नारद उवाच
दृष्टो मे पुरुषः श्रीमान् विश्वरूपधरो ऽव्ययः ॥
सर्वे हि लोकास् तत्रस्थास् तथा देवाः सहर्षिभिः ॥
अद्यापि चैनं पश्यामि युवां पश्यन् सनातनौ ॥
यैर् लक्षणैर् उपेतः स हरिर् अव्यक्तरूपधृक् ॥
तैर् लक्षणैर् उपेतौ हि व्यक्तरूपधरौ युवाम् ॥
दृष्टौ मया युवां तत्र तस्य देवस्य पार्श्वतः ॥
इह चैवागतो ऽस्म्य् अद्य विसृष्टः परमात्मना ॥
को हि नाम भवेत् तस्य तेजसा यशसा श्रिया ॥
सदृशस् त्रिषु लोकेषु ऋते धर्मात्मजौ युवाम् ॥
तेन मे कथितं पूर्वं नाम क्षेत्रज्ञसंज्ञितम् ॥
प्रादुर्भावाश् च कथिता भविष्यन्ति हि ये यथा ॥
तत्र ये पुरुषाः श्वेताः पञ्चेन्द्रियविवर्जिताः ॥
प्रतिबुद्धाश् च ते सर्वे भक्ताश् च पुरुषोत्तमम् ॥
ते ऽर्चयन्ति सदा देवं तैः सार्धं रमते च सः ॥
प्रियभक्तो हि भगवान् परमात्मा द्विजप्रियः ॥
रमते सो ऽर्च्यमानो हि सदा भागवतप्रियः ॥
विश्वभुक् सर्वगो देवो बान्धवो भक्तवत्सलः ॥
स कर्ता कारणं चैव कार्यं चातिबलद्युतिः ॥
तपसा योज्य सो ऽऽत्मानं श्वेतद्वीपात् परं हि यत् ॥
तेज इत्य् अभिविख्यातं स्वयंभासावभासितम् ॥
शान्तिः सा त्रिषु लोकेषु सिद्धानां भावितात्मनाम् ॥
एतया शुभया बुद्ध्या नैष्ठिकं व्रतम् आस्थितः ॥
न तत्र सूर्यस् तपति न सोमो ऽभिविराजते ॥
न वायुर् वाति देवेशे तपश् चरति दुश्चरम् ॥
वेदीम् अष्टतलोत्सेधां भूमाव् आस्थाय विश्वभुक् ॥
एकपादस्थितो देव ऊर्ध्वबाहुर् उदङ्मुखः ॥
साङ्गान् आवर्तयन् वेदांस् तपस् तेपे सुदुश्चरम् ॥
यद् ब्रह्मा ऋषयश् चैव स्वयं पशुपतिश् च यत् ॥
शेषाश् च विबुधश्रेष्ठा दैत्यदानवराक्षसाः ॥
नागाः सुपर्णा गन्धर्वाः सिद्धा राजर्षयश् च ये ॥
हव्यं कव्यं च सततं विधिपूर्वं प्रयुञ्जते ॥
कृत्स्नं तत् तस्य देवस्य चरणाव् उपतिष्ठति ॥
याः क्रियाः संप्रयुक्तास् तु एकान्तगतबुद्धिभिः ॥
ताः सर्वाः शिरसा देवः प्रतिगृह्णाति वै स्वयम् ॥
न तस्यान्यः प्रियतरः प्रतिबुद्धैर् महात्मभिः ॥
विद्यते त्रिषु लोकेषु ततो ऽस्म्य् ऐकान्तिकं गतः ॥
इह चैवागतस् तेन विसृष्टः परमात्मना ॥
एवं मे भगवान् देवः स्वयम् आख्यातवान् हरिः ॥
आसिष्ये तत्परो भूत्वा युवाभ्यां सह नित्यशः ॥
nārada uvāca
dṛṣṭo me puruṣaḥ śrīmān viśvarūpadharo 'vyayaḥ ||
sarve hi lokās tatrasthās tathā devāḥ saharṣibhiḥ ||
adyāpi cainaṃ paśyāmi yuvāṃ paśyan sanātanau ||
yair lakṣaṇair upetaḥ sa harir avyaktarūpadhṛk ||
tair lakṣaṇair upetau hi vyaktarūpadharau yuvām ||
dṛṣṭau mayā yuvāṃ tatra tasya devasya pārśvataḥ ||
iha caivāgato 'smy adya visṛṣṭaḥ paramātmanā ||
ko hi nāma bhavet tasya tejasā yaśasā śriyā ||
sadṛśas triṣu lokeṣu ṛte dharmātmajau yuvām ||
tena me kathitaṃ pūrvaṃ nāma kṣetrajñasaṃjñitam ||
prādurbhāvāś ca kathitā bhaviṣyanti hi ye yathā ||
tatra ye puruṣāḥ śvetāḥ pañcendriyavivarjitāḥ ||
pratibuddhāś ca te sarve bhaktāś ca puruṣottamam ||
te 'rcayanti sadā devaṃ taiḥ sārdhaṃ ramate ca saḥ ||
priyabhakto hi bhagavān paramātmā dvijapriyaḥ ||
ramate so 'rcyamāno hi sadā bhāgavatapriyaḥ ||
viśvabhuk sarvago devo bāndhavo bhaktavatsalaḥ ||
sa kartā kāraṇaṃ caiva kāryaṃ cātibaladyutiḥ ||
tapasā yojya so ''tmānaṃ śvetadvīpāt paraṃ hi yat ||
teja ity abhivikhyātaṃ svayaṃbhāsāvabhāsitam ||
śāntiḥ sā triṣu lokeṣu siddhānāṃ bhāvitātmanām ||
etayā śubhayā buddhyā naiṣṭhikaṃ vratam āsthitaḥ ||
na tatra sūryas tapati na somo 'bhivirājate ||
na vāyur vāti deveśe tapaś carati duścaram ||
vedīm aṣṭatalotsedhāṃ bhūmāv āsthāya viśvabhuk ||
ekapādasthito deva ūrdhvabāhur udaṅmukhaḥ ||
sāṅgān āvartayan vedāṃs tapas tepe suduścaram ||
yad brahmā ṛṣayaś caiva svayaṃ paśupatiś ca yat ||
śeṣāś ca vibudhaśreṣṭhā daityadānavarākṣasāḥ ||
nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ siddhā rājarṣayaś ca ye ||
havyaṃ kavyaṃ ca satataṃ vidhipūrvaṃ prayuñjate ||
kṛtsnaṃ tat tasya devasya caraṇāv upatiṣṭhati ||
yāḥ kriyāḥ saṃprayuktās tu ekāntagatabuddhibhiḥ ||
tāḥ sarvāḥ śirasā devaḥ pratigṛhṇāti vai svayam ||
na tasyānyaḥ priyataraḥ pratibuddhair mahātmabhiḥ ||
vidyate triṣu lokeṣu tato 'smy aikāntikaṃ gataḥ ||
iha caivāgatas tena visṛṣṭaḥ paramātmanā ||
evaṃ me bhagavān devaḥ svayam ākhyātavān hariḥ ||
āsiṣye tatparo bhūtvā yuvābhyāṃ saha nityaśaḥ ||
Нарада сказал: «Я увидел славного Пурушу, неизменного, несущего вселенскую форму. В нём пребывают все миры, а также боги с риши. Даже теперь, видя вас двоих вечных, я вижу его. Какими признаками наделён Хари, носящий непроявленную форму, теми же признаками наделены вы двое, несущие проявленную форму. Я видел вас там, рядом с тем Богом, и сегодня пришёл сюда, отпущенный Параматмой. Кто в трёх мирах мог бы быть равен ему сиянием, славой и красотой, кроме вас двоих, сыновей Дхармы? Он прежде рассказал мне имя, называемое кшетраджней, и рассказал о проявлениях, какие и как будут. Белые люди, которые там пребывают, лишены пяти чувств, все они пробуждены и преданы Пурушоттаме. Они всегда почитают Бога, и он радуется с ними: Бхагаван любит преданных, Параматма любит брахманов. Почитаемый, он радуется, всегда любя бхагаватов; он вездесущий Бог, родич, нежный к преданным. Он деятель, причина и следствие, чрезвычайной силы и сияния. Соединив себя тапасом, он пребывает в том сиянии выше Шветадвипы, самосияющем собственным светом. Это умиротворение для сиддхов, очистивших себя, во всех трёх мирах. С этой благой мыслью, приняв окончательный обет, Господь богов совершает трудный тапас: там не жжёт солнце, не сияет луна и не веет ветер. Вкушающий вселенную, он стоит на земле у алтаря высотой восемь тал, на одной ноге, с поднятыми руками, лицом к северу, повторяя Веды с их ангами, и совершает очень трудный тапас. Всё, что Брахма, риши, сам Пашупати, лучшие боги, дайтьи, данавы, ракшасы, наги, супарны, гандхарвы, сиддхи и царственные риши постоянно предлагают по правилу как хавью и кавью, всё это приходит к стопам того Бога. Все действия, совершённые умами, ушедшими в единственную преданность, Бог сам принимает головой. В трёх мирах нет для него никого дороже пробуждённых махатм; поэтому я пришёл к экайантике и сюда прибыл, отпущенный той Параматмой. Так сам Бхагаван Хари рассказал мне. Я буду пребывать здесь, сосредоточенный на нём, вместе с вами двумя постоянно».
0d104fe9b178 · published Jun 21, 2026, 7:22:31 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Нарада формулирует сердцевину экайантика-дхармы: Господь лично принимает служение тех, чей разум ушёл к нему одному. Шветадвипа не отменяет Бадари, потому что Нара-Нараяна являются проявленной формой той же высшей реальности.