Mahabharata
Aśvatthāman Redirects the Weapon10.15.19-27
9837 / 15823
Mahabharata · 10.15.19-27
Devanāgarī

व्यास उवाच
अस्त्रं ब्रह्मशिरस् तात विद्वान् पार्थो धनंजयः ॥
उत्सृष्टवान् न रोषेण न वधाय तवाहवे ॥
अस्त्रम् अस्त्रेण तु रणे तव संशमयिष्यता ॥
विसृष्टम् अर्जुनेनेदं पुनश् च प्रतिसंहृतम् ॥
ब्रह्मास्त्रम् अप्य् अवाप्यैतद् उपदेशात् पितुस् तव ॥
क्षत्रधर्मान् महाबाहुर् नाकम्पत धनंजयः ॥
एवं धृतिमतः साधोः सर्वास्त्रविदुषः सतः ॥
सभ्रातृबन्धोः कस्मात् त्वं वधम् अस्य चिकीर्षसि ॥
अस्त्रं ब्रह्मशिरो यत्र परमास्त्रेण वध्यते ॥
समा द्वादश पर्जन्यस् तद् राष्ट्रं नाभिवर्षति ॥
एतदर्थं महाबाहुः शक्तिमान् अपि पाण्डवः ॥
न विहन्त्य् एतद् अस्त्रं ते प्रजाहितचिकीर्षया ॥
पाण्डवास् त्वं च राष्ट्रं च सदा संरक्ष्यम् एव नः ॥
तस्मात् संहर दिव्यं त्वम् अस्त्रम् एतन् महाभुज ॥
अरोषस् तव चैवास्तु पार्थाः सन्तु निरामयाः ॥
न ह्य् अधर्मेण राजर्षिः पाण्डवो जेतुम् इच्छति ॥
मणिं चैतं प्रयच्छैभ्यो यस् ते शिरसि तिष्ठति ॥
एतद् आदाय ते प्राणान् प्रतिदास्यन्ति पाण्डवाः ॥

Transliteration (IAST)

vyāsa uvāca
astraṃ brahmaśiras tāta vidvān pārtho dhanaṃjayaḥ ||
utsṛṣṭavān na roṣeṇa na vadhāya tavāhave ||
astram astreṇa tu raṇe tava saṃśamayiṣyatā ||
visṛṣṭam arjunenedaṃ punaś ca pratisaṃhṛtam ||
brahmāstram apy avāpyaitad upadeśāt pitus tava ||
kṣatradharmān mahābāhur nākampata dhanaṃjayaḥ ||
evaṃ dhṛtimataḥ sādhoḥ sarvāstraviduṣaḥ sataḥ ||
sabhrātṛbandhoḥ kasmāt tvaṃ vadham asya cikīrṣasi ||
astraṃ brahmaśiro yatra paramāstreṇa vadhyate ||
samā dvādaśa parjanyas tad rāṣṭraṃ nābhivarṣati ||
etadarthaṃ mahābāhuḥ śaktimān api pāṇḍavaḥ ||
na vihanty etad astraṃ te prajāhitacikīrṣayā ||
pāṇḍavās tvaṃ ca rāṣṭraṃ ca sadā saṃrakṣyam eva naḥ ||
tasmāt saṃhara divyaṃ tvam astram etan mahābhuja ||
aroṣas tava caivāstu pārthāḥ santu nirāmayāḥ ||
na hy adharmeṇa rājarṣiḥ pāṇḍavo jetum icchati ||
maṇiṃ caitaṃ prayacchaibhyo yas te śirasi tiṣṭhati ||
etad ādāya te prāṇān pratidāsyanti pāṇḍavāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
व्यास उवाचvyāsa uvācaВьяса сказал; Вьяса произнёс
अस्त्रम् ब्रह्मशिरः तातastram brahmaśiraḥ tātaоружие Брахмаширас, сын; астру Брахмаширас
विद्वान् पार्थः धनंजयःvidvān pārthaḥ dhanaṃjayaḥзнающий Партха Дхананджая; мудрый Арджуна
उत्सृष्टवान् न रोषेणutsṛṣṭavān na roṣeṇaвыпустил не из гнева; пустил без ярости
न वधाय तव आहवेna vadhāya tava āhaveне для твоего убийства в бою; не чтобы убить тебя
अस्त्रम् अस्त्रेण तु रणेastram astreṇa tu raṇeоружие оружием же в бою; астру астрой
तव संशमयिष्यताtava saṃśamayiṣyatāтвою желая усмирить; чтобы остановить твою
विसृष्टम् अर्जुनेन इदम्visṛṣṭam arjunena idamвыпущено Арджуной это; Арджуна выпустил её
पुनः च प्रतिसंहृतम्punaḥ ca pratisaṃhṛtamи снова отозвано; и вернул обратно
ब्रह्मास्त्रम् अपि अवाप्य एतत्brahmāstram api avāpya etatдаже получив это брахмаоружие; обретя Брахмастру
उपदेशात् पितुः तवupadeśāt pituḥ tavaпо наставлению твоего отца; от твоего отца
क्षत्रधर्मात् महाबाहुःkṣatradharmāt mahābāhuḥот кшатрийской дхармы мощнорукий; в долге кшатрия
न अकम्पत धनंजयःna akampata dhanaṃjayaḥне поколебался Дхананджая; Арджуна не дрогнул
एवम् धृतिमतः साधोःevam dhṛtimataḥ sādhoḥтакого стойкого праведника; такого благого
सर्वास्त्रविदुषः सतःsarvāstraviduṣaḥ sataḥзнающего все астры истинного; знатока оружия
सभ्रातृबन्धोः कस्मात् त्वम्sabhrātṛbandhoḥ kasmāt tvamс братьями и родными почему ты; зачем ты
वधम् अस्य चिकीर्षसिvadham asya cikīrṣasiего гибель желаешь совершить; хочешь убить
अस्त्रम् ब्रह्मशिरः यत्रastram brahmaśiraḥ yatraгде оружие Брахмаширас; там где Брахмаширас
परमास्त्रेण वध्यतेparamāstreṇa vadhyateвысшей астрой поражается; сталкивается с высшим оружием
समाः द्वादश पर्जन्यःsamāḥ dvādaśa parjanyaḥдвенадцать лет Парджанья; двенадцать лет дождь
तत् राष्ट्रम् न अभिवर्षतिtat rāṣṭram na abhivarṣatiто царство не орошает; не идёт в стране
एतदर्थम् महाबाहुःetadartham mahābāhuḥради этого мощнорукий; по этой причине
शक्तिमान् अपि पाण्डवःśaktimān api pāṇḍavaḥхотя способный Пандава; даже имея силу
न विहन्ति एतत् अस्त्रम् तेna vihanti etat astram teне поражает это оружие твоё; не уничтожает астру
प्रजाहित चिकीर्षयाprajāhita cikīrṣayāиз желания блага существ; ради людей
पाण्डवाः त्वम् च राष्ट्रम् चpāṇḍavāḥ tvam ca rāṣṭram caПандавы, ты и царство; и вы, и страна
सदा संरक्ष्यम् एव नःsadā saṃrakṣyam eva naḥвсегда должны быть защищены нами; нам надо сохранить
तस्मात् संहर दिव्यम् त्वम्tasmāt saṃhara divyam tvamпоэтому отзови божественное ты; верни эту астру
अस्त्रम् एतत् महाभुजastram etat mahābhujaэто оружие, мощнорукий; о могучий
अरोषः तव च एव अस्तुaroṣaḥ tava ca eva astuи пусть гнева у тебя не будет; оставь ярость
पार्थाः सन्तु निरामयाःpārthāḥ santu nirāmayāḥПартхи пусть будут невредимы; Пандавы да будут целы
न हि अधर्मेण राजर्षिःna hi adharmeṇa rājarṣiḥведь не адхармой царственный риши; праведный царь
पाण्डवः जेतुम् इच्छतिpāṇḍavaḥ jetum icchatiПандава желает победить; не ищет победы
मणिम् च एतम् प्रयच्छ एभ्यःmaṇim ca etam prayaccha ebhyaḥи этот камень отдай им; передай драгоценность
यः ते शिरसि तिष्ठतिyaḥ te śirasi tiṣṭhatiкоторый на твоей голове стоит; что у тебя на голове
एतत् आदाय ते प्राणान्etat ādāya te prāṇānэто взяв, твою жизнь; получив его
प्रतिदास्यन्ति पाण्डवाःpratidāsyanti pāṇḍavāḥвернут Пандавы; Пандавы сохранят тебе
Translation

Вьяса сказал: «Сын мой, знающий Партха Дхананджая выпустил Брахмаширас не из гнева и не для того, чтобы убить тебя в бою. Арджуна выпустил эту астру лишь для того, чтобы оружием усмирить твоё оружие, и снова отозвал её. Даже получив это брахмаоружие по наставлению твоего отца, мощнорукий Дхананджая не поколебался в кшатрийской дхарме. Почему ты хочешь убить такого стойкого праведника, истинного знатока всех астр, вместе с его братьями и родными? Там, где Брахмаширас поражается высшей астрой, Парджанья двенадцать лет не орошает дождём эту страну. Поэтому мощнорукий Пандава, хотя и способен, не уничтожает твою астру: он желает блага существ. Пандавы, ты и царство всегда должны быть сохранены нами. Поэтому отзови это божественное оружие, о мощнорукий. Пусть у тебя не будет гнева, а Партхи пусть будут невредимы. Праведный Пандава не желает побеждать адхармой. Отдай им также этот драгоценный камень, который находится на твоей голове; взяв его, Пандавы сохранят тебе жизнь».

Version

f4d49dfd5ce4 · published Jun 20, 2026, 12:45:07 PM UTC

Available inRU

Page between verses with