Mahabharata
The Fortified City12.87.30-33
10343 / 15823
Mahabharata · 12.87.30-33
Devanāgarī

अन्यः कार्यः स्वराष्ट्रेषु परराष्ट्रेषु चापरः ॥
अटवीष्व् अपरः कार्यः सामन्तनगरेषु च ॥
तेषु सत्कारसंस्कारान् संविभागांश् च कारयेत् ॥
परराष्ट्राटवीस्थेषु यथा स्वविषये तथा ॥
ते कस्यां चिद् अवस्थायां शरणं शरणार्थिने ॥
राज्ञे दद्युर् यथाकामं तापसाः संशितव्रताः ॥
एष ते लक्षणोद्देशः संक्षेपेण प्रकीर्तितः ॥
यादृशं नगरं राजा स्वयम् आवस्तुम् अर्हति ॥

Transliteration (IAST)

anyaḥ kāryaḥ svarāṣṭreṣu pararāṣṭreṣu cāparaḥ ||
aṭavīṣv aparaḥ kāryaḥ sāmantanagareṣu ca ||
teṣu satkārasaṃskārān saṃvibhāgāṃś ca kārayet ||
pararāṣṭrāṭavīstheṣu yathā svaviṣaye tathā ||
te kasyāṃ cid avasthāyāṃ śaraṇaṃ śaraṇārthine ||
rājñe dadyur yathākāmaṃ tāpasāḥ saṃśitavratāḥ ||
eṣa te lakṣaṇoddeśaḥ saṃkṣepeṇa prakīrtitaḥ ||
yādṛśaṃ nagaraṃ rājā svayam āvastum arhati ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अन्यः कार्यः स्व राष्ट्रेषुanyaḥ kāryaḥ sva rāṣṭreṣuодин должен быть сделан в своих царствах; назначен
पर राष्ट्रेषु च अपरःpara rāṣṭreṣu ca aparaḥи другой в чужих царствах; странах
अटवीषु अपरः कार्यःaṭavīṣu aparaḥ kāryaḥдругой должен быть поставлен в лесах; пущах
सामन्त नगरेषु चsāmanta nagareṣu caи в городах соседних правителей; пограничных
तेषु सत्कार संस्कारान्teṣu satkāra saṃskārānдля них почёт и подготовку; обряды уважения
संविभागान् च कारयेत्saṃvibhāgān ca kārayetи доли пусть назначает; делит
पर राष्ट्र अटवी स्थेषुpara rāṣṭra aṭavī stheṣuдля находящихся в чужих странах и лесах; обителях
यथा स्व विषये तथाyathā sva viṣaye tathāкак в своей области, так; стране
ते कस्याम् चित् अवस्थायाम्te kasyām cit avasthāyāmони в каком-либо положении; ситуации
शरणम् शरण अर्थिनेśaraṇam śaraṇa arthineубежище ищущему убежища; защиту
राज्ञे दद्युः यथा कामम्rājñe dadyuḥ yathā kāmamцарю дали бы по желанию; как нужно
तापसाः संशित व्रताःtāpasāḥ saṃśita vratāḥаскеты с твёрдыми обетами; подвижники
एष ते लक्षण उद्देशःeṣa te lakṣaṇa uddeśaḥэто тебе изложение признаков; описание
संक्षेपेण प्रकीर्तितःsaṃkṣepeṇa prakīrtitaḥкратко провозглашено; сказано
यादृशम् नगरम् राजाyādṛśam nagaram rājāкакой город царь; какого рода
स्वयम् आवस्तुम् अर्हतिsvayam āvastum arhatiсам должен населять; жить
Translation

«Один такой аскет должен быть в собственных землях, другой — в чужих странах, ещё другой — в лесах и ещё один — в городах соседних правителей. Для них следует устраивать почёт, должное обращение и доли; к тем, кто находится в чужих странах и лесах, относиться так же, как к тем, кто в собственной области. В какой-либо трудной ситуации эти аскеты с твёрдыми обетами дадут царю убежище, если он будет искать защиты, как ему потребуется. Так я кратко изложил тебе признаки того города, в котором царь должен жить сам».

Version

c4c8c578a760 · published Jun 20, 2026, 7:30:45 PM UTC

Available inRU

Page between verses with