इति तस्य व्यवसितं ज्ञात्वा त्यागात्मकं मनः ॥
पुरस्तात् काञ्चनी वेदिः प्रादुरासीन् महात्मनः ॥
तस्यां वेद्यां तदा राजंश् चित्रभानुर् अजायत ॥
द्यां दिशो विदिशः खं च ज्वालाभिर् अभिपूरयन् ॥
दीप्तास्यनयनाश् चात्र नैकपादशिरोभुजाः ॥
द्विपशैलप्रतीकाशाः प्रादुरासन् महाननाः ॥
श्ववराहोष्ट्ररूपाश् च हयगोमायुगोमुखाः ॥
ऋक्षमार्जारवदना व्याघ्रद्वीपिमुखास् तथा ॥
काकवक्त्राः प्लवमुखाः शुकवक्त्रास् तथैव च ॥
महाजगरवक्त्राश् च हंसवक्त्राः सितप्रभाः ॥
दार्वाघाटमुखाश् चैव चाषवक्त्राश् च भारत ॥
कूर्मनक्रमुखाश् चैव शिशुमारमुखास् तथा ॥
महामकरवक्त्राश् च तिमिवक्त्रास् तथैव च ॥
हरिवक्त्राः क्रौञ्चमुखाः कपोतेभमुखास् तथा ॥
पारावतमुखाश् चैव मद्गुवक्त्रास् तथैव च ॥
पाणिकर्णाः सहस्राक्षास् तथैव च शतोदराः ॥
निर्मांसाः कोकवक्त्राश् च श्येनवक्त्राश् च भारत ॥
तथैवाशिरसो राजन्न् ऋक्षवक्त्राश् च भीषणाः ॥
प्रदीप्तनेत्रजिह्वाश् च ज्वालावक्त्रास् तथैव च ॥
मेषवक्त्रास् तथैवान्ये तथा छागमुखा नृप ॥
शङ्खाभाः शङ्खवक्त्राश् च शङ्खकर्णास् तथैव च ॥
शङ्खमालापरिकराः शङ्खध्वनिसमस्वनाः ॥
जटाधराः पञ्चशिखास् तथा मुण्डाः कृशोदराः ॥
चतुर्दंष्ट्राश् चतुर्जिह्वाः शङ्कुकर्णाः किरीटिनः ॥
मौलीधराश् च राजेन्द्र तथाकुञ्चितमूर्धजाः ॥
उष्णीषिणो मुकुटिनश् चारुवक्त्राः स्वलंकृताः ॥
पद्मोत्पलापीडधरास् तथा कुमुदधारिणः ॥
माहात्म्येन च संयुक्ताः शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
शतघ्नीचक्रहस्ताश् च तथा मुसलपाणयः ॥
भुशुण्डीपाशहस्ताश् च गदाहस्ताश् च भारत ॥
पृष्ठेषु बद्धेषुधयश् चित्रबाणा रणोत्कटाः ॥
सध्वजाः सपताकाश् च सघण्टाः सपरश्वधाः ॥
महापाशोद्यतकरास् तथा लगुडपाणयः ॥
स्थूणाहस्ताः खड्गहस्ताः सर्पोच्छ्रितकिरीटिनः ॥
महासर्पाङ्गदधराश् चित्राभरणधारिणः ॥
रजोध्वस्ताः पङ्कदिग्धाः सर्वे शुक्लाम्बरस्रजः ॥
नीलाङ्गाः कमलाङ्गाश् च मुण्डवक्त्रास् तथैव च ॥
भेरीशङ्खमृदङ्गांस् ते झर्झरानकगोमुखान् ॥
अवादयन् पारिषदाः प्रहृष्टाः कनकप्रभाः ॥
iti tasya vyavasitaṃ jñātvā tyāgātmakaṃ manaḥ ||
purastāt kāñcanī vediḥ prādurāsīn mahātmanaḥ ||
tasyāṃ vedyāṃ tadā rājaṃś citrabhānur ajāyata ||
dyāṃ diśo vidiśaḥ khaṃ ca jvālābhir abhipūrayan ||
dīptāsyanayanāś cātra naikapādaśirobhujāḥ ||
dvipaśailapratīkāśāḥ prādurāsan mahānanāḥ ||
śvavarāhoṣṭrarūpāś ca hayagomāyugomukhāḥ ||
ṛkṣamārjāravadanā vyāghradvīpimukhās tathā ||
kākavaktrāḥ plavamukhāḥ śukavaktrās tathaiva ca ||
mahājagaravaktrāś ca haṃsavaktrāḥ sitaprabhāḥ ||
dārvāghāṭamukhāś caiva cāṣavaktrāś ca bhārata ||
kūrmanakramukhāś caiva śiśumāramukhās tathā ||
mahāmakaravaktrāś ca timivaktrās tathaiva ca ||
harivaktrāḥ krauñcamukhāḥ kapotebhamukhās tathā ||
pārāvatamukhāś caiva madguvaktrās tathaiva ca ||
pāṇikarṇāḥ sahasrākṣās tathaiva ca śatodarāḥ ||
nirmāṃsāḥ kokavaktrāś ca śyenavaktrāś ca bhārata ||
tathaivāśiraso rājann ṛkṣavaktrāś ca bhīṣaṇāḥ ||
pradīptanetrajihvāś ca jvālāvaktrās tathaiva ca ||
meṣavaktrās tathaivānye tathā chāgamukhā nṛpa ||
śaṅkhābhāḥ śaṅkhavaktrāś ca śaṅkhakarṇās tathaiva ca ||
śaṅkhamālāparikarāḥ śaṅkhadhvanisamasvanāḥ ||
jaṭādharāḥ pañcaśikhās tathā muṇḍāḥ kṛśodarāḥ ||
caturdaṃṣṭrāś caturjihvāḥ śaṅkukarṇāḥ kirīṭinaḥ ||
maulīdharāś ca rājendra tathākuñcitamūrdhajāḥ ||
uṣṇīṣiṇo mukuṭinaś cāruvaktrāḥ svalaṃkṛtāḥ ||
padmotpalāpīḍadharās tathā kumudadhāriṇaḥ ||
māhātmyena ca saṃyuktāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
śataghnīcakrahastāś ca tathā musalapāṇayaḥ ||
bhuśuṇḍīpāśahastāś ca gadāhastāś ca bhārata ||
pṛṣṭheṣu baddheṣudhayaś citrabāṇā raṇotkaṭāḥ ||
sadhvajāḥ sapatākāś ca saghaṇṭāḥ saparaśvadhāḥ ||
mahāpāśodyatakarās tathā laguḍapāṇayaḥ ||
sthūṇāhastāḥ khaḍgahastāḥ sarpocchritakirīṭinaḥ ||
mahāsarpāṅgadadharāś citrābharaṇadhāriṇaḥ ||
rajodhvastāḥ paṅkadigdhāḥ sarve śuklāmbarasrajaḥ ||
nīlāṅgāḥ kamalāṅgāś ca muṇḍavaktrās tathaiva ca ||
bherīśaṅkhamṛdaṅgāṃs te jharjharānakagomukhān ||
avādayan pāriṣadāḥ prahṛṣṭāḥ kanakaprabhāḥ ||
Узнав его решимость и ум, готовый к самопожертвованию, перед великодушным явился золотой алтарь. На этом алтаре, о царь, возник огонь, наполнявший пламенем небо, стороны света, промежуточные стороны и всё пространство. Там явились существа с пылающими ртами и глазами, с разным числом ног, голов и рук, огромноротые, подобные слонам и горам. Одни имели облики собак, кабанов, верблюдов, лошадей, шакалов и коров; другие — лица медведей, кошек, тигров и леопардов. Были воронолицые, обезьянолицые, попугаелицые, с пастями великих питонов, лебедолицые и белосияющие; дятлолицые, с клювами чащ, с лицами черепах, крокодилов и морских зверей; с пастями великих макар и китов, львинолицые, журавлинолицые, голубино-слонолицые, с лицами голубей и водяных птиц. Были рукоухие, тысячеглазые и стобрюхие, иссохшие, с волчьими и ястребиными лицами, безголовые и ужасные медвежьелицые; с горящими глазами и языками, с пламенными ртами, овнолицые и козлолицые. Одни были белы как раковины, с раковинными лицами и ушами, опоясаны гирляндами раковин и звучали как раковины. Другие носили спутанные волосы, пять хохлов, были бритоголовы, тощебрюхи, с четырьмя клыками, четырьмя языками, острыми ушами и коронами; иные были увенчаны, кудрявы, в тюрбанах, в коронах, красиволики и богато украшены. Они носили венцы из лотосов, утпал и кумуд, были исполнены величия и являлись сотнями и тысячами. Они держали шатагхни, диски, песты, пращи, петли, палицы, флаги, колокольцы, топоры, дубины, колонны и мечи; за спинами у них были колчаны с пёстрыми стрелами, на головах — поднятые змеи как венцы, на руках — браслеты из великих змей, а тела были покрыты пылью и грязью, белыми одеждами, гирляндами, синим и лотосовым сиянием. Радостные, золотосияющие спутники заиграли на бхери, раковинах, мридангах, джхарджхарах, анаках и гомукхах».
bd3451727636 · published Jun 20, 2026, 12:15:54 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Мир Рудры раскрывается как сила, стоящая за пределами обычной красоты и ужаса. Эти формы не для украшения сцены: они показывают, что Ашваттхаман входит в область разрушительной космической энергии, где цена просьбы будет страшной.