Mahabharata
Parāśara on Non-Attachment and the Fruit of Karma12.287.39-45
11350 / 15823
Mahabharata · 12.287.39-45
Devanāgarī

सर्वाणि कर्माणि पुरा कृतानि; शुभाशुभान्य् आत्मनो यान्ति जन्तोः ॥
उपस्थितं कर्मफलं विदित्वा; बुद्धिं तथा चोदयते ऽन्तरात्मा ॥
व्यवसायं समाश्रित्य सहायान् यो ऽधिगच्छति ॥
न तस्य कश् चिद् आरम्भः कदा चिद् अवसीदति ॥
अद्वैधमनसं युक्तं शूरं धीरं विपश्चितम् ॥
न श्रीः संत्यजते नित्यम् आदित्यम् इव रश्मयः ॥
आस्तिक्यव्यवसायाभ्याम् उपायाद् विस्मयाद् धिया ॥
यम् आरभत्य् अनिन्द्यात्मा न सो ऽर्थः परिसीदति ॥
सर्वः स्वानि शुभाशुभानि नियतं कर्माणि जन्तुः स्वयं; गर्भात् संप्रतिपद्यते तद् उभयं यत् तेन पूर्वं कृतम् ॥
मृत्युश् चापरिहारवान् समगतिः कालेन विच्छेदिता; दारोश् चूर्णम् इवाश्मसारविहितं कर्मान्तिकं प्रापयेत् ॥
स्वरूपताम् आत्मकृतं च विस्तरं; कुलान्वयं द्रव्यसमृद्धिसंचयम् ॥
नरो हि सर्वो लभते यथाकृतं; शुभाशुभेनात्मकृतेन कर्मणा ॥
भीष्म उवाच
इत्य् उक्तो जनको राजन् यथातथ्यं मनीषिणा ॥
श्रुत्वा धर्मविदां श्रेष्ठः परां मुदम् अवाप ह ॥

Transliteration (IAST)

sarvāṇi karmāṇi purā kṛtāni; śubhāśubhāny ātmano yānti jantoḥ ||
upasthitaṃ karmaphalaṃ viditvā; buddhiṃ tathā codayate 'ntarātmā ||
vyavasāyaṃ samāśritya sahāyān yo 'dhigacchati ||
na tasya kaś cid ārambhaḥ kadā cid avasīdati ||
advaidhamanasaṃ yuktaṃ śūraṃ dhīraṃ vipaścitam ||
na śrīḥ saṃtyajate nityam ādityam iva raśmayaḥ ||
āstikyavyavasāyābhyām upāyād vismayād dhiyā ||
yam ārabhaty anindyātmā na so 'rthaḥ parisīdati ||
sarvaḥ svāni śubhāśubhāni niyataṃ karmāṇi jantuḥ svayaṃ; garbhāt saṃpratipadyate tad ubhayaṃ yat tena pūrvaṃ kṛtam ||
mṛtyuś cāparihāravān samagatiḥ kālena viccheditā; dāroś cūrṇam ivāśmasāravihitaṃ karmāntikaṃ prāpayet ||
svarūpatām ātmakṛtaṃ ca vistaraṃ; kulānvayaṃ dravyasamṛddhisaṃcayam ||
naro hi sarvo labhate yathākṛtaṃ; śubhāśubhenātmakṛtena karmaṇā ||
bhīṣma uvāca
ity ukto janako rājan yathātathyaṃ manīṣiṇā ||
śrutvā dharmavidāṃ śreṣṭhaḥ parāṃ mudam avāpa ha ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सर्वाणि कर्माणि पुरा कृतानिsarvāṇi karmāṇi purā kṛtāniвсе дела прежде сделанные; совершённые
शुभ अशुभानिśubha aśubhāniблагие и неблагие; хорошие и дурные
आत्मनः यान्ति जन्तोःātmanaḥ yānti jantoḥк атману существа приходят; идут
उपस्थितम् कर्म फलम्upasthitam karma phalamнаступивший плод кармы; результат
विदित्वाviditvāузнав; поняв
बुद्धिम् तथा चोदयतेbuddhim tathā codayateразум тогда побуждает; направляет
अन्तर् आत्माantar ātmāвнутренний атман; самость
व्यवसायम् समाश्रित्यvyavasāyam samāśrityaрешимость приняв; опираясь
सहायान् यः अधिगच्छतिsahāyān yaḥ adhigacchatiпомощников кто получает; обретает
न तस्य कः चित् आरम्भःna tasya kaḥ cit ārambhaḥу него никакое начинание; предприятие
कदा चित् अवसीदतिkadā cit avasīdatiникогда не падает; не гибнет
अद्वैध मनसम् युक्तम्advaidha manasam yuktamс недвойственным умом, собранного; единого
शूरम् धीरम् विपश्चितम्śūram dhīram vipaścitamгероя, стойкого, мудрого; проницательного
न श्रीः संत्यजते नित्यम्na śrīḥ saṃtyajate nityamШри не оставляет всегда; удача
आदित्यम् इव रश्मयःādityam iva raśmayaḥкак лучи солнце; Адитью
आस्तिक्य व्यवसायाभ्याम्āstikya vyavasāyābhyāmверой и решимостью; убеждённостью
उपायात् विस्मयात् धियाupāyāt vismayāt dhiyāсредством, удивлением и разумом; мудростью
यम् आरभति अनिन्द्य आत्माyam ārabhati anindya ātmāчто начинает безупречный атман; человек
न सः अर्थः परिसीदतिna saḥ arthaḥ parisīdatiто дело не рушится; не погибает
सर्वः स्वानि शुभ अशुभानिsarvaḥ svāni śubha aśubhāniкаждый свои благие и неблагие; дела
नियतम् कर्माणि जन्तुः स्वयम्niyatam karmāṇi jantuḥ svayamнеизбежно существо само кармы; принимает
गर्भात् संप्रतिपद्यतेgarbhāt saṃpratipadyateиз утробы получает; обретает
तत् उभयम् यत् तेनtat ubhayam yat tenaто обоё, что им; самим
पूर्वम् कृतम्pūrvam kṛtamпрежде сделано; совершено
मृत्युः च अपरिहारवान्mṛtyuḥ ca aparihāravānи смерть неизбежная; неустранимая
सम गतिः कालेनsama gatiḥ kālenaс равным ходом временем; сроком
विच्छेदिताviccheditāрассечённая; прерываемая
दारोः चूर्णम् इवdāroḥ cūrṇam ivaкак порошок дерева; древесная пыль
अश्म सार विहितम्aśma sāra vihitamсделанный каменным остриём; твёрдым
कर्म अन्तिकम् प्रापयेत्karma antikam prāpayetк концу кармы приводит; доводит
स्वरूपताम् आत्म कृतम् चsvarūpatām ātma kṛtam caсобственную форму и созданное собой; состояние
विस्तरम्vistaramразвёртывание; простор
कुल अन्वयम्kula anvayamродовую линию; происхождение
द्रव्य समृद्धि संचयम्dravya samṛddhi saṃcayamсобрание богатства и изобилия; достояния
नरः हि सर्वः लभतेnaraḥ hi sarvaḥ labhateкаждый человек ведь получает; обретает
यथा कृतम्yathā kṛtamсогласно сделанному; как поступил
शुभ अशुभेन आत्म कृतेनśubha aśubhena ātma kṛtenaблагим и неблагим, самим сделанным; своим
कर्मणाkarmaṇāдействием; кармой
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; Бхишма продолжил
इति उक्तः जनकः राजन्iti uktaḥ janakaḥ rājanтак наставленный Джанака, царь; сказанный
यथा तथ्यम् मनीषिणाyathā tathyam manīṣiṇāкак есть мудрецом; мыслителем
श्रुत्वा धर्म विदाम् श्रेष्ठःśrutvā dharma vidām śreṣṭhaḥуслышав, лучший знатоков дхармы; праведников
पराम् मुदम् अवाप हparām mudam avāpa haвысшую радость обрёл; получил
Translation

Все прежние благие и неблагие дела приходят к атману существа; когда плод кармы наступает, внутренний атман, поняв это, побуждает разум соответствующим образом. Кто, опираясь на решимость, обретает помощников, у того никакое начинание никогда не рушится. Шри не оставляет собранного, недвойственного умом, героического, стойкого и проницательного человека, как лучи не оставляют солнце. Дело, которое безупречный человек начинает с верой, решимостью, правильным средством, вдохновением и разумом, не погибает. Каждое существо неизбежно получает уже из утробы свои собственные благие и неблагие дела — то и другое, что было сделано им прежде. Неизбежная смерть, движущаяся ровно и пресекающая по времени, как порошок дерева, сделанный каменным остриём, приводит к концу кармы. Каждый человек получает собственную форму, созданное им развёртывание, родовую линию и собрание богатства согласно своим благим и неблагим действиям, сделанным им самим». Бхишма сказал: «Так Джанака, о царь, был наставлен мудрецом как есть; услышав это, лучший из знатоков дхармы обрёл высшую радость».

Version

34272d25d858 · published Jun 21, 2026, 6:15:44 AM UTC

Available inRU

Page between verses with