Mahabharata
Enduring Abuse from a Fool (How to Endure a Fool's Abuse)12.115.13-17
10463 / 15823
Mahabharata · 12.115.13-17
Devanāgarī

तस्मात् प्राज्ञो नरः सद्यस् तादृशं पापचेतसम् ॥
वर्जयेत् साधुभिर् वर्ज्यं सारमेयामिषं यथा ॥
परिवादं ब्रुवाणो हि दुरात्मा वै महात्मने ॥
प्रकाशयति दोषान् स्वान् सर्पः फणम् इवोच्छ्रितम् ॥
तं स्वकर्माणि कुर्वाणं प्रतिकर्तुं य इच्छति ॥
भस्मकूट इवाबुद्धिः खरो रजसि मज्जति ॥
मनुष्यशालावृकम् अप्रशान्तं; जनापवादे सततं निविष्टम् ॥
मातङ्गम् उन्मत्तम् इवोन्नदन्तं; त्यजेत तं श्वानम् इवातिरौद्रम् ॥
अधीरजुष्टे पथि वर्तमानं; दमाद् अपेतं विनयाच् च पापम् ॥
अरिव्रतं नित्यम् अभूतिकामं; धिग् अस्तु तं पापमतिं मनुष्यम् ॥

Transliteration (IAST)

tasmāt prājño naraḥ sadyas tādṛśaṃ pāpacetasam ||
varjayet sādhubhir varjyaṃ sārameyāmiṣaṃ yathā ||
parivādaṃ bruvāṇo hi durātmā vai mahātmane ||
prakāśayati doṣān svān sarpaḥ phaṇam ivocchritam ||
taṃ svakarmāṇi kurvāṇaṃ pratikartuṃ ya icchati ||
bhasmakūṭa ivābuddhiḥ kharo rajasi majjati ||
manuṣyaśālāvṛkam apraśāntaṃ; janāpavāde satataṃ niviṣṭam ||
mātaṅgam unmattam ivonnadantaṃ; tyajeta taṃ śvānam ivātiraudram ||
adhīrajuṣṭe pathi vartamānaṃ; damād apetaṃ vinayāc ca pāpam ||
arivrataṃ nityam abhūtikāmaṃ; dhig astu taṃ pāpamatiṃ manuṣyam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तस्मात्tasmātпоэтому; из этого
प्राज्ञः नरःprājñaḥ naraḥмудрый человек; разумный
सद्यस्sadyasнемедленно; сразу
तादृशम् पाप चेतसम्tādṛśam pāpa cetasamтакого греховного умом; дурномысленного
वर्जयेत्varjayetпусть избегает; оставит
साधुभिः वर्ज्यम्sādhubhiḥ varjyamизбегаемого добрыми людьми; отвергаемого праведными
सारमेय आमिषम् यथाsārameya āmiṣam yathāкак собачье мясо; пища пса
परिवादम् ब्रुवाणः हिparivādam bruvāṇaḥ hiведь говорящий клевету; произносящий поношение
दुरात्मा वैdurātmā vaiдурная душа; порочный человек
महात्मनेmahātmaneв адрес великодушного; против возвышенного
प्रकाशयति दोषान् स्वान्prakāśayati doṣān svānявляет собственные пороки; раскрывает свои недостатки
सर्पः फणम् इव उच्छ्रितम्sarpaḥ phaṇam iva ucchritamкак змея поднятый капюшон; раздутый клобук
तम् स्व कर्माणि कुर्वाणम्tam sva karmāṇi kurvāṇamего, совершающего свои дела; занятого своей кармой
प्रतिकर्तुम् यः इच्छतिpratikartum yaḥ icchatiкто хочет ответить; воздать
भस्म कूटः इवbhasma kūṭaḥ ivaкак куча пепла; пепельная груда
अबुद्धिःabuddhiḥнеразумный; глупый
खरः रजसि मज्जतिkharaḥ rajasi majjatiосёл тонет в пыли; погружается в грязь
मनुष्य शाला वृकम्manuṣya śālā vṛkamчеловека-шакала среди людей; людского хищника
अप्रशान्तम्apraśāntamнеусмирённого; беспокойного
जन अपवादे सततम् निविष्टम्jana apavāde satatam niviṣṭamпостоянно погружённого в поношение людей; в клевету на людей
मातङ्गम् उन्मत्तम् इवmātaṅgam unmattam ivaкак обезумевшего слона; словно бешеного слона
उन्नदन्तम्unnadantamревущего; громко кричащего
त्यजेत तम्tyajeta tamпусть оставит его; пусть отвергнет
श्वानम् इव अति रौद्रम्śvānam iva ati raudramкак чрезвычайно свирепого пса; злого пса
अधीर जुष्टे पथिadhīra juṣṭe pathiна пути, любимом несдержанными; избранном нетерпеливыми
वर्तमानम्vartamānamнаходящегося; идущего
दमात् अपेतम्damāt apetamлишённого самообуздания; без контроля
विनयात् चvinayāt caи лишённого смирения; дисциплины
पापम्pāpamдурного; греховного
अरि व्रतम्ari vratamимеющего враждебный обет; живущего враждой
नित्यम् अभूति कामम्nityam abhūti kāmamвсегда желающего неблагополучия; разрушения
धिक् अस्तु तम्dhik astu tamда будет позор ему; прочь с ним
पाप मतिम् मनुष्यम्pāpa matim manuṣyamчеловеку дурного ума; зломысленному человеку
Translation

«Поэтому мудрый человек должен сразу избегать такого дурномысленного человека, которого добрые люди избегают, как собачьего мяса. Когда порочный человек клевещет на великодушного, он раскрывает собственные пороки, как змея поднимает свой капюшон. А неразумный, желая отвечать тому, кто лишь совершает свои собственные дела, подобен ослу, который тонет в пыли среди кучи пепла. Человека-шакала среди людей, неусмирённого, постоянно погружённого в поношение других, ревущего словно обезумевший слон, надо оставить, как чрезвычайно свирепого пса. Позор такому зломысленному человеку: он идёт путём несдержанных, лишён самообуздания и смирения, живёт враждой и всегда желает разрушения».

Version

5971fd439cd3 · published Jun 20, 2026, 9:03:25 PM UTC

Available inRU

Page between verses with