Mahabharata
The Three Fish and the Right Time12.135.1-5
10555 / 15823
Mahabharata · 12.135.1-5
Devanāgarī

भीष्म उवाच
अत्रैव चेदम् अव्यग्रः शृण्वाख्यानम् अनुत्तमम् ॥
दीर्घसूत्रं समाश्रित्य कार्याकार्यविनिश्चये ॥
नातिगाधे जलस्थाये सुहृदः शकुलास् त्रयः ॥
प्रभूतमत्स्ये कौन्तेय बभूवुः सहचारिणः ॥
अत्रैकः प्राप्तकालज्ञो दीर्घदर्शी तथापरः ॥
दीर्घसूत्रश् च तत्रैकस् त्रयाणां जलचारिणाम् ॥
कदा चित् तज् जलस्थायं मत्स्यबन्धाः समन्ततः ॥
निःस्रावयाम् आसुर् अथो निम्नेषु विविधैर् मुखैः ॥
प्रक्षीयमाणं तं बुद्ध्वा जलस्थायं भयागमे ॥
अब्रवीद् दीर्घदर्शी तु ताव् उभौ सुहृदौ तदा ॥

Transliteration (IAST)

bhīṣma uvāca
atraiva cedam avyagraḥ śṛṇvākhyānam anuttamam ||
dīrghasūtraṃ samāśritya kāryākāryaviniścaye ||
nātigādhe jalasthāye suhṛdaḥ śakulās trayaḥ ||
prabhūtamatsye kaunteya babhūvuḥ sahacāriṇaḥ ||
atraikaḥ prāptakālajño dīrghadarśī tathāparaḥ ||
dīrghasūtraś ca tatraikas trayāṇāṃ jalacāriṇām ||
kadā cit taj jalasthāyaṃ matsyabandhāḥ samantataḥ ||
niḥsrāvayām āsur atho nimneṣu vividhair mukhaiḥ ||
prakṣīyamāṇaṃ taṃ buddhvā jalasthāyaṃ bhayāgame ||
abravīd dīrghadarśī tu tāv ubhau suhṛdau tadā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма продолжил
अत्र एव च इदम् अव्यग्रःatra eva ca idam avyagraḥи здесь же это, сосредоточенный; без смятения
शृणु आख्यानम् अनुत्तमम्śṛṇu ākhyānam anuttamamвыслушай превосходный рассказ; повесть
दीर्घ सूत्रम् समाश्रित्यdīrgha sūtram samāśrityaо Медлительном опираясь; в связи с ним
कार्य अकार्य विनिश्चयेkārya akārya viniścayeв решении должного и недолжного; дела и недела
न अति गाधे जल स्थायेna ati gādhe jala sthāyeв не слишком глубоком водоёме; месте воды
सुहृदः शकुलाः त्रयःsuhṛdaḥ śakulāḥ trayaḥтри дружественные рыбы; три ш́акулы
प्रभूत मत्स्ये कौन्तेयprabhūta matsye kaunteyaбогатом рыбой, Каунтея; многорыбном
बभूवुः सह चारिणःbabhūvuḥ saha cāriṇaḥбыли товарищами; ходили вместе
अत्र एकः प्राप्त काल ज्ञःatra ekaḥ prāpta kāla jñaḥиз них один знал наступившее время; своевременность
दीर्घ दर्शी तथा अपरःdīrgha darśī tathā aparaḥдругой был Дальновидным; далеко видящим
दीर्घ सूत्रः च तत्र एकःdīrgha sūtraḥ ca tatra ekaḥи один там был Медлительным; долго тянущим
त्रयाणाम् जल चारिणाम्trayāṇām jala cāriṇāmиз трёх водных существ; обитателей воды
कदा चित् तत् जल स्थायम्kadā cit tat jala sthāyamкогда-то тот водоём; водное место
मत्स्य बन्धाः समन्ततःmatsya bandhāḥ samantataḥрыбаки со всех сторон; ловцы рыбы
निःस्रावयाम् आसुः अथोniḥsrāvayām āsuḥ athoстали осушать затем; выпускать воду
निम्नेषु विविधैः मुखैःnimneṣu vividhaiḥ mukhaiḥв низины разными отверстиями; каналами
प्रक्षीयमाणम् तम् बुद्ध्वाprakṣīyamāṇam tam buddhvāпоняв, что он истощается; уменьшается
जल स्थायम् भय आगमेjala sthāyam bhaya āgameводоём при приходе опасности; когда пришёл страх
अब्रवीत् दीर्घ दर्शी तुabravīt dīrgha darśī tuДальновидный же сказал; произнёс
तौ उभौ सुहृदौ तदाtau ubhau suhṛdau tadāтем обоим друзьям тогда; товарищам
Translation

Бхишма сказал: «Теперь, не отвлекаясь, выслушай превосходный рассказ о Медлительном и о решении, что делать и чего не делать. В одном не слишком глубоком водоёме, богатом рыбой, Каунтея, жили вместе три дружные рыбы. Одна из них знала наступившее время, другая была Дальновидной, а третья — Медлительной. Однажды рыбаки со всех сторон стали осушать этот водоём, выпуская воду в низины через разные каналы. Дальновидный понял, что водоём истощается и приходит опасность, и тогда сказал двум своим друзьям».

Version

9c063c955b1f · published Jun 20, 2026, 10:06:06 PM UTC

Available inRU

Page between verses with