Mahabharata
Narada Explains the Golden-Spitting Prince12.31.13-22
10104 / 15823
Mahabharata · 12.31.13-22
Devanāgarī

सृञ्जय उवाच
प्रीतौ भवन्तौ यदि मे कृतम् एतावता मम ॥
एष एव परो लाभो निर्वृत्तो मे महाफलः ॥
नारद उवाच
तम् एवंवादिनं भूयः पर्वतः प्रत्यभाषत ॥
वृणीष्व राजन् संकल्पो यस् ते हृदि चिरं स्थितः ॥
सृञ्जय उवाच
अभीप्सामि सुतं वीरं वीर्यवन्तं दृढव्रतम् ॥
आयुष्मन्तं महाभागं देवराजसमद्युतिम् ॥
पर्वत उवाच
भविष्यत्य् एष ते कामो न त्व् आयुष्मान् भविष्यति ॥
देवराजाभिभूत्यर्थं संकल्पो ह्य् एष ते हृदि ॥
सुवर्णष्ठीवनाच् चैव स्वर्णष्ठीवी भविष्यति ॥
रक्ष्यश् च देवराजात् स देवराजसमद्युतिः ॥
नारद उवाच
तच् छ्रुत्वा सृञ्जयो वाक्यं पर्वतस्य महात्मनः ॥
प्रसादयाम् आस तदा नैतद् एवं भवेद् इति ॥
आयुष्मान् मे भवेत् पुत्रो भवतस् तपसा मुने ॥
न च तं पर्वतः किं चिद् उवाचेन्द्रव्यपेक्षया ॥
तम् अहं नृपतिं दीनम् अब्रुवं पुनर् एव तु ॥
स्मर्तव्यो ऽहं महाराज दर्शयिष्यामि ते स्मृतः ॥
अहं ते दयितं पुत्रं प्रेतराजवशं गतम् ॥
पुनर् दास्यामि तद् रूपं मा शुचः पृथिवीपते ॥
एवम् उक्त्वा तु नृपतिं प्रयातौ स्वो यथेप्सितम् ॥
सृञ्जयश् च यथाकामं प्रविवेश स्वमन्दिरम् ॥

Transliteration (IAST)

sṛñjaya uvāca
prītau bhavantau yadi me kṛtam etāvatā mama ||
eṣa eva paro lābho nirvṛtto me mahāphalaḥ ||
nārada uvāca
tam evaṃvādinaṃ bhūyaḥ parvataḥ pratyabhāṣata ||
vṛṇīṣva rājan saṃkalpo yas te hṛdi ciraṃ sthitaḥ ||
sṛñjaya uvāca
abhīpsāmi sutaṃ vīraṃ vīryavantaṃ dṛḍhavratam ||
āyuṣmantaṃ mahābhāgaṃ devarājasamadyutim ||
parvata uvāca
bhaviṣyaty eṣa te kāmo na tv āyuṣmān bhaviṣyati ||
devarājābhibhūtyarthaṃ saṃkalpo hy eṣa te hṛdi ||
suvarṇaṣṭhīvanāc caiva svarṇaṣṭhīvī bhaviṣyati ||
rakṣyaś ca devarājāt sa devarājasamadyutiḥ ||
nārada uvāca
tac chrutvā sṛñjayo vākyaṃ parvatasya mahātmanaḥ ||
prasādayām āsa tadā naitad evaṃ bhaved iti ||
āyuṣmān me bhavet putro bhavatas tapasā mune ||
na ca taṃ parvataḥ kiṃ cid uvācendravyapekṣayā ||
tam ahaṃ nṛpatiṃ dīnam abruvaṃ punar eva tu ||
smartavyo 'haṃ mahārāja darśayiṣyāmi te smṛtaḥ ||
ahaṃ te dayitaṃ putraṃ pretarājavaśaṃ gatam ||
punar dāsyāmi tad rūpaṃ mā śucaḥ pṛthivīpate ||
evam uktvā tu nṛpatiṃ prayātau svo yathepsitam ||
sṛñjayaś ca yathākāmaṃ praviveśa svamandiram ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सृञ्जय उवाचsṛñjaya uvācaШринджая сказал; Шринджая произнёс
प्रीतौ भवन्तौ यदि मेprītau bhavantau yadi meесли вы двое довольны мной; если вы удовлетворены
कृतम् एतावता ममkṛtam etāvatā mamaэтого достаточно для меня; мной сделано достаточно
एषः एव परः लाभःeṣaḥ eva paraḥ lābhaḥэто именно высшее обретение; это лучшая выгода
निर्वृत्तः मे महा फलःnirvṛttaḥ me mahā phalaḥсовершился мой великий плод; получен великий результат
नारद उवाचnārada uvācaНарада сказал; Нарада произнёс
तम् एवम् वादिनम् भूयःtam evam vādinam bhūyaḥему так говорящему снова; ответившему так
पर्वतः प्रत्यभाषतparvataḥ pratyabhāṣataПарвата ответил; сказал
वृणीष्व राजन्vṛṇīṣva rājanвыбирай, царь; проси
संकल्पः यः ते हृदिsaṃkalpaḥ yaḥ te hṛdiзамысел, который в твоём сердце; желание сердца
चिरम् स्थितःciram sthitaḥдавно стоял; давно пребывает
सृञ्जय उवाचsṛñjaya uvācaШринджая сказал; Шринджая произнёс
अभीप्सामि सुतम् वीरम्abhīpsāmi sutam vīramжелаю сына героя; хочу доблестного сына
वीर्यवन्तम् दृढ व्रतम्vīryavantam dṛḍha vratamсильного, твёрдого в обете; могучего
आयुष्मन्तम् महा भागम्āyuṣmantam mahā bhāgamдолгоживущего, великосчастливого; долголетнего
देव राज सम द्युतिम्deva rāja sama dyutimс блеском равным царю богов; сияющего как Индра
पर्वत उवाचparvata uvācaПарвата сказал; Парвата произнёс
भविष्यति एषः ते कामःbhaviṣyati eṣaḥ te kāmaḥэто твоё желание будет; исполнится
न तु आयुष्मान् भविष्यतिna tu āyuṣmān bhaviṣyatiно долгоживущим не будет; не будет долговечным
देव राज अभिभूति अर्थम्deva rāja abhibhūti arthamради превосходства над царём богов; чтобы затмить Индру
संकल्पः हि एषः ते हृदिsaṃkalpaḥ hi eṣaḥ te hṛdiведь этот замысел в твоём сердце; таково твоё желание
सुवर्ण ष्ठीवनात् च एवsuvarṇa ṣṭhīvanāt ca evaи от плевания золотом; из-за извержения золота
स्वर्ण ष्ठीवी भविष्यतिsvarṇa ṣṭhīvī bhaviṣyatiзлатоплюющим будет; станет Сварнаштхивином
रक्ष्यः च देव राजात् सःrakṣyaḥ ca deva rājāt saḥи он должен быть защищён от царя богов; от Индры
देव राज सम द्युतिःdeva rāja sama dyutiḥс блеском как у царя богов; равносиятельный Индре
नारद उवाचnārada uvācaНарада сказал; Нарада произнёс
तत् श्रुत्वा सृञ्जयः वाक्यम्tat śrutvā sṛñjayaḥ vākyamуслышав то слово, Шринджая; эту речь
पर्वतस्य महा आत्मनःparvatasya mahā ātmanaḥПарваты великодушного; великого Парваты
प्रसादयाम् आस तदाprasādayām āsa tadāстал умилостивлять тогда; попросил изменить
न एतत् एवम् भवेत् इतिna etat evam bhavet itiпусть это так не будет; да не будет так
आयुष्मान् मे भवेत् पुत्रःāyuṣmān me bhavet putraḥпусть мой сын будет долгоживущим; да будет долголетним
भवतः तपसा मुनेbhavataḥ tapasā muneтвоим тапасом, муни; силой твоего подвига
न च तम् पर्वतःna ca tam parvataḥи ему Парвата не; но Парвата ему не
किं चित् उवाचkiṃ cit uvācaничего сказал; ответил
इन्द्र व्यपेक्षयाindra vyapekṣayāиз оглядки на Индру; учитывая Индру
तम् अहम् नृपतिम् दीनम्tam aham nṛpatim dīnamтому царю жалкому я; к унылому царю
अब्रुवम् पुनर् एव तुabruvam punar eva tuсказал снова же; снова обратился
स्मर्तव्यः अहम् महा राजsmartavyaḥ aham mahā rājaя должен быть вспомнен, великий царь; вспомни меня
दर्शयिष्यामि ते स्मृतःdarśayiṣyāmi te smṛtaḥявлюсь тебе, вспомненный; покажусь
अहम् ते दयितम् पुत्रम्aham te dayitam putramя тебе любимого сына; твоего дорогого сына
प्रेत राज वशम् गतम्preta rāja vaśam gatamушедшего во власть царя мёртвых; оказавшегося у Ямы
पुनर् दास्यामि तत् रूपम्punar dāsyāmi tat rūpamснова дам в том облике; верну таким же
मा शुचः पृथिवी पतेmā śucaḥ pṛthivī pateне скорби, владыка земли; не печалься
एवम् उक्त्वा तु नृपतिम्evam uktvā tu nṛpatimтак сказав царю; произнеся это
प्रयातौ स्वः यथा ईप्सितम्prayātau svaḥ yathā īpsitamмы двое ушли как хотели; отправились
सृञ्जयः च यथा कामम्sṛñjayaḥ ca yathā kāmamи Шринджая как хотел; по своему желанию
प्रविवेश स्व मन्दिरम्praviveśa sva mandiramвошёл в свой дворец; вернулся домой
Translation

Шринджая сказал: «Если вы оба довольны мной, этого мне достаточно. Это и есть высшее обретение; великий плод для меня уже получен». Нарада сказал: «Когда он так ответил, Парвата снова сказал: “Выбирай, царь. Проси тот замысел, который давно стоит в твоём сердце”. Шринджая сказал: “Я хочу сына — героя, сильного, твёрдого в обете, долгоживущего, великосчастливого, сияющего как царь богов”. Парвата сказал: “Это твоё желание исполнится, но долгоживущим он не будет. В твоём сердце замысел — превзойти царя богов; из-за извержения золота он станет златоплюющим. Он будет сиять как Индра, и его надо будет защищать от царя богов”. Нарада сказал: “Услышав слова великодушного Парваты, Шринджая стал умолять: ‘Пусть так не будет. Пусть мой сын твоим тапасом будет долгоживущим, о муни’. Но Парвата ничего ему не ответил, оглядываясь на Индру. Тогда я снова сказал этому унылому царю: ‘Вспомни меня, великий царь. Когда ты вспомнишь, я явлюсь тебе. Я снова верну тебе любимого сына, ушедшего во власть царя мёртвых, в том же облике. Не скорби, владыка земли’. Сказав это царю, мы ушли, куда пожелали, а Шринджая вернулся в свой дворец”».

Version

02a3693f9664 · published Jun 20, 2026, 4:25:24 PM UTC

Available inRU

Page between verses with