Mahabharata
Kīcaka-draupadī-abhigamana-parva (Kīcaka Pursues Draupadī)4.13.1-4
3817 / 15823
Mahabharata · 4.13.1-4
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
वसमानेषु पार्थेषु मत्स्यस्य नगरे तदा ॥
महारथेषु छन्नेषु मासा दश समत्ययुः ॥
याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूषन्ती विशां पते ॥
अवसत् परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय ॥
तथा चरन्तीं पाञ्चालीं सुदेष्णाया निवेशने ॥
सेनापतिर् विराटस्य ददर्श जलजाननाम् ॥
तां दृष्ट्वा देवगर्भाभां चरन्तीं देवताम् इव ॥
कीचकः कामयाम् आस कामबाणप्रपीडितः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
vasamāneṣu pārtheṣu matsyasya nagare tadā ||
mahāratheṣu channeṣu māsā daśa samatyayuḥ ||
yājñasenī sudeṣṇāṃ tu śuśrūṣantī viśāṃ pate ||
avasat paricārārhā suduḥkhaṃ janamejaya ||
tathā carantīṃ pāñcālīṃ sudeṣṇāyā niveśane ||
senāpatir virāṭasya dadarśa jalajānanām ||
tāṃ dṛṣṭvā devagarbhābhāṃ carantīṃ devatām iva ||
kīcakaḥ kāmayām āsa kāmabāṇaprapīḍitaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
वसमानेषुvasamāneṣuform of vasamāneṣu
पार्थेषुpārtheṣuPartha
मत्स्यस्यmatsyasyaMatsya
नगरेnagareform of nagare
तदाtadāthen
महारथेषुmahāratheṣugreat, chariot
छन्नेषुchanneṣuto strike, to kill
मासाmāsāform of māsā
दशdaśaten
समत्ययुःsamatyayuḥform of samatyayuḥ
याज्ञसेनीyājñasenīarmy
सुदेष्णांsudeṣṇāṃSudeshna
तुtuindeed, but
शुश्रूषन्तीśuśrūṣantīform of śuśrūṣantī
विशांviśāṃof people, of tribes
पतेpateO lord
अवसत्avasatform of avasat
परिचारार्हाparicārārhāform of paricārārhā
सुदुःखंsuduḥkhaṃform of suduḥkhaṃ
जनमेजयjanamejayaJanamejaya
तथाtathāthus, also
चरन्तींcarantīṃform of carantīṃ
पाञ्चालींpāñcālīṃPanchala
सुदेष्णायाsudeṣṇāyāSudeshna
निवेशनेniveśanein the dwelling
सेनापतिर्senāpatirarmy
विराटस्यvirāṭasyaVirata
ददर्शdadarśato see
जलजाननाम्jalajānanāmform of jalajānanām
तांtāṃher, that
दृष्ट्वाdṛṣṭvāhaving seen
देवगर्भाभांdevagarbhābhāṃgod
चरन्तींcarantīṃform of carantīṃ
देवताम्devatāmgod
इवivalike, as if
कीचकःkīcakaḥKichaka
कामयाम्kāmayāmform of kāmayām
आसāsawas
कामबाणप्रपीडितःkāmabāṇaprapīḍitaḥform of kāmabāṇaprapīḍitaḥ
Translation

Vaishampayana said: 'While the Parthas lived in the city of Matsya, while the great chariot-warriors remained hidden, ten months passed. Yajnaseni, worthy to be served by others, herself served Sudeshna and lived in great suffering, Janamejaya. As Panchali went about thus in Sudeshna's house, Virata's commander-in-chief saw her -- lotus-faced. Seeing her, radiant as one born of a god and moving like a goddess, Kichaka, pierced by the arrows of desire, was overcome with longing for her.'

Version

ad50da5a15de · published Jul 16, 2026, 6:11:28 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with