युधिष्ठिर उवाच
देयाः किंलक्षणा गावः काश् चापि परिवर्जयेत् ॥
कीदृशाय प्रदातव्या न देयाः कीदृशाय च ॥
भीष्म उवाच
असद्वृत्ताय पापाय लुब्धायानृतवादिने ॥
हव्यकव्यव्यपेताय न देया गौः कथं चन ॥
भिक्षवे बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥
दत्त्वा दशगवां दाता लोकान् आप्नोत्य् अनुत्तमान् ॥
यं चैव धर्मं कुरुते तस्य पुण्यफलं च यत् ॥
सर्वस्यैवांशभाग् दाता तन्निमित्तं प्रवृत्तयः ॥
यश् चैनम् उत्पादयति यश् चैनं त्रायते भयात् ॥
यश् चास्य कुरुते वृत्तिं सर्वे ते पितरस् त्रयः ॥
कल्मषं गुरुशुश्रूषा हन्ति मानो महद् यशः ॥
अपुत्रतां त्रयः पुत्रा अवृत्तिं दश धेनवः ॥
yudhiṣṭhira uvāca
deyāḥ kiṃlakṣaṇā gāvaḥ kāś cāpi parivarjayet ||
kīdṛśāya pradātavyā na deyāḥ kīdṛśāya ca ||
bhīṣma uvāca
asadvṛttāya pāpāya lubdhāyānṛtavādine ||
havyakavyavyapetāya na deyā gauḥ kathaṃ cana ||
bhikṣave bahuputrāya śrotriyāyāhitāgnaye ||
dattvā daśagavāṃ dātā lokān āpnoty anuttamān ||
yaṃ caiva dharmaṃ kurute tasya puṇyaphalaṃ ca yat ||
sarvasyaivāṃśabhāg dātā tannimittaṃ pravṛttayaḥ ||
yaś cainam utpādayati yaś cainaṃ trāyate bhayāt ||
yaś cāsya kurute vṛttiṃ sarve te pitaras trayaḥ ||
kalmaṣaṃ guruśuśrūṣā hanti māno mahad yaśaḥ ||
aputratāṃ trayaḥ putrā avṛttiṃ daśa dhenavaḥ ||
Юдхиштхира сказал: «Даваемы какими приметами коровы, каких же избегать? какому даваемы, и не даваемы какому?» Бхишма сказал: «Дурноповедному, грешному, жадному, лжецу, от жертв богам-предкам отпавшему не даваема корова никак. Нищему, многосыновнему, знатоку Вед, огнь возжёгшему дав, десяти коров даритель миры обретает наивысшие. Какую дхарму творит получатель, того заслуги плод который, — всего же долю получает даритель, по причине того деяния. Кто его рождает, кто его спасает от страха, кто его пропитание творит — все те отцы, трое. Скверну служение гуру убивает, гордыня — великую славу; бездетность — трое сыновей, безкормицу — десять коров».
8538e441e180 · published Jun 21, 2026, 12:35:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Дарение коровы обусловлено достоинством берущего: не злодею, скряге, лжецу или отпавшему от жертв, а нуждающемуся, многодетному, знатоку Вед. Знаменательно правило соучастия: даритель «получает долю всякой заслуги», какую совершит одарённый, — поддержавший праведника причастен всему его благочестию. Дорого и слово о «трёх отцах»: родивший, спасший от страха и дающий пропитание равно зовутся отцами — кормилец чтится наравне с родителем. И чеканная мудрость: гордыня губит славу, служение гуру — грех, трое сыновей — бездетность, десять коров — нужду; всякой беде есть своё врачевство.