ज्ञानवृद्धान् प्रशंसन्तः शुश्रूषन्तः परस्परम् ॥
विनिवृत्ताभिसंधानाः सुखम् एधन्ति सर्वशः ॥
धर्मिष्ठान् व्यवहारांश् च स्थापयन्तश् च शास्त्रतः ॥
यथावत् संप्रवर्तन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥
पुत्रान् भ्रातॄन् निगृह्णन्तो विनये च सदा रताः ॥
विनीतांश् च प्रगृह्णन्तो विवर्धन्ते गणोत्तमाः ॥
चारमन्त्रविधानेषु कोशसंनिचयेषु च ॥
नित्ययुक्ता महाबाहो वर्धन्ते सर्वतो गणाः ॥
प्राज्ञाञ् शूरान् महेष्वासान् कर्मसु स्थिरपौरुषान् ॥
मानयन्तः सदा युक्ता विवर्धन्ते गणा नृप ॥
द्रव्यवन्तश् च शूराश् च शस्त्रज्ञाः शास्त्रपारगाः ॥
कृच्छ्रास्व् आपत्सु संमूढान् गणान् उत्तारयन्ति ते ॥
क्रोधो भेदो भयो दण्डः कर्शनं निग्रहो वधः ॥
नयन्त्य् अरिवशं सद्यो गणान् भरतसत्तम ॥
तस्मान् मानयितव्यास् ते गणमुख्याः प्रधानतः ॥
लोकयात्रा समायत्ता भूयसी तेषु पार्थिव ॥
jñānavṛddhān praśaṃsantaḥ śuśrūṣantaḥ parasparam ||
vinivṛttābhisaṃdhānāḥ sukham edhanti sarvaśaḥ ||
dharmiṣṭhān vyavahārāṃś ca sthāpayantaś ca śāstrataḥ ||
yathāvat saṃpravartanto vivardhante gaṇottamāḥ ||
putrān bhrātṝn nigṛhṇanto vinaye ca sadā ratāḥ ||
vinītāṃś ca pragṛhṇanto vivardhante gaṇottamāḥ ||
cāramantravidhāneṣu kośasaṃnicayeṣu ca ||
nityayuktā mahābāho vardhante sarvato gaṇāḥ ||
prājñāñ śūrān maheṣvāsān karmasu sthirapauruṣān ||
mānayantaḥ sadā yuktā vivardhante gaṇā nṛpa ||
dravyavantaś ca śūrāś ca śastrajñāḥ śāstrapāragāḥ ||
kṛcchrāsv āpatsu saṃmūḍhān gaṇān uttārayanti te ||
krodho bhedo bhayo daṇḍaḥ karśanaṃ nigraho vadhaḥ ||
nayanty arivaśaṃ sadyo gaṇān bharatasattama ||
tasmān mānayitavyās te gaṇamukhyāḥ pradhānataḥ ||
lokayātrā samāyattā bhūyasī teṣu pārthiva ||
«Почитая старших знанием, слушая и поддерживая друг друга, отказавшись от интриг, общины во всём возрастают счастливо. Лучшие общины укрепляются, когда устанавливают праведные порядки по шастре и действуют как следует. Сдерживая сыновей и братьев, всегда любя дисциплину и поддерживая дисциплинированных, лучшие общины возрастают. Могучерукий, общины растут во всех отношениях, когда всегда заняты устройством разведки, совета и накоплением казны. О царь, они укрепляются, когда почитают мудрых, храбрых, великих лучников и людей с твёрдым мужеством в делах. Богатые, храбрые, знающие оружие и прошедшие шастры выводят растерянные общины из тяжких бед. Но гнев, раскол, страх, наказание, истощение, подавление и убийство сразу ведут общины под власть врага, лучший из Бхаратов. Поэтому глав общин нужно особенно почитать: ход жизни людей во многом зависит от них, о царь».
94e9a15640e0 · published Jun 20, 2026, 8:39:44 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Устойчивость общины держится на почитании зрелого знания, дисциплине родичей, тайном совете и уважении к тем, кто способен вести в кризис. Без таких опор группа быстро становится добычей врага.