Nārada Purāṇa
The determination of the tithi2.12-22
1190 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 2.12-22

Sauti

Devanāgarī

दर्शश्च पौर्णमासश्च पितुः सांवत्सरं दिनम् ॥ पूर्वविद्धानिमांस्त्यक्त्वा नरकं प्रतिपद्यते
हानिं च संततेर्भूपदौर्भाग्यं समवाप्नुयात् ॥ एतच्छ्रुतं मया विप्राः कृष्णद्वैपायनात्पुरा
आदित्योदयवेलायां यास्तोकापि तिथिर्भवेत् ॥ पूर्वविद्धा तु मंतव्या प्रभूता नोदयं विना
पारणे मरणे नॄणां तिथिस्तात्कालिकी स्मृता ॥ पित्र्येऽस्तमनवेलायां स्पर्शे पूर्णा निगद्यते
न तत्रोदयिनी ग्राह्या दैवस्योदयिकी तिथिः ॥ प्रत्यहं शोधयेत्प्राज्ञस्तिथिं दैवज्ञचिंतकात्
तिथिप्रमाणं विप्रेंद्राः क्षपाकरदिवाकरौ ॥ चंद्रार्कचारविज्ञानात्कालं कालविदो विदुः
पूर्वायाः संगदोषेण न योग्यास्ताः प्रपूजने ॥ वर्जयन्ति नरास्तज्ज्ञा यामांश्च चतुरो द्विजाः
अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि स्नानपूजाविधिक्रमम् ॥ न दिवा शुद्धिमाप्नोति तदा रात्रौ विधीयते
दिनकार्यमशेषं हि कर्तव्यं शर्वरीमुखे ॥ विधिरेष मया ख्यातो नराणामुपवासिनाम्
अल्पायामथ विप्रेंद्रा द्वादश्यामरुणोदये ॥ स्नानार्चनक्रिया कार्य्या दानहोमादिसंयुता
त्रयोदश्यां हि शुद्दायां पारणे पृथिवीफलम् ॥ शतयज्ञाधिकं वापि नरः प्राप्नोत्यसंशयम्

Transliteration (IAST)

darśaśca paurṇamāsaśca pituḥ sāṃvatsaraṃ dinam || pūrvaviddhānimāṃstyaktvā narakaṃ pratipadyate
hāniṃ ca saṃtaterbhūpadaurbhāgyaṃ samavāpnuyāt || etacchrutaṃ mayā viprāḥ kṛṣṇadvaipāyanātpurā
ādityodayavelāyāṃ yāstokāpi tithirbhavet || pūrvaviddhā tu maṃtavyā prabhūtā nodayaṃ vinā
pāraṇe maraṇe nṝṇāṃ tithistātkālikī smṛtā || pitrye'stamanavelāyāṃ sparśe pūrṇā nigadyate
na tatrodayinī grāhyā daivasyodayikī tithiḥ || pratyahaṃ śodhayetprājñastithiṃ daivajñaciṃtakāt
tithipramāṇaṃ vipreṃdrāḥ kṣapākaradivākarau || caṃdrārkacāravijñānātkālaṃ kālavido viduḥ
pūrvāyāḥ saṃgadoṣeṇa na yogyāstāḥ prapūjane || varjayanti narāstajjñā yāmāṃśca caturo dvijāḥ
ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi snānapūjāvidhikramam || na divā śuddhimāpnoti tadā rātrau vidhīyate
dinakāryamaśeṣaṃ hi kartavyaṃ śarvarīmukhe || vidhireṣa mayā khyāto narāṇāmupavāsinām
alpāyāmatha vipreṃdrā dvādaśyāmaruṇodaye || snānārcanakriyā kāryyā dānahomādisaṃyutā
trayodaśyāṃ hi śuddāyāṃ pāraṇe pṛthivīphalam || śatayajñādhikaṃ vāpi naraḥ prāpnotyasaṃśayam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दर्शश्चdarśaścaи новолуние
पौर्णमासश्चpaurṇamāsaścaи полнолуние
पितुःpituḥотца
सांवत्सरंsāṃvatsaraṃгодовой
दिनम्dinamдень
पूर्वविद्धानिमांस्त्यक्त्वाpūrvaviddhānimāṃstyaktvāэти, прежнею пронзённые, оставив
नरकंnarakaṃв ад
प्रतिपद्यतेpratipadyateпопадает
हानिंhāniṃубыль
caи
संततेर्भूपदौर्भाग्यंsaṃtaterbhūpadaurbhāgyaṃпотомства, о владыка земли, и несчастье
समवाप्नुयात्samavāpnuyātда обретёт
एतच्छ्रुतंetacchrutaṃэто услышано
मयाmayāмною
विप्राःviprāḥо брахманы
कृष्णद्वैपायनात्पुराkṛṣṇadvaipāyanātpurāот Кришны Двайпаяны некогда
आदित्योदयवेलायांādityodayavelāyāṃв час восхода солнца
यास्तोकापिyāstokāpiкоторая хотя бы малая
तिथिर्भवेत्tithirbhavetтитхи будет
पूर्वविद्धाpūrvaviddhāпрежнею пронзённой
तुtuже
मंतव्याmaṃtavyāдолжна считаться
प्रभूताprabhūtāобильная
नोदयंnodayaṃне восход
विनाvināбез
पारणेpāraṇeпри разговении
मरणेmaraṇeпри смерти
नॄणांnṝṇāṃу людей
तिथिस्तात्कालिकीtithistātkālikīтитхи текущего часа
स्मृताsmṛtāпомнится
पित्र्येऽस्तमनवेलायांpitrye'stamanavelāyāṃв предковском — в час заката
स्पर्शेsparśeпри касании
पूर्णाpūrṇāполной
निगद्यतेnigadyateназывается
naне
तत्रोदयिनीtatrodayinīтам восходная
ग्राह्याgrāhyāдолжна браться
दैवस्योदयिकीdaivasyodayikīу божеского — восходная
तिथिःtithiḥтитхи
प्रत्यहंpratyahaṃежедневно
शोधयेत्प्राज्ञस्तिथिंśodhayetprājñastithiṃпусть выверяет разумный титхи
दैवज्ञचिंतकात्daivajñaciṃtakātот звездочёта-исчислителя
तिथिप्रमाणंtithipramāṇaṃмера титхи
विप्रेंद्राःvipreṃdrāḥо владыки брахманов
क्षपाकरदिवाकरौkṣapākaradivākarauтворящий ночь и творящий день
चंद्रार्कचारविज्ञानात्कालंcaṃdrārkacāravijñānātkālaṃиз знания хода луны и солнца — время
कालविदोkālavidoзнатоки времени
विदुःviduḥведают
पूर्वायाःpūrvāyāḥпрежней
संगदोषेणsaṃgadoṣeṇaпороком соприкосновения
naне
योग्यास्ताःyogyāstāḥгодны те
प्रपूजनेprapūjaneдля почитания
वर्जयन्तिvarjayantiотвергают
नरास्तज्ज्ञाnarāstajjñāлюди, то знающие
यामांश्चyāmāṃścaи страж
चतुरोcaturoчетыре
द्विजाःdvijāḥо брахманы
अतataзатем
ऊर्द्ध्वंūrddhvaṃдалее
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiизложу
स्नानपूजाविधिक्रमम्snānapūjāvidhikramamпорядок устава омовения и почитания
naне
दिवाdivāднём
शुद्धिमाप्नोतिśuddhimāpnotiчистоты обретает
तदाtadāтогда
रात्रौrātrauночью
विधीयतेvidhīyateпредписывается
दिनकार्यमशेषंdinakāryamaśeṣaṃдневное дело без остатка
हिhiведь
कर्तव्यंkartavyaṃдолжно совершать
शर्वरीमुखेśarvarīmukheв начале ночи
विधिरेषvidhireṣaэтот устав
मयाmayāмною
ख्यातोkhyātoвозвещён
नराणामुपवासिनाम्narāṇāmupavāsināmлюдям постящимся
अल्पायामथalpāyāmathaпри малой же
विप्रेंद्राvipreṃdrāо владыки брахманов
द्वादश्यामरुणोदयेdvādaśyāmaruṇodayeдвадаши — на восходе зари
स्नानार्चनक्रियाsnānārcanakriyāобряд омовения и почитания
कार्य्याkāryyāдолжен совершаться
दानहोमादिसंयुताdānahomādisaṃyutāс даянием, хомой и прочим
त्रयोदश्यांtrayodaśyāṃв трайодаши
हिhiведь
शुद्दायांśuddāyāṃчистой
पारणेpāraṇeпри разговении
पृथिवीफलम्pṛthivīphalamплод земли
शतयज्ञाधिकंśatayajñādhikaṃста жертв превосходнее
वापिvāpiили же
नरःnaraḥчеловек
प्राप्नोत्यसंशयम्prāpnotyasaṃśayamобретает несомненно
Translation

«…и новолуние, и полнолуние, и годовой день отца: оставив эти, пронзённые прежнею, попадает в ад, и да обретёт убыль потомства, о владыка земли, и несчастье. Это услышано мною, о брахманы, некогда от Кришны Двайпаяны. Которая титхи будет в час восхода солнца, хотя бы малая, та и должна считаться, а обильная без восхода — пронзённою прежнею. При разговении и при смерти у людей помнится титхи текущего часа; в предковском, при касании в час заката, она называется полной, и восходная там не должна браться, а у божеского — титхи восходная. Ежедневно пусть разумный выверяет титхи у звездочёта-исчислителя. Мера титхи, о владыки брахманов, — творящий ночь и творящий день; из знания хода луны и солнца знатоки времени ведают время. Те, что пороком соприкосновения с прежнею не годны для почитания, — люди, то знающие, отвергают их и четыре стражи, о брахманы. Затем далее изложу порядок устава омовения и почитания: не обретает чистоты днём — тогда предписывается ночью. Ведь дневное дело без остатка должно совершать в начале ночи; этот устав возвещён мною людям постящимся. При малой же двадаши, о владыки брахманов, обряд омовения и почитания должен совершаться на восходе зари, с даянием, хомой и прочим. Ведь при разговении в чистую трайодаши человек несомненно обретает плод земли, превосходнее ста жертв».

Version

cecb4c4ad60a · published Sep 5, 2026, 11:22:47 PM UTC

Available inRU

Page between verses with