Mahabharata
Pāṇḍavas honour the blind king15.1.12-15
15447 / 15823
Mahabharata · 15.1.12-15
Devanāgarī

व्यासश् च भगवान् नित्यं वासं चक्रे नृपेण ह ॥
कथाः कुर्वन् पुराणर्षिर् देवर्षिनृपरक्षसाम् ॥
धर्मयुक्तानि कार्याणि व्यवहारान्वितानि च ॥
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो विदुरस् तान्य् अकारयत् ॥
सामन्तेभ्यः प्रियाण्य् अस्य कार्याणि सुगुरूण्य् अपि ॥
प्राप्यन्ते ऽर्थैः सुलघुभिः प्रभावाद् विदुरस्य वै ॥
अकरोद् बन्धमोक्षांश् च वध्यानां मोक्षणं तथा ॥
न च धर्मात्मजो राजा कदा चित् किं चिद् अब्रवीत् ॥

Transliteration (IAST)

vyāsaś ca bhagavān nityaṃ vāsaṃ cakre nṛpeṇa ha ||
kathāḥ kurvan purāṇarṣir devarṣinṛparakṣasām ||
dharmayuktāni kāryāṇi vyavahārānvitāni ca ||
dhṛtarāṣṭrābhyanujñāto viduras tāny akārayat ||
sāmantebhyaḥ priyāṇy asya kāryāṇi sugurūṇy api ||
prāpyante 'rthaiḥ sulaghubhiḥ prabhāvād vidurasya vai ||
akarod bandhamokṣāṃś ca vadhyānāṃ mokṣaṇaṃ tathā ||
na ca dharmātmajo rājā kadā cit kiṃ cid abravīt ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
व्यासःvyāsaḥВьяса
caи
भगवान्bhagavānдосточтимый; владыка-мудрец
नित्यम्nityamпостоянно; всегда
वासम् चक्रेvāsam cakreжил; пребывал
नृपेण हnṛpeṇa haпри царе
कथाः कुर्वन्kathāḥ kurvanведя беседы; рассказывая сказания
पुराणर्षिःpurāṇarṣiḥдревний мудрец
देवर्षिनृपरक्षसाम्devarṣinṛparakṣasāmо богах, мудрецах, царях и ракшасах
धर्मयुक्तानिdharmayuktāniсогласные с дхармой; праведные
कार्याणिkāryāṇiдела; тяжбы
व्यवहारान्वितानिvyavahārānvitāniсвязанные с тяжбами; судебные
caи
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातःdhṛtarāṣṭrābhyanujñātaḥс дозволения Дхритараштры
विदुरःviduraḥВидура
तानिtāniте; их
अकारयत्akārayatвершил; улаживал
सामन्तेभ्यःsāmantebhyaḥу соседних царей; с вассалами
प्रियाणिpriyāṇiугодные; приятные
अस्यasyaему; его
कार्याणिkāryāṇiдела
सुगुरूणि अपिsugurūṇi apiпусть и труднейшие
प्राप्यन्तेprāpyanteдостигаются; улаживаются
अर्थैः सुलघुभिःarthaiḥ sulaghubhiḥничтожными издержками
प्रभावात्prabhāvātсилою; влиянием
विदुरस्य वैvidurasya vaiименно Видуры
अकरोत्akarotсовершал; даровал
बन्धमोक्षान्bandhamokṣānосвобождение узников
caи
वध्यानाम्vadhyānāmосуждённых на смерть
मोक्षणम्mokṣaṇamпомилование; избавление
तथाtathāтакже
न चna caи не
धर्मात्मजःdharmātmajaḥсын Дхармы; Юдхиштхира
राजाrājāцарь
कदा चित्kadā citкогда-либо
किं चित्kiṃ citчто-либо
अब्रवीत्abravītвозражал; сказал
Translation

И досточтимый Вьяса, древний мудрец, постоянно жил при царе, ведя беседы о богах и провидцах, о царях и ракшасах. Дела, согласные с дхармой, и тяжбы судебные Видура с дозволения Дхритараштры улаживал сам. Даже труднейшие из угодных царю предприятий с соседними владыками удавалось довершить ничтожными издержками — таково было влияние Видуры. Дхритараштра даровал освобождение узникам и помилование осуждённым на смерть, и царь, сын Дхармы, ни разу не сказал против этого ни слова.

Version

7d8e068673f4 · published Jun 20, 2026, 8:30:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with