भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
गौतमस्य च संवादं यमस्य च महात्मनः ॥
पारियात्रगिरिं प्राप्य गौतमस्याश्रमो महान् ॥
उवास गौतमो यत्र कालं तद् अपि मे शृणु ॥
षष्टिं वर्षसहस्राणि सो ऽतप्यद् गौतमस् तपः ॥
तम् उग्रतपसं युक्तं तपसा भावितं मुनिम् ॥
उपयातो नरव्याघ्र लोकपालो यमस् तदा ॥
तम् अपश्यत् सुतपसम् ऋषिं वै गौतमं मुनिम् ॥
स तं विदित्वा ब्रह्मर्षिर् यमम् आगतम् ओजसा ॥
प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा उपसृप्तस् तपोधनः ॥
तं धर्मराजो दृष्ट्वैव नमस्कृत्य नरर्षभम् ॥
न्यमन्त्रयत धर्मेण क्रियतां किम् इति ब्रुवन् ॥
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
gautamasya ca saṃvādaṃ yamasya ca mahātmanaḥ ||
pāriyātragiriṃ prāpya gautamasyāśramo mahān ||
uvāsa gautamo yatra kālaṃ tad api me śṛṇu ||
ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi so 'tapyad gautamas tapaḥ ||
tam ugratapasaṃ yuktaṃ tapasā bhāvitaṃ munim ||
upayāto naravyāghra lokapālo yamas tadā ||
tam apaśyat sutapasam ṛṣiṃ vai gautamaṃ munim ||
sa taṃ viditvā brahmarṣir yamam āgatam ojasā ||
prāñjaliḥ prayato bhūtvā upasṛptas tapodhanaḥ ||
taṃ dharmarājo dṛṣṭvaiva namaskṛtya nararṣabham ||
nyamantrayata dharmeṇa kriyatāṃ kim iti bruvan ||
Бхишма сказал: «И здесь приводят древнее предание: беседу Гаутамы с великодушным Ямой. Выслушай и о времени, когда у горы Париятра был великий ашрам Гаутамы, где он жил. Шестьдесят тысяч лет Гаутама совершал аскезу. Тогда к этому муни, очищенному суровым тапасом, пришёл хранитель мира Яма, о тигр среди людей. Он увидел риши Гаутаму, великого подвижника. А Гаутама, узнав Яму, пришедшего с мощью, почтительно сложил ладони, собрался и подошёл к нему. Дхармараджа, увидев этого лучшего среди людей, поклонился ему, почтил его согласно дхарме и сказал: “Что я могу сделать?”»
406763a59b45 · published Jun 20, 2026, 9:19:20 PM UTC
Available inRUPage between verses with
История подчёркивает взаимное почтение дхармы: даже Яма, сам Дхармараджа, отвечает уважением на силу очищенной аскезы. Там, где есть тапас и смирение, встреча становится диалогом о высшем долге.