Mahabharata
Arjuna Rescues Dhṛṣṭadyumna from Aśvatthāman8.42.1-10
8871 / 15823
Mahabharata · 8.42.1-10
Devanāgarī

संजय उवाच
ततः पुनः समाजग्मुर् अभीताः कुरुसृञ्जयाः ॥
युधिष्ठिरमुखाः पार्था वैकर्तनमुखा वयम् ॥
ततः प्रववृते भीमः संग्रामो लोमहर्षणः ॥
कर्णस्य पाण्डवानां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥
तस्मिन् प्रवृत्ते संग्रामे तुमुले शोणितोदके ॥
संशप्तकेषु शूरेषु किंचिच्छिष्टेषु भारत ॥
धृष्टद्युम्नो महाराज सहितः सर्वराजभिः ॥
कर्णम् एवाभिदुद्राव पाण्डवाश् च महारथाः ॥
आगच्छमानांस् तान् संख्ये प्रहृष्टान् विजयैषिणः ॥
दधारैको रणे कर्णो जलौघान् इव पर्वतः ॥
तम् आसाद्य तु ते कर्णं व्यशीर्यन्त महारथाः ॥
यथाचलं समासाद्य जलौघाः सर्वतोदिशम् ॥
तयोर् आसीन् महाराज संग्रामो लोमहर्षणः ॥
धृष्टद्युम्नस् तु राधेयं शरेण नतपर्वणा ॥
ताडयाम् आस संक्रुद्धस् तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥
विजयं तु धनुःश्रेष्ठं विधुन्वानो महारथः ॥
पार्षतस्य धनुश् छित्त्वा शरान् आशीविषोपमान् ॥
ताडयाम् आस संक्रुद्धः पार्षतं नवभिः शरैः ॥
ते वर्म हेमविकृतं भित्त्वा तस्य महात्मनः ॥
शोणिताक्ता व्यराजन्त शक्रगोपा इवानघ ॥
तद् अपास्य धनुश् छिन्नं धृष्टद्युम्नो महारथः ॥
अन्यद् धनुर् उपादाय शरांश् चाशीविषोपमान् ॥
कर्णं विव्याध सप्तत्या शरैः संनतपर्वभिः ॥

Transliteration (IAST)

saṃjaya uvāca
tataḥ punaḥ samājagmur abhītāḥ kurusṛñjayāḥ ||
yudhiṣṭhiramukhāḥ pārthā vaikartanamukhā vayam ||
tataḥ pravavṛte bhīmaḥ saṃgrāmo lomaharṣaṇaḥ ||
karṇasya pāṇḍavānāṃ ca yamarāṣṭravivardhanaḥ ||
tasmin pravṛtte saṃgrāme tumule śoṇitodake ||
saṃśaptakeṣu śūreṣu kiṃcicchiṣṭeṣu bhārata ||
dhṛṣṭadyumno mahārāja sahitaḥ sarvarājabhiḥ ||
karṇam evābhidudrāva pāṇḍavāś ca mahārathāḥ ||
āgacchamānāṃs tān saṃkhye prahṛṣṭān vijayaiṣiṇaḥ ||
dadhāraiko raṇe karṇo jalaughān iva parvataḥ ||
tam āsādya tu te karṇaṃ vyaśīryanta mahārathāḥ ||
yathācalaṃ samāsādya jalaughāḥ sarvatodiśam ||
tayor āsīn mahārāja saṃgrāmo lomaharṣaṇaḥ ||
dhṛṣṭadyumnas tu rādheyaṃ śareṇa nataparvaṇā ||
tāḍayām āsa saṃkruddhas tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||
vijayaṃ tu dhanuḥśreṣṭhaṃ vidhunvāno mahārathaḥ ||
pārṣatasya dhanuś chittvā śarān āśīviṣopamān ||
tāḍayām āsa saṃkruddhaḥ pārṣataṃ navabhiḥ śaraiḥ ||
te varma hemavikṛtaṃ bhittvā tasya mahātmanaḥ ||
śoṇitāktā vyarājanta śakragopā ivānagha ||
tad apāsya dhanuś chinnaṃ dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ ||
anyad dhanur upādāya śarāṃś cāśīviṣopamān ||
karṇaṃ vivyādha saptatyā śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
ततः पुनः समाजग्मुःtataḥ punaḥ samājagmuḥзатем снова сошлись; снова собрались
अभीताः कुरुसृञ्जयाःabhītāḥ kurusṛñjayāḥбесстрашные Куру и Сринджаи; Куру и Сринджаи без страха
युधिष्ठिरमुखाः पार्थाःyudhiṣṭhiramukhāḥ pārthāḥс Юдхиштхирой впереди Партхи; Пандавы во главе с Юдхиштхирой
वैकर्तनमुखाः वयम्vaikartanamukhāḥ vayamс Вайкартаной впереди мы; мы во главе с Карной
ततः प्रववृते भीमःtataḥ pravavṛte bhīmaḥзатем началась страшная; тогда разгорелась ужасная
संग्रामः लोमहर्षणःsaṃgrāmaḥ lomaharṣaṇaḥбитва, волос дыбом поднимающая; пугающая битва
कर्णस्य पाण्डवानाम् चkarṇasya pāṇḍavānām caКарны и Пандавов; между Карной и Пандавами
यमराष्ट्रविवर्धनःyamarāṣṭravivardhanaḥцарство Ямы увеличивающая; умножающая владения смерти
तस्मिन् प्रवृत्ते संग्रामेtasmin pravṛtte saṃgrāmeкогда началась та битва; в этом сражении
तुमुले शोणितोदकेtumule śoṇitodakeбурная, с кровавой водой; с кровью как водой
संशप्तकेषु शूरेषुsaṃśaptakeṣu śūreṣuкогда герои-самшаптаки; среди самшаптаков
किंचित् शिष्टेषु भारतkiṃcit śiṣṭeṣu bhārataнемногие оставались, Бхарата; лишь немного осталось
धृष्टद्युम्नः महाराजdhṛṣṭadyumnaḥ mahārājaДхриштадьюмна, великий царь; Дхриштадьюмна
सहितः सर्वराजभिःsahitaḥ sarvarājabhiḥсо всеми царями соединённый; вместе со всеми царями
कर्णम् एव अभिदुद्रावkarṇam eva abhidudrāvaименно на Карну бросился; устремился прямо на Карну
पाण्डवाः च महारथाःpāṇḍavāḥ ca mahārathāḥи Пандавы махаратхи; и великие Пандавы
आगच्छमानान् तान् संख्येāgacchamānān tān saṃkhyeидущих тех в бою; этих приближающихся
प्रहृष्टान् विजयैषिणःprahṛṣṭān vijayaiṣiṇaḥрадостных, победы желающих; жаждущих победы
दधार एकः रणे कर्णःdadhāra ekaḥ raṇe karṇaḥудержал один в бою Карна; Карна один остановил
जलौघान् इव पर्वतःjalaughān iva parvataḥкак потоки воды гора; словно гора потоки
तम् आसाद्य तु ते कर्णम्tam āsādya tu te karṇamдостигнув же того Карну; столкнувшись с Карной
व्यशीर्यन्त महारथाःvyaśīryanta mahārathāḥрассеялись махаратхи; великие воины разбились
यथा अचलम् समासाद्यyathā acalam samāsādyaкак гору достигнув; как встретив гору
जलौघाः सर्वतोदिशम्jalaughāḥ sarvatodiśamводные потоки во все стороны; потоки воды расходятся
तयोः आसीत् महाराजtayoḥ āsīt mahārājaмежду ними была, великий царь; там началась
संग्रामः लोमहर्षणःsaṃgrāmaḥ lomaharṣaṇaḥбитва, поднимающая волосы; ужасная битва
धृष्टद्युम्नः तु राधेयम्dhṛṣṭadyumnaḥ tu rādheyamДхриштадьюмна же Радхею; Дхриштадьюмна Карну
शरेण नतपर्वणाśareṇa nataparvaṇāстрелой с согнутым узлом; острой стрелой
ताडयाम् आस संक्रुद्धःtāḍayām āsa saṃkruddhaḥударил разгневанный; поразил в ярости
तिष्ठ तिष्ठ इति च अब्रवीत्tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravītстой, стой, так сказал; крикнул «стой»
विजयम् तु धनुःश्रेष्ठम्vijayam tu dhanuḥśreṣṭhamВиджая же, лучший лук; лук Виджая
विधुन्वानः महारथःvidhunvānaḥ mahārathaḥпотрясая, махаратха; размахивая им
पार्षतस्य धनुः छित्त्वाpārṣatasya dhanuḥ chittvāлук Паршаты рассекши; срубив лук Дхриштадьюмны
शरान् आशीविषोपमान्śarān āśīviṣopamānстрелы, подобные ядовитым змеям; змееподобные стрелы
ताडयाम् आस संक्रुद्धःtāḍayām āsa saṃkruddhaḥударил разгневанный; поразил
पार्षतम् नवभिः शरैःpārṣatam navabhiḥ śaraiḥПаршату девятью стрелами; Дхриштадьюмну девятью
ते वर्म हेमविकृतम्te varma hemavikṛtamте броню золотом украшенную; стрелы золотую броню
भित्त्वा तस्य महात्मनःbhittvā tasya mahātmanaḥпробив того великого духом; пробив его
शोणिताक्ताः व्यराजन्तśoṇitāktāḥ vyarājantaкровью орошённые сияли; окровавленные блестели
शक्रगोपाः इव अनघśakragopāḥ iva anaghaкак красные насекомые, безупречный; словно шакрагопы
तत् अपास्य धनुः छिन्नम्tat apāsya dhanuḥ chinnamтот отбросив лук рассечённый; оставив сломанный лук
धृष्टद्युम्नः महारथःdhṛṣṭadyumnaḥ mahārathaḥДхриштадьюмна махаратха; великий Дхриштадьюмна
अन्यत् धनुः उपादायanyat dhanuḥ upādāyaдругой лук взяв; взяв новый лук
शरान् च आशीविषोपमान्śarān ca āśīviṣopamānи стрелы, подобные змеям; змееподобные стрелы
कर्णम् विव्याध सप्तत्याkarṇam vivyādha saptatyāКарну пронзил семьюдесятью; поразил Карну 70
शरैः संनतपर्वभिःśaraiḥ saṃnataparvabhiḥстрелами с загнутыми узлами; острыми стрелами
Translation

Санджая сказал: «Затем бесстрашные Куру и Сринджаи снова сошлись: Партхи шли во главе с Юдхиштхирой, а мы — во главе с Вайкартаной. Тогда началась страшная, волосы поднимающая битва Карны с Пандавами, умножающая царство Ямы. Когда это бурное сражение, где кровь была словно вода, разгорелось, а от героев-самшаптаков осталось лишь немного, Дхриштадьюмна вместе со всеми царями и махаратхами Пандавами бросился прямо на Карну. Карна один в бою удержал этих радостных, жаждущих победы воинов, как гора удерживает потоки воды. Но достигнув Карны, эти махаратхи рассеялись во все стороны, как потоки воды, столкнувшиеся с горой. Между ними, великий царь, началась ужасная битва. Разгневанный Дхриштадьюмна поразил Радхею острой стрелой и крикнул: “Стой! Стой!” Но махаратха Карна, потрясая лучшим луком Виджаей, срубил лук Паршаты и девятью стрелами, подобными ядовитым змеям, поразил Дхриштадьюмну. Эти стрелы, пробив золотую броню великодушного героя, сияли, окроплённые кровью, словно красные шакрагопы, о безупречный. Отбросив рассечённый лук, махаратха Дхриштадьюмна взял другой лук и змееподобные стрелы и пронзил Карну семьюдесятью острыми стрелами».

Version

5ec96abeb4db · published Jun 20, 2026, 6:27:55 AM UTC

Available inRU

Page between verses with