula
उवाचuvācasaid
पञ्चानांpañcānāṃform of pañcānāṃ
पाण्डुपुत्राणांpāṇḍuputrāṇāṃson
ज्येष्ठोjyeṣṭhoeldest
राजाrājāking
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥYudhishthira
तेनाहम्tenāhamform of tenāham
अश्वेषुaśveṣuform of aśveṣu
पुराpurāformerly
प्रकृतःprakṛtaḥform of prakṛtaḥ
शत्रुकर्शनśatrukarśanaenemy
अश्वानांaśvānāṃform of aśvānāṃ
प्रकृतिंprakṛtiṃform of prakṛtiṃ
वेद्मिvedmiform of vedmi
विनयंvinayaṃform of vinayaṃ
चापिcāpiand also
सर्वशःsarvaśaḥcompletely
दुष्टानांduṣṭānāṃform of duṣṭānāṃ
प्रतिपत्तिंpratipattiṃform of pratipattiṃ
caand
कृत्स्नंkṛtsnaṃform of kṛtsnaṃ
चैवcaivaand indeed
चिकित्सितम्cikitsitamform of cikitsitam
nanot
कातरंkātaraṃform of kātaraṃ
स्यान्syānform of syān
ममmamamy, of mine
जातुjātuever
वाहनंvāhanaṃcart, mount, to strike, to kill
nanot
मेmeto me, my
ऽस्ति'stiform of 'sti
दुष्टाduṣṭāform of duṣṭā
वडवाvaḍavāform of vaḍavā
कुतोkutofrom where?
हयाःhayāḥhorses
जनस्janaspeople
तुtubut, indeed
माम्māmme
आहāhaform of āha
sahe, this one
चापिcāpiand also
पाण्डवोpāṇḍavoPandava
युधिष्ठिरोyudhiṣṭhiroYudhishthira
ग्रन्थिकम्granthikamform of granthikam
एवevaindeed, just
नामतःnāmataḥform of nāmataḥ
Translation

Virata said: 'I will give you carriages, wealth, and a dwelling. You deserve to be my groom. Where are you from? Whose are you? How did you come here? Tell me, what skill do you possess?' Nakula said: 'Among the five sons of Pandu, the eldest is King Yudhishthira. He formerly placed me in charge of horses, O scourge of enemies. I know the nature of horses, all their training, the handling of unruly ones, and every kind of treatment. Never will my mount prove timid; I have no unruly mare, let alone unruly horses. People call me -- and that Pandava Yudhishthira too called me -- by the name Granthika.'

Version

552326e5b28b · published Jul 16, 2026, 6:11:28 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with