कृतप्रज्ञश् च मेधावी बुधो जानपदः शुचिः ॥
सर्वकर्मसु यः शुद्धः स मन्त्रं श्रोतुम् अर्हति ॥
ज्ञानविज्ञानसंपन्नः प्रकृतिज्ञः परात्मनोः ॥
सुहृद् आत्मसमो राज्ञः स मन्त्रं श्रोतुम् अर्हति ॥
सत्यवाक् शीलसंपन्नो गम्भीरः सत्रपो मृदुः ॥
पितृपैतामहो यः स्यात् स मन्त्रं श्रोतुम् अर्हति ॥
संतुष्टः संमतः सत्यः शौटीरो द्वेष्यपापकः ॥
मन्त्रवित् कालविच् छूरः स मन्त्रं श्रोतुम् अर्हति ॥
सर्वलोकं समं शक्तः सान्त्वेन कुरुते वशे ॥
तस्मै मन्त्रः प्रयोक्तव्यो दण्डम् आधित्सता नृप ॥
पौरजानपदा यस्मिन् विश्वासं धर्मतो गताः ॥
योद्धा नयविपश्चिच् च स मन्त्रं श्रोतुम् अर्हति ॥
तस्मात् सर्वैर् गुणैर् एतैर् उपपन्नाः सुपूजिताः ॥
मन्त्रिणः प्रकृतिज्ञाः स्युस् त्र्यवरा महद् ईप्सवः ॥
kṛtaprajñaś ca medhāvī budho jānapadaḥ śuciḥ ||
sarvakarmasu yaḥ śuddhaḥ sa mantraṃ śrotum arhati ||
jñānavijñānasaṃpannaḥ prakṛtijñaḥ parātmanoḥ ||
suhṛd ātmasamo rājñaḥ sa mantraṃ śrotum arhati ||
satyavāk śīlasaṃpanno gambhīraḥ satrapo mṛduḥ ||
pitṛpaitāmaho yaḥ syāt sa mantraṃ śrotum arhati ||
saṃtuṣṭaḥ saṃmataḥ satyaḥ śauṭīro dveṣyapāpakaḥ ||
mantravit kālavic chūraḥ sa mantraṃ śrotum arhati ||
sarvalokaṃ samaṃ śaktaḥ sāntvena kurute vaśe ||
tasmai mantraḥ prayoktavyo daṇḍam ādhitsatā nṛpa ||
paurajānapadā yasmin viśvāsaṃ dharmato gatāḥ ||
yoddhā nayavipaścic ca sa mantraṃ śrotum arhati ||
tasmāt sarvair guṇair etair upapannāḥ supūjitāḥ ||
mantriṇaḥ prakṛtijñāḥ syus tryavarā mahad īpsavaḥ ||
Достоин слушать совет тот, кто зрел разумом, понятлив, разумен, местен, чист и безупречен во всех делах. Достоин тот, кто наделён знанием и различающим знанием, знает природу свою и чужую, является другом царя и равен ему как самому себе. Достоин тот, кто правдив в речи, наделён добрым нравом, глубок, скромен, мягок и служит от отцов и дедов. Достоин тот, кто доволен, уважаем, верен, смел, ненавидит зло, знает совет и время и является героем. Царь, если ты хочешь применять наказание, совет следует доверять тому, кто способен мягкостью и убеждением держать весь народ в повиновении. Достоин тот, в ком горожане и жители страны по дхарме обрели доверие, кто является воином и знатоком политики. Поэтому министры, наделённые всеми этими качествами, хорошо почитаемые, знающие состояние государства и стремящиеся к великому, должны быть не меньше трёх».
4778444ed398 · published Jun 20, 2026, 7:17:51 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Критерии допуска к совету положительны и строги: чистота дел, местная укоренённость, знание людей, мягкая власть над народом и доверие подданных. Тайный совет держится на людях, которым доверяет не только царь, но и дхармически устроенное общество.