ये भक्ता देवदेवेशि वाराणस्यां वसन्ति वै । ते विन्दन्ति परं मोक्षमेकेनैव तु जन्मना
यत्र योगस्तथाज्ञानं मुक्तिरेकेन जन्मना । अविमुक्तं तदासाद्य नान्यदिच्छेत्तपोवनम्
यतो मयाविमुक्तं तदविमुक्तं ततः स्मृतम् । तदेव गुह्यं गुह्यानामेतद्विज्ञानमुच्यते
ज्ञानाज्ञानाभिनिष्ठानां परमानन्दमिच्छताम् । या गतिर्विदिता सुभ्रूः साविमुक्ते मृतस्य तु
यानि चैवाविमुक्तस्य देहे दृष्टानि कृत्स्नशः । पुरी वाराणसी तेभ्यः स्थानेभ्योऽप्यधिका शुभा
यत्र साक्षान्महादेवो देहान्ते स्वयमीश्वरः । व्याचष्टे तारकं ब्रह्म तत्रैव ह्यविमुक्तये
यत्तत्परतरं तत्त्वमविमुक्तमिति श्रुतम् । एकेन जन्मना देवि वाराणस्यां तदाप्नुयात्
भ्रूमध्ये नाभिमध्ये च हृदये चैव मूर्ध्नि । यथाविमुक्तमादित्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्
ye bhaktā devadeveśi vārāṇasyāṃ vasanti vai | te vindanti paraṃ mokṣamekenaiva tu janmanā
yatra yogastathājñānaṃ muktirekena janmanā | avimuktaṃ tadāsādya nānyadicchettapovanam
yato mayāvimuktaṃ tadavimuktaṃ tataḥ smṛtam | tadeva guhyaṃ guhyānāmetadvijñānamucyate
jñānājñānābhiniṣṭhānāṃ paramānandamicchatām | yā gatirviditā subhrūḥ sāvimukte mṛtasya tu
yāni caivāvimuktasya dehe dṛṣṭāni kṛtsnaśaḥ | purī vārāṇasī tebhyaḥ sthānebhyo'pyadhikā śubhā
yatra sākṣānmahādevo dehānte svayamīśvaraḥ | vyācaṣṭe tārakaṃ brahma tatraiva hyavimuktaye
yattatparataraṃ tattvamavimuktamiti śrutam | ekena janmanā devi vārāṇasyāṃ tadāpnuyāt
bhrūmadhye nābhimadhye ca hṛdaye caiva mūrdhni | yathāvimuktamāditye vārāṇasyāṃ vyavasthitam
«В другом месте йогой и знанием, отречением или иначе то высшее место обретается лишь тысячею рождений. А те преданные, о владычица Бога богов, что живут в Варанаси, обретают высшее освобождение одним лишь рождением. Где йога и знание, где освобождение одним рождением, — достигнув той Авимукты, пусть не желает он иного леса подвижничества. Ибо мною она не оставлена, оттого и именуется Авимуктой; она же — тайна из тайн, и это зовётся постижением. Какая участь ведома утвердившимся в знании и в незнании, желающим высшего блаженства, — та, о прекраснобровая, у умершего в Авимукте. И какие места усмотрены целиком в теле Авимукты, — город Варанаси выше и благее тех мест. Там, где сам Владыка Махадева воочию на исходе тела изъясняет переправляющий Брахман, — ради неоставления. Что слышимо как превысшая истина, то, о Деви, обретёт он одним рождением в Варанаси».
6751d0a98dd8 · published Sep 3, 2026, 4:13:40 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Название объяснено само собою: avimukta, «неоставленная», — потому что Он её не оставляет. Слово это одинаково приложимо и к городу, и к тому, кто в нём умирает: ни того, ни другого не бросают. И названо, что происходит на исходе: Махадева сам изъясняет умирающему «переправляющий Брахман» — не награждает, а объясняет. Последнее, что человек здесь получает, — это понимание.