Mahabharata
The Transmission of the Sacred Teaching12.353.8-9
11687 / 15823
Mahabharata · 12.353.8-9
Devanāgarī

तद् एष परमो धर्मो यन् मां पृच्छसि भारत ॥
असन्नधीर् अनाकाङ्क्षी धर्मार्थकरणे नृप ॥
स च किल कृतनिश्चयो द्विजाग्र्यो; भुजगपतिप्रतिदेशितार्थकृत्यः ॥
यमनियमसमाहितो वनान्तं; परिगणितोञ्छशिलाशनः प्रविष्टः ॥

Transliteration (IAST)

tad eṣa paramo dharmo yan māṃ pṛcchasi bhārata ||
asannadhīr anākāṅkṣī dharmārthakaraṇe nṛpa ||
sa ca kila kṛtaniścayo dvijāgryo; bhujagapatipratideśitārthakṛtyaḥ ||
yamaniyamasamāhito vanāntaṃ; parigaṇitoñchaśilāśanaḥ praviṣṭaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तत् एषः परमः धर्मःtat eṣaḥ paramaḥ dharmaḥтак вот это высшая дхарма; высший закон
यत् माम् पृच्छसि भारतyat mām pṛcchasi bhārataо которой ты меня спрашиваешь, Бхарата; спросил
असन्न धीःasanna dhīḥс непривязанным умом; не низкомысленный
अनाकाङ्क्षीanākāṅkṣīничего не желающий; без ожиданий
धर्म अर्थ करणे नृपdharma artha karaṇe nṛpaв совершении дхармы и артхи, царь; долга и пользы
सः च किल कृत निश्चयःsaḥ ca kila kṛta niścayaḥи он, как говорят, принявший решение; утвердившийся
द्विज अग्र्यःdvija agryaḥлучший из дваждырождённых; брахманов
भुजग पति प्रतिदेशित अर्थ कृत्यःbhujaga pati pratideśita artha kṛtyaḥисполнивший дело, указанное владыкой змеев; наставление нага
यम नियम समाहितःyama niyama samāhitaḥсосредоточенный в яме и нияме; обузданиях
वन अन्तम्vana antamв лесную глубь; в конец леса
परिगणित उञ्छ शिल अशनःparigaṇita uñcha śila aśanaḥизвестный как питающийся сбором колосьев и зёрен; аскет
प्रविष्टःpraviṣṭaḥвошёл; удалился
Translation

«Такова высшая дхарма, о которой ты спрашивал меня, Бхарата: быть непривязанным умом, ничего не желать и действовать ради дхармы и артхи, царь. А тот лучший из дваждырождённых, твёрдо решившись и исполнив дело, указанное владыкой змеев, сосредоточенный в яме и нияме, известный как питающийся сбором колосьев и зёрен, ушёл в глубь леса».

Version

7327445cf10a · published Jun 21, 2026, 2:33:23 AM UTC

Available inRU

Page between verses with