परिदृष्टेषु चाहःसु पुत्राणां श्राद्धकर्मणि ॥
ददातु राजा सर्वेषां यावद् अस्य चिकीर्षितम् ॥
ततः स राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रो महामनाः ॥
ब्राह्मणेभ्यो महार्हेभ्यो ददौ वित्तान्य् अनेकशः ॥
धर्मराजश् च भीमश् च सव्यसाची यमाव् अपि ॥
तत् सर्वम् अन्ववर्तन्त धृतराष्ट्रव्यपेक्षया ॥
कथं नु राजा वृद्धः सन् पुत्रशोकसमाहतः ॥
शोकम् अस्मत्कृतं प्राप्य न म्रियेतेति चिन्त्यते ॥
यावद् धि कुरुमुख्यस्य जीवत्पुत्रस्य वै सुखम् ॥
बभूव तद् अवाप्नोतु भोगांश् चेति व्यवस्थिताः ॥
paridṛṣṭeṣu cāhaḥsu putrāṇāṃ śrāddhakarmaṇi ||
dadātu rājā sarveṣāṃ yāvad asya cikīrṣitam ||
tataḥ sa rājā kauravyo dhṛtarāṣṭro mahāmanāḥ ||
brāhmaṇebhyo mahārhebhyo dadau vittāny anekaśaḥ ||
dharmarājaś ca bhīmaś ca savyasācī yamāv api ||
tat sarvam anvavartanta dhṛtarāṣṭravyapekṣayā ||
kathaṃ nu rājā vṛddhaḥ san putraśokasamāhataḥ ||
śokam asmatkṛtaṃ prāpya na mriyeteti cintyate ||
yāvad dhi kurumukhyasya jīvatputrasya vai sukham ||
babhūva tad avāpnotu bhogāṃś ceti vyavasthitāḥ ||
«И в установленные дни, при обряде поминовения сыновей, пусть царь даёт всем брахманам сколько пожелает». Тогда тот великодушный царь Куру Дхритараштра раздал высокочтимым брахманам несчётные богатства. И Дхармараджа, и Бхима, и Савьясачин, и оба близнеца — все поддерживали это из почтения к Дхритараштре. «Как бы царь, состарившись и сражённый скорбью по сыновьям, не умер, изведав горе, причинённое нами», — так они помышляли. «Пусть он обретёт всё то довольство и все наслаждения, какие были у главы рода Куру, когда сыновья его были живы», — так они порешили.
53bdd6010b7c · published Jun 20, 2026, 8:35:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Поминальные обряды по убитым Кауравам справляет рукою старого царя сама победившая сторона, оплачивая щедрость своих врагов; так дхарма ставит долг перед умершими и перед скорбящим отцом выше всякой памяти о вражде. Открывается и сокровенное побуждение Пандавов — не страх и не расчёт, а боязнь, что причинённое ими горе сведёт старика в могилу. Стих учит, что подлинное искупление содеянного зла не в словах раскаяния, а в деятельной заботе о том, чтобы оскорблённый не изведал ещё и тени нового страдания.