Mahabharata
Duryodhana Seizes the Kalinga Princess12.4.11-15
9980 / 15823
Mahabharata · 12.4.11-15
Devanāgarī

ततः संश्राव्यमाणेषु राज्ञां नामसु भारत ॥
अत्यक्रामद् धार्तराष्ट्रं सा कन्या वरवर्णिनी ॥
दुर्योधनस् तु कौरव्यो नामर्षयत लङ्घनम् ॥
प्रत्यषेधच् च तां कन्याम् असत्कृत्य नराधिपान् ॥
स वीर्यमदमत्तत्वाद् भीष्मद्रोणाव् उपाश्रितः ॥
रथम् आरोप्य तां कन्याम् आजुहाव नराधिपान् ॥
तम् अन्वयाद् रथी खड्गी भद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥
कर्णः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः पृष्ठतः पुरुषर्षभ ॥
ततो विमर्दः सुमहान् राज्ञाम् आसीद् युधिष्ठिर ॥
संनह्यतां तनुत्राणि रथान् योजयताम् अपि ॥

Transliteration (IAST)

tataḥ saṃśrāvyamāṇeṣu rājñāṃ nāmasu bhārata ||
atyakrāmad dhārtarāṣṭraṃ sā kanyā varavarṇinī ||
duryodhanas tu kauravyo nāmarṣayata laṅghanam ||
pratyaṣedhac ca tāṃ kanyām asatkṛtya narādhipān ||
sa vīryamadamattatvād bhīṣmadroṇāv upāśritaḥ ||
ratham āropya tāṃ kanyām ājuhāva narādhipān ||
tam anvayād rathī khaḍgī bhaddhagodhāṅgulitravān ||
karṇaḥ śastrabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ pṛṣṭhataḥ puruṣarṣabha ||
tato vimardaḥ sumahān rājñām āsīd yudhiṣṭhira ||
saṃnahyatāṃ tanutrāṇi rathān yojayatām api ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः संश्राव्यमाणेषुtataḥ saṃśrāvyamāṇeṣuзатем, когда объявлялись; когда громко называли
राज्ञाम् नामसु भारतrājñām nāmasu bhārataимена царей, Бхарата; царские имена
अत्यक्रामत् धार्तराष्ट्रम्atyakrāmat dhārtarāṣṭramона прошла мимо сына Дхритараштры; миновала Дурьодхану
सा कन्या वर वर्णिनीsā kanyā vara varṇinīта девушка прекрасного облика; красавица-царевна
दुर्योधनः तु कौरव्यःduryodhanaḥ tu kauravyaḥДурьодхана же, Кауравья; сын рода Куру
न अमर्षयत लङ्घनम्na amarṣayata laṅghanamне стерпел пренебрежения; не вынес обхода
प्रत्यषेधत् च ताम् कन्याम्pratyaṣedhat ca tām kanyāmи задержал ту девушку; остановил царевну
असत्कृत्य नराधिपान्asatkṛtya narādhipānпрезрев владык людей; не почтив царей
सः वीर्य मद मत्तत्वात्saḥ vīrya mada mattatvātон, опьянённый гордостью силы; от воинской спеси
भीष्म द्रोणौ उपाश्रितःbhīṣma droṇau upāśritaḥна Бхишму и Дрону опираясь; полагаясь на них
रथम् आरोप्य ताम् कन्याम्ratham āropya tām kanyāmпосадив ту девушку на колесницу; взяв её на колесницу
आजुहाव नराधिपान्ājuhāva narādhipānвызвал владык людей; бросил вызов царям
तम् अन्वयात् रथी खड्गीtam anvayāt rathī khaḍgīза ним последовал колесничий воин с мечом; за ним ехал
भद्ध गोधा अङ्गुलित्रवान्bhaddha godhā aṅgulitravānс кожаной защитой и напальчниками; вооружённый лучник
कर्णः शस्त्र भृताम् श्रेष्ठःkarṇaḥ śastra bhṛtām śreṣṭhaḥКарна, лучший носителей оружия; лучший воинов
पृष्ठतः पुरुष ऋषभpṛṣṭhataḥ puruṣa ṛṣabhaсзади, бык среди мужей; позади него
ततः विमर्दः सुमहान्tataḥ vimardaḥ sumahānзатем великое столкновение; тут поднялась давка битвы
राज्ञाम् आसीत् युधिष्ठिरrājñām āsīt yudhiṣṭhiraцарей было, Юдхиштхира; между царями
संनह्यताम् तनुत्राणिsaṃnahyatām tanutrāṇiнадевавших доспехи; снаряжавших брони
रथान् योजयताम् अपिrathān yojayatām apiи запрягавших колесницы; готовивших колесницы
Translation

Когда имена царей громко объявлялись, о Бхарата, та прекрасная царевна прошла мимо сына Дхритараштры. Дурьодхана, Кауравья, не стерпел этого пренебрежения: презрев владык людей, он задержал царевну. Опьянённый гордостью своей силы и полагаясь на Бхишму и Дрону, он посадил её на колесницу и бросил вызов царям. Сзади за ним последовал Карна, колесничий воин с мечом, с кожаной защитой и напальчниками, лучший среди носителей оружия, о бык среди мужей. Тогда, о Юдхиштхира, между царями поднялось великое столкновение: одни надевали доспехи, другие запрягали колесницы».

Version

ee1ec50dccc1 · published Jun 20, 2026, 2:54:25 PM UTC

Available inRU

Page between verses with