Mahabharata
The Battlefield Becomes a River of Blood8.36.36-40
8844 / 15823
Mahabharata · 8.36.36-40
Devanāgarī

शूरास् तु समरे राजन् भयं त्यक्त्वा सुदुस्त्यजम् ॥
योधव्रतसमाख्याताश् चक्रुः कर्माण्य् अभीतवत् ॥
शरशक्तिसमाकीर्णे क्रव्यादगणसंकुले ॥
व्यचरन्त गणैः शूराः ख्यापयन्तः स्वपौरुषम् ॥
अन्योन्यं श्रावयन्ति स्म नामगोत्राणि भारत ॥
पितृनामानि च रणे गोत्रनामानि चाभितः ॥
श्रावयन्तो हि बहवस् तत्र योधा विशां पते ॥
अन्योन्यम् अवमृद्नन्तः शक्तितोमरपट्टिशैः ॥
वर्तमाने तदा युद्धे घोररूपे सुदारुणे ॥
व्यषीदत् कौरवी सेना भिन्ना नौर् इव सागरे ॥

Transliteration (IAST)

śūrās tu samare rājan bhayaṃ tyaktvā sudustyajam ||
yodhavratasamākhyātāś cakruḥ karmāṇy abhītavat ||
śaraśaktisamākīrṇe kravyādagaṇasaṃkule ||
vyacaranta gaṇaiḥ śūrāḥ khyāpayantaḥ svapauruṣam ||
anyonyaṃ śrāvayanti sma nāmagotrāṇi bhārata ||
pitṛnāmāni ca raṇe gotranāmāni cābhitaḥ ||
śrāvayanto hi bahavas tatra yodhā viśāṃ pate ||
anyonyam avamṛdnantaḥ śaktitomarapaṭṭiśaiḥ ||
vartamāne tadā yuddhe ghorarūpe sudāruṇe ||
vyaṣīdat kauravī senā bhinnā naur iva sāgare ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शूराः तु समरे राजन्śūrāḥ tu samare rājanгерои же в бою, царь; герои
भयं त्यक्त्वा सुदुस्त्यजम्bhayaṃ tyaktvā sudustyajamстрах оставив труднооставимый; отбросив страх
योधव्रतसमाख्याताःyodhavratasamākhyātāḥобетом воинов названные; верные воинскому обету
चक्रुः कर्माणि अभीतवत्cakruḥ karmāṇi abhītavatделали дела как бесстрашные; поступали смело
शरशक्तिसमाकीर्णेśaraśaktisamākīrṇeстрелами и шакти усеянном; среди стрел
क्रव्यादगणसंकुलेkravyādagaṇasaṃkuleсонмами падальщиков заполненном; среди падальщиков
व्यचरन्त गणैः शूराःvyacaranta gaṇaiḥ śūrāḥходили группами герои; герои двигались
ख्यापयन्तः स्वपौरुषम्khyāpayantaḥ svapauruṣamпроявляя своё мужество; являя доблесть
अन्योन्यं श्रावयन्ति स्मanyonyaṃ śrāvayanti smaдруг другу давали слышать; выкрикивали
नामगोत्राणि भारतnāmagotrāṇi bhārataимена и роды, Бхарата; имена родов
पितृनामानि च रणेpitṛnāmāni ca raṇeи имена отцов в бою; отцовские имена
गोत्रनामानि च अभितःgotranāmāni ca abhitaḥи родовые имена повсюду; родовые имена
श्रावयन्तः हि बहवःśrāvayantaḥ hi bahavaḥвыкрикивая ведь многие; многие кричали
तत्र योधाः विशां पतेtatra yodhāḥ viśāṃ pateтам воины, владыка людей; воины
अन्योन्यम् अवमृद्नन्तःanyonyam avamṛdnantaḥдруг друга сокрушая; давя друг друга
शक्तितोमरपट्टिशैःśaktitomarapaṭṭiśaiḥшакти, томарами, паттишами; копьями и секирами
वर्तमाने तदा युद्धेvartamāne tadā yuddheкогда тогда шла битва; в том бою
घोररूपे सुदारुणेghorarūpe sudāruṇeстрашного вида, очень ужасная; ужасная
व्यषीदत् कौरवी सेनाvyaṣīdat kauravī senāпала духом войско Кауравов; войско ослабло
भिन्ना नौः इव सागरेbhinnā nauḥ iva sāgareкак разбитая лодка в море; как судно
Translation

Но герои в бою, царь, отбросив страх, от которого так трудно отказаться, и держась воинского обета, совершали дела как бесстрашные. На поле, усеянном стрелами и шакти, заполненном сонмами падальщиков, герои двигались группами, являя своё мужество. Они выкрикивали друг другу имена и роды, о Бхарата, имена отцов и родовые имена со всех сторон. Многие воины там, владыка людей, выкрикивая это, сокрушали друг друга шакти, томарами и паттишами. Когда так шла эта страшная видом и крайне ужасная битва, войско Кауравов пало духом, как разбитая лодка в море».

Version

e8b8d3f75f13 · published Jun 20, 2026, 6:00:21 AM UTC

Available inRU

Page between verses with