Mahabharata
The Duties of the Four Ashramas (The Duties of the Four Āśramas)12.61.18-21
10236 / 15823
Mahabharata · 12.61.18-21
Devanāgarī

खादन्न् एको जपन्न् एकः सर्पन्न् एको युधिष्ठिर ॥
एकस्मिन्न् एव आचार्ये शुश्रूषुर् मलपङ्कवान् ॥
ब्रह्मचारी व्रती नित्यं नित्यं दीक्षापरो वशी ॥
अविचार्य तथा वेदं कृत्यं कुर्वन् वसेत् सदा ॥
शुश्रूषां सततं कुर्वन् गुरोः संप्रणमेत च ॥
षट्कर्मस्व् अनिवृत्तश् च नप्रवृत्तश् च सर्वशः ॥
न चरत्य् अधिकारेण सेवितं द्विषतो न च ॥
एषो ऽऽश्रमपदस् तात ब्रह्मचारिण इष्यते ॥

Transliteration (IAST)

khādann eko japann ekaḥ sarpann eko yudhiṣṭhira ||
ekasminn eva ācārye śuśrūṣur malapaṅkavān ||
brahmacārī vratī nityaṃ nityaṃ dīkṣāparo vaśī ||
avicārya tathā vedaṃ kṛtyaṃ kurvan vaset sadā ||
śuśrūṣāṃ satataṃ kurvan guroḥ saṃpraṇameta ca ||
ṣaṭkarmasv anivṛttaś ca napravṛttaś ca sarvaśaḥ ||
na caraty adhikāreṇa sevitaṃ dviṣato na ca ||
eṣo ''śramapadas tāta brahmacāriṇa iṣyate ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
खादन् एकः जपन् एकःkhādan ekaḥ japan ekaḥедящий один, повторяющий один; живущий отдельно
सर्पन् एकः युधिष्ठिरsarpan ekaḥ yudhiṣṭhiraдвижущийся один, Юдхиштхира; одинокий
एकस्मिन् एव आचार्येekasmin eva ācāryeу одного именно учителя; при одном наставнике
शुश्रूषुः मल पङ्कवान्śuśrūṣuḥ mala paṅkavānслушающий-служащий, покрытый грязью; смиренный ученик
ब्रह्मचारी व्रती नित्यम्brahmacārī vratī nityamбрахмачари, всегда обетный; ученик в обете
नित्यम् दीक्षा परः वशीnityam dīkṣā paraḥ vaśīвсегда преданный посвящению, владеющий собой; самообузданный
अविचार्य तथा वेदम्avicārya tathā vedamне рассуждая так Веду; без самовольного толкования
कृत्यम् कुर्वन् वसेत् सदाkṛtyam kurvan vaset sadāдолжное делая, пусть живёт всегда; исполняя служение
शुश्रूषाम् सततम् कुर्वन्śuśrūṣām satatam kurvanслужение постоянно совершая; всегда служа
गुरोः संप्रणमेत चguroḥ saṃpraṇameta caучителю пусть кланяется; почитает гуру
षट् कर्मसु अनिवृत्तः चṣaṭ karmasu anivṛttaḥ caи не отступивший от шести дел; не оставляющий обязанностей
न प्रवृत्तः च सर्वशःna pravṛttaḥ ca sarvaśaḥи не привязанный полностью; не захваченный ими
न चरति अधिकारेणna carati adhikāreṇaне действует по своеволию; не превышает права
सेवितम् द्विषतः न चsevitam dviṣataḥ na caи не служит ненавидящему; не следует врагу
एषः आश्रम पदः तातeṣaḥ āśrama padaḥ tātaэто место ашрама, дорогой; положение уклада
ब्रह्मचारिणः इष्यतेbrahmacāriṇaḥ iṣyateдля брахмачарина считается; признаётся
Translation

«Юдхиштхира, брахмачарин ест один, повторяет один, движется один, служит одному учителю и, покрытый грязью, готов слушать и служить. Всегда соблюдающий обет, всегда преданный посвящению и владеющий собой, он должен жить, исполняя должное и изучая Веду без своевольного толкования. Постоянно служа, он кланяется гуру; не отступает от шести обязанностей, но и не поглощается ими полностью. Он не действует по своеволию и не служит тому, кто враждебен. Таково, дорогой, положение ашрама брахмачарина».

Version

5a256dfb3912 · published Jun 20, 2026, 5:59:23 PM UTC

Available inRU

Page between verses with