सहदेवं ततः क्रुद्धं दहन्तं तव वाहिनीम् ॥
दुःशासनो महाराज भ्राता भ्रातरम् अभ्ययात् ॥
तौ समेतौ महायुद्धे दृष्ट्वा तत्र नराधिपाः ॥
सिंहनादरवांश् चक्रुर् वासांस्य् आदुधुवुश् च ह ॥
ततो भारत क्रुद्धेन तव पुत्रेण धन्विना ॥
पाण्डुपुत्रस् त्रिभिर् बाणैर् वक्षस्य् अभिहतो बली ॥
सहदेवस् ततो राजन् नाराचेन तवात्मजम् ॥
विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या सारथिं च त्रिभिस् त्रिभिः ॥
दुःशासनस् तदा राजंश् छित्त्वा चापं महाहवे ॥
सहदेवं त्रिसप्तत्या बाह्वोर् उरसि चार्दयत् ॥
सहदेवस् ततः क्रुद्धः खड्गं गृह्य महाहवे ॥
व्याविध्यत युधां श्रेष्ठः श्रीमांस् तव सुतं प्रति ॥
समार्गणगणं चापं छित्त्वा तस्य महान् असिः ॥
निपपात ततो भूमौ च्युतः सर्प इवाम्बरात् ॥
अथान्यद् धनुर् आदाय सहदेवः प्रतापवान् ॥
दुःशासनाय चिक्षेप बाणम् अन्तकरं ततः ॥
तम् आपतन्तं विशिखं यमदण्डोपमत्विषम् ॥
खड्गेन शितधारेण द्विधा चिच्छेद कौरवः ॥
तम् आपतन्तं सहसा निस्त्रिंशं निशितैः शरैः ॥
पातयाम् आस समरे सहदेवो हसन्न् इव ॥
ततो बाणांश् चतुःषष्टिं तव पुत्रो महारणे ॥
सहदेवरथे तूर्णं पातयाम् आस भारत ॥
ताञ् शरान् समरे राजन् वेगेनापततो बहून् ॥
एकैकं पञ्चभिर् बाणैः सहदेवो न्यकृन्तत ॥
स निवार्य महाबाणांस् तव पुत्रेण प्रेषितान् ॥
अथास्मै सुबहून् बाणान् माद्रीपुत्रः समाचिनोत् ॥
ततः क्रुद्धो महाराज सहदेवः प्रतापवान् ॥
समाधत्त शरं घोरं मृत्युकालान्तकोपमम् ॥
विकृष्य बलवच् चापं तव पुत्राय सो ऽसृजत् ॥
स तं निर्भिद्य वेगेन भित्त्वा च कवचं महत् ॥
प्राविशद् धरणीं राजन् वल्मीकम् इव पन्नगः ॥
ततः स मुमुहे राजंस् तव पुत्रो महारथः ॥
मूढं चैनं समालक्ष्य सारथिस् त्वरितो रथम् ॥
अपोवाह भृशं त्रस्तो वध्यमानं शितैः शरैः ॥
पराजित्य रणे तं तु पाण्डवः पाण्डुपूर्वज ॥
दुर्योधनबलं हृष्टः प्रामथद् वै समन्ततः ॥
पिपीलिकापुटं राजन् यथामृद्नान् नरो रुषा ॥
तथा सा कौरवी सेना मृदिता तेन भारत ॥
sahadevaṃ tataḥ kruddhaṃ dahantaṃ tava vāhinīm ||
duḥśāsano mahārāja bhrātā bhrātaram abhyayāt ||
tau sametau mahāyuddhe dṛṣṭvā tatra narādhipāḥ ||
siṃhanādaravāṃś cakrur vāsāṃsy ādudhuvuś ca ha ||
tato bhārata kruddhena tava putreṇa dhanvinā ||
pāṇḍuputras tribhir bāṇair vakṣasy abhihato balī ||
sahadevas tato rājan nārācena tavātmajam ||
viddhvā vivyādha saptatyā sārathiṃ ca tribhis tribhiḥ ||
duḥśāsanas tadā rājaṃś chittvā cāpaṃ mahāhave ||
sahadevaṃ trisaptatyā bāhvor urasi cārdayat ||
sahadevas tataḥ kruddhaḥ khaḍgaṃ gṛhya mahāhave ||
vyāvidhyata yudhāṃ śreṣṭhaḥ śrīmāṃs tava sutaṃ prati ||
samārgaṇagaṇaṃ cāpaṃ chittvā tasya mahān asiḥ ||
nipapāta tato bhūmau cyutaḥ sarpa ivāmbarāt ||
athānyad dhanur ādāya sahadevaḥ pratāpavān ||
duḥśāsanāya cikṣepa bāṇam antakaraṃ tataḥ ||
tam āpatantaṃ viśikhaṃ yamadaṇḍopamatviṣam ||
khaḍgena śitadhāreṇa dvidhā ciccheda kauravaḥ ||
tam āpatantaṃ sahasā nistriṃśaṃ niśitaiḥ śaraiḥ ||
pātayām āsa samare sahadevo hasann iva ||
tato bāṇāṃś catuḥṣaṣṭiṃ tava putro mahāraṇe ||
sahadevarathe tūrṇaṃ pātayām āsa bhārata ||
tāñ śarān samare rājan vegenāpatato bahūn ||
ekaikaṃ pañcabhir bāṇaiḥ sahadevo nyakṛntata ||
sa nivārya mahābāṇāṃs tava putreṇa preṣitān ||
athāsmai subahūn bāṇān mādrīputraḥ samācinot ||
tataḥ kruddho mahārāja sahadevaḥ pratāpavān ||
samādhatta śaraṃ ghoraṃ mṛtyukālāntakopamam ||
vikṛṣya balavac cāpaṃ tava putrāya so 'sṛjat ||
sa taṃ nirbhidya vegena bhittvā ca kavacaṃ mahat ||
prāviśad dharaṇīṃ rājan valmīkam iva pannagaḥ ||
tataḥ sa mumuhe rājaṃs tava putro mahārathaḥ ||
mūḍhaṃ cainaṃ samālakṣya sārathis tvarito ratham ||
apovāha bhṛśaṃ trasto vadhyamānaṃ śitaiḥ śaraiḥ ||
parājitya raṇe taṃ tu pāṇḍavaḥ pāṇḍupūrvaja ||
duryodhanabalaṃ hṛṣṭaḥ prāmathad vai samantataḥ ||
pipīlikāpuṭaṃ rājan yathāmṛdnān naro ruṣā ||
tathā sā kauravī senā mṛditā tena bhārata ||
Затем к разгневанному Сахадеве, палившему твоё войско, о великий царь, пошёл Духшасана: брат выступил против брата. Увидев, как они сошлись в великой битве, цари издали львиные крики и потрясали одеждами. Сын Панду был поражён в грудь тремя стрелами твоего разгневанного сына-лучника. Тогда Сахадева нарачей пронзил твоего сына, затем ударил его семьюдесятью стрелами, а возницу — тремя. Духшасана в великой битве рассёк его лук и семьюдесятью тремя стрелами поразил Сахадеву в руки и грудь. Тогда разгневанный Сахадева, лучший воинов, схватил меч и замахнулся на твоего славного сына; этот большой меч, перерубив лук вместе со стрелами, упал на землю, как змей с неба. Доблестный Сахадева взял другой лук и выпустил в Духшасану смертоносную стрелу, сияющую как жезл Ямы; Каурав рассёк её надвое острым мечом. Сахадева, словно улыбаясь, острыми стрелами сбил в бою этот меч, когда он стремительно налетал. Тогда твой сын, о Бхарата, быстро обрушил на колесницу Сахадевы шестьдесят четыре стрелы, но Сахадева в бою срезал каждую из этих быстро летевших стрел пятью стрелами. Отразив великие стрелы, посланные твоим сыном, сын Мадри направил в него множество стрел. Затем могучий Сахадева наложил страшную стрелу, подобную смерти, времени и Антаке, сильно натянул лук и выпустил её в твоего сына. Она быстро пронзила его, пробила большой доспех и вошла в землю, как змея в муравейник. Твой сын-махаратха лишился чувств. Увидев его смятение, сильно испуганный возница быстро увёз колесницу, пока Духшасану поражали острые стрелы. Победив его в бою, радостный Пандава стал со всех сторон сокрушать войско Дурьодханы. Как разгневанный человек топчет муравейник, так эта кауравская армия была раздавлена им, о Бхарата».
093881afbd4e · published Jun 20, 2026, 4:24:55 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Поединок Сахадевы и Духшасаны строится как обмен оружием и самообладанием. Сахадева теряет лук, меч, снова берёт лук и доводит удар до обморока врага; его победа сразу превращается в давление на всё войско Куру.