Mahabharata
Death Accepts Her Cosmic Function (Death Accepts Her Cosmic Service)12.250.1-8
11147 / 15823
Mahabharata · 12.250.1-8
Devanāgarī

नारद उवाच
विनीय दुःखम् अबला सा त्व् अतीवायतेक्षणा ॥
उवाच प्राञ्जलिर् भूत्वा लतेवावर्जिता तदा ॥
त्वया सृष्टा कथं नारी मादृशी वदतां वर ॥
रौद्रकर्माभिजायेत सर्वप्राणिभयंकरी ॥
बिभेम्य् अहम् अधर्मस्य धर्म्यम् आदिश कर्म मे ॥
त्वं मां भीताम् अवेक्षस्व शिवेनेश्वर चक्षुषा ॥
बालान् वृद्धान् वयःस्थांश् च न हरेयम् अनागसः ॥
प्राणिनः प्राणिनाम् ईश नमस् ते ऽभिप्रसीद मे ॥
प्रियान् पुत्रान् वयस्यांश् च भ्रातॄन् मातॄः पितॄन् अपि ॥
अपध्यास्यन्ति यद् देव मृतांस् तेषां बिभेम्य् अहम् ॥
कृपणाश्रुपरिक्लेदो दहेन् मां शाश्वतीः समाः ॥
तेभ्यो ऽहं बलवद् भीता शरणं त्वाम् उपागता ॥
यमस्य भवने देव यात्य् अन्ते पापकर्मिणः ॥
प्रसादये त्वा वरद प्रसादं कुरु मे प्रभो ॥
एतम् इच्छाम्य् अहं कामं त्वत्तो लोकपितामह ॥
इच्छेयं त्वत्प्रसादाच् च तपस् तप्तुं सुरेश्वर ॥

Transliteration (IAST)

nārada uvāca
vinīya duḥkham abalā sā tv atīvāyatekṣaṇā ||
uvāca prāñjalir bhūtvā latevāvarjitā tadā ||
tvayā sṛṣṭā kathaṃ nārī mādṛśī vadatāṃ vara ||
raudrakarmābhijāyeta sarvaprāṇibhayaṃkarī ||
bibhemy aham adharmasya dharmyam ādiśa karma me ||
tvaṃ māṃ bhītām avekṣasva śiveneśvara cakṣuṣā ||
bālān vṛddhān vayaḥsthāṃś ca na hareyam anāgasaḥ ||
prāṇinaḥ prāṇinām īśa namas te 'bhiprasīda me ||
priyān putrān vayasyāṃś ca bhrātṝn mātṝḥ pitṝn api ||
apadhyāsyanti yad deva mṛtāṃs teṣāṃ bibhemy aham ||
kṛpaṇāśruparikledo dahen māṃ śāśvatīḥ samāḥ ||
tebhyo 'haṃ balavad bhītā śaraṇaṃ tvām upāgatā ||
yamasya bhavane deva yāty ante pāpakarmiṇaḥ ||
prasādaye tvā varada prasādaṃ kuru me prabho ||
etam icchāmy ahaṃ kāmaṃ tvatto lokapitāmaha ||
iccheyaṃ tvatprasādāc ca tapas taptuṃ sureśvara ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
नारदः उवाचnāradaḥ uvācaНарада сказал; мудрец Нарада произнёс
विनीय दुःखम् अबला साvinīya duḥkham abalā sāсдержав скорбь, бессильная она; ослабленная
तु अतीव आयत ईक्षणाtu atīva āyata īkṣaṇāже с очень широкими глазами; длинноокая
उवाच प्राञ्जलिः भूत्वाuvāca prāñjaliḥ bhūtvāсказала, сложив ладони; став с ладонями
लता इव आवर्जिता तदाlatā iva āvarjitā tadāкак лиана, согнутая тогда; наклонённая
त्वया सृष्टा कथम् नारीtvayā sṛṣṭā katham nārīтобой созданная как женщина; каким образом
मादृशी वदताम् वरmādṛśī vadatām varaподобная мне, лучший из говорящих; о лучший
रौद्र कर्म अभिजायेतraudra karma abhijāyetaдля страшного дела родилась бы; возникла бы
सर्व प्राणि भयम् करीsarva prāṇi bhayam karīвсем существам страх делающая; наводящая ужас
बिभेमि अहम् अधर्मस्यbibhemi aham adharmasyaбоюсь я беззакония; адхармы
धर्म्यम् आदिश कर्म मेdharmyam ādiśa karma meправедное укажи дело мне; дхармичное
त्वम् माम् भीताम् अवेक्षस्वtvam mām bhītām avekṣasvaты на меня испуганную взгляни; посмотри
शिवेन ईश्वर चक्षुषाśivena īśvara cakṣuṣāблагим, владыка, оком; милостивым взглядом
बालान् वृद्धान् वयः स्थान् चbālān vṛddhān vayaḥ sthān caдетей, стариков и зрелых; возрастных
न हरेयम् अनागसःna hareyam anāgasaḥне отнимала бы я невиновных; безвинных
प्राणिनः प्राणिनाम् ईशprāṇinaḥ prāṇinām īśaсуществ, владыка существ; живых
नमस् ते अभिप्रसीद मेnamas te abhiprasīda meпоклон тебе, будь милостив ко мне; умилостивься
प्रियान् पुत्रान् वयस्यान् चpriyān putrān vayasyān caдорогих сыновей и сверстников; друзей
भ्रातॄन् मातॄः पितॄन् अपिbhrātṝn mātṝḥ pitṝn apiбратьев, матерей и отцов также; родителей
अपध्यास्यन्ति यद् देवapadhyāsyanti yad devaбудут плохо вспоминать, когда, бог; проклинать
मृतान् तेषाम् बिभेमि अहम्mṛtān teṣām bibhemi ahamумерших, их я боюсь; из-за них
कृपण अश्रु परिक्लेदःkṛpaṇa aśru parikledaḥжалких слёз сырость; поток слёз
दहेत् माम् शाश्वतीः समाःdahet mām śāśvatīḥ samāḥжёг бы меня вечные годы; долгие времена
तेभ्यः अहम् बलवत् भीताtebhyaḥ aham balavat bhītāих я сильно боюсь; очень страшусь
शरणम् त्वाम् उपागताśaraṇam tvām upāgatāк тебе как прибежищу пришла; обратилась
यमस्य भवने देवyamasya bhavane devaв обители Ямы, бог; доме
याति अन्ते पाप कर्मिणःyāti ante pāpa karmiṇaḥидут в конце грешники; злодеи
प्रसादये त्वा वरदprasādaye tvā varadaумилостивляю тебя, дарующий дары; прошу
प्रसादम् कुरु मे प्रभोprasādam kuru me prabhoмилость сделай мне, владыка; будь милостив
एतम् इच्छामि अहम् कामम्etam icchāmi aham kāmamэто желаю я как желание; этот дар
त्वत्तः लोक पितामहtvattaḥ loka pitāmahaот тебя, праотец мира; Питамаха
इच्छेयम् त्वत् प्रसादात् चiccheyam tvat prasādāt caхотела бы я по твоей милости; благодаря тебе
तपस् तप्तुम् सुर ईश्वरtapas taptum sura īśvaraподвижничество совершать, владыка богов; аскезу
Translation

Нарада сказал: «Усмирив скорбь, та слабая, широкоокая дева, сложив ладони и склонившись, словно лиана, сказала: “Как могла женщина, созданная тобой, подобная мне, о лучший из говорящих, родиться для такого страшного дела, вселяющего страх во всех живых? Я боюсь беззакония; укажи мне праведное дело. Взгляни на меня, испуганную, благим оком, владыка. Я не хочу отнимать жизнь у безвинных детей, стариков, зрелых людей и других существ, о владыка живых. Поклон тебе, будь милостив ко мне. Люди будут проклинать меня из-за умерших дорогих сыновей, друзей, братьев, матерей и отцов; этого я боюсь. Потоки жалких слёз жгли бы меня вечные годы. Сильно страшась их, я пришла к тебе как к прибежищу. В обитель Ямы в конце идут грешники; я же умоляю тебя, дарующий дары: окажи мне милость, владыка. Вот какого дара я желаю от тебя, праотец мира: по твоей милости я хотела бы совершать аскезу, владыка богов”».

Version

6e95e1d487d8 · published Jun 21, 2026, 5:51:52 AM UTC

Available inRU

Page between verses with