Mahabharata
The departure of Balarāma and Kṛṣṇa16.5.13-15
15754 / 15823
Mahabharata · 16.5.13-15
Devanāgarī

सहस्रशीर्षः पर्वताभोगवर्ष्मा; रक्ताननः स्वां तनुं तां विमुच्य ॥
सम्यक् च तं सागरः प्रत्यगृह्णान्; नागा दिव्याः सरितश् चैव पुण्याः ॥
कर्कोटको वासुकिस् तक्षकश् च; पृथुश्रवा वरुणः कुञ्जरश् च ॥
मिश्री शङ्खः कुमुदः पुण्डरीकस्; तथा नागो धृतराष्ट्रो महात्मा ॥
ह्रादः क्राथः शितिकण्ठो ऽग्रतेजास्; तथा नागौ चक्रमन्दातिषण्डौ ॥
नागश्रेष्ठो दुर्मुखश् चाम्बरीषः; स्वयं राजा वरुणश् चापि राजन् ॥
प्रत्युद्गम्य स्वागतेनाभ्यनन्दंस्; ते ऽपूजयंश् चार्घ्यपाद्यक्रियाभिः ॥

Transliteration (IAST)

sahasraśīrṣaḥ parvatābhogavarṣmā; raktānanaḥ svāṃ tanuṃ tāṃ vimucya ||
samyak ca taṃ sāgaraḥ pratyagṛhṇān; nāgā divyāḥ saritaś caiva puṇyāḥ ||
karkoṭako vāsukis takṣakaś ca; pṛthuśravā varuṇaḥ kuñjaraś ca ||
miśrī śaṅkhaḥ kumudaḥ puṇḍarīkas; tathā nāgo dhṛtarāṣṭro mahātmā ||
hrādaḥ krāthaḥ śitikaṇṭho 'gratejās; tathā nāgau cakramandātiṣaṇḍau ||
nāgaśreṣṭho durmukhaś cāmbarīṣaḥ; svayaṃ rājā varuṇaś cāpi rājan ||
pratyudgamya svāgatenābhyanandaṃs; te 'pūjayaṃś cārghyapādyakriyābhiḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सहस्रशीर्षः पर्वताभोगवर्ष्माsahasraśīrṣaḥ parvatābhogavarṣmāthousand-headed, with a body like the mass of a mountain
रक्ताननः स्वां तनुं तां विमुच्यraktānanaḥ svāṃ tanuṃ tāṃ vimucyared-faced, having shed that body of his
सम्यक् च तं सागरः प्रत्यगृह्णात्samyak ca taṃ sāgaraḥ pratyagṛhṇātand as was fitting, the ocean received him
नागा दिव्याः सरितश् चैव पुण्याःnāgā divyāḥ saritaś caiva puṇyāḥdivine serpents and sacred rivers
कर्कोटको वासुकिस् तक्षकश् चkarkoṭako vāsukis takṣakaś caKarkotaka, Vasuki and Takshaka
पृथुश्रवा वरुणः कुञ्जरश् चpṛthuśravā varuṇaḥ kuñjaraś caPrithushravas, Varuna and Kunjara
मिश्री शङ्खः कुमुदः पुण्डरीकःmiśrī śaṅkhaḥ kumudaḥ puṇḍarīkaḥMishri, Shankha, Kumuda, Pundarika
तथा नागो धृतराष्ट्रो महात्माtathā nāgo dhṛtarāṣṭro mahātmāand the naga Dhritarashtra, great of spirit
ह्रादः क्राथः शितिकण्ठो ऽग्रतेजाःhrādaḥ krāthaḥ śitikaṇṭho 'gratejāḥHrada, Kratha, Shitikantha of fierce brilliance
तथा नागौ चक्रमन्दातिषण्डौtathā nāgau cakramandātiṣaṇḍauand two nagas, Chakramanda and Atishanda
नागश्रेष्ठो दुर्मुखश् चाम्बरीषःnāgaśreṣṭho durmukhaś cāmbarīṣaḥthe foremost of nagas, Durmukha and Ambarisha
स्वयं राजा वरुणश् चापि राजन्svayaṃ rājā varuṇaś cāpi rājanand king Varuna himself, O king
प्रत्युद्गम्य स्वागतेनाभ्यनन्दन्pratyudgamya svāgatenābhyanandanhaving come forth to meet him, they greeted him
ते ऽपूजयंश् चार्घ्यपाद्यक्रियाभिःte 'pūjayaṃś cārghyapādyakriyābhiḥand honored him with the rites of arghya and padya
Translation

Thousand-headed, with a body like the mass of a mountain, red-faced, having shed that form of his — the ocean duly received him, as did the divine serpents and sacred rivers. Karkotaka, Vasuki and Takshaka; Prithushravas, Varuna and Kunjara; Mishri, Shankha, Kumuda, Pundarika; the naga Dhritarashtra of great spirit; Hrada, Kratha, fierce Shitikantha; the two nagas Chakramanda and Atishanda; the foremost of nagas, Durmukha and Ambarisha; and king Varuna himself, O king — all came forth to meet him, welcomed him with honor, and worshipped him with the rites of arghya and padya.

Version

19842872c703 · published Jun 21, 2026, 1:20:00 AM UTC

Available inRUEN

Page between verses with