Padma Purāṇa
The Rule of Vedic Study3.53.13-24
2494 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 3.53.13-24
Devanāgarī

आसीनोऽधो गुरोः पार्श्वे सेवां च सुसमाहितः । आसने शयने याने नैव तिष्ठेत्कदाचन
धावन्तमनुधावेत गच्छन्तमनुगच्छति । गोऽश्वोष्ट्रयानप्रासादे तथाधोविष्टरेषु च
आसीत गुरुणा सार्धं शिलाफलकनौषु च । जितेन्द्रियः स्यात्सततं वश्यात्माक्रोधनः शुचिः
प्रयुञ्जीत सदा वाचं मधुरां हितकारिणीम् । गन्धमाल्यं रसं कल्पं शुक्तिं प्राणिविहिंसनम्
अभ्यञ्जनाञ्जने पानं छत्रधारणमेव च । कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम्
आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालम्भनं तथा । परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्
उदकुम्भं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिकाकुशान् । आहरेद्यावदन्नानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्
घृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् । अनृत्यदर्शी सततं भवेद्गीतादिनिस्पृहः
नादित्यं वै समीहेत नाचरेद्दन्तधावनम् । एकान्तमशुचि स्त्रीभिः शूद्राद्यैरभिभाषणम्
गुरूच्छिष्टं भेषजार्थं प्रयुञ्जीत न कामतः । मलापकर्षणं स्नानं नाचरेद्वै कदाचन
न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कथञ्चन । मोहाद्वा यदि वा लोभात्त्यक्त्वा तु पतितो भवेत्
लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव वा । आददीत यतो ज्ञानं तं न द्रुह्येत्कदाचन । गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथं प्रतिपन्नस्य मनुस्त्यागमथाब्रवीत्

Transliteration (IAST)

āsīno'dho guroḥ pārśve sevāṃ ca susamāhitaḥ | āsane śayane yāne naiva tiṣṭhetkadācana
dhāvantamanudhāveta gacchantamanugacchati | go'śvoṣṭrayānaprāsāde tathādhoviṣṭareṣu ca
āsīta guruṇā sārdhaṃ śilāphalakanauṣu ca | jitendriyaḥ syātsatataṃ vaśyātmākrodhanaḥ śuciḥ
prayuñjīta sadā vācaṃ madhurāṃ hitakāriṇīm | gandhamālyaṃ rasaṃ kalpaṃ śuktiṃ prāṇivihiṃsanam
abhyañjanāñjane pānaṃ chatradhāraṇameva ca | kāmaṃ lobhaṃ bhayaṃ nidrāṃ gītavāditranartanam
ātarjanaṃ parīvādaṃ strīprekṣālambhanaṃ tathā | paropaghātaṃ paiśunyaṃ prayatnena vivarjayet
udakumbhaṃ sumanaso gośakṛnmṛttikākuśān | āharedyāvadannāni bhaikṣyaṃ cāharahaścaret
ghṛtaṃ ca lavaṇaṃ sarvaṃ varjyaṃ paryuṣitaṃ ca yat | anṛtyadarśī satataṃ bhavedgītādinispṛhaḥ
nādityaṃ vai samīheta nācareddantadhāvanam | ekāntamaśuci strībhiḥ śūdrādyairabhibhāṣaṇam
gurūcchiṣṭaṃ bheṣajārthaṃ prayuñjīta na kāmataḥ | malāpakarṣaṇaṃ snānaṃ nācaredvai kadācana
na kuryānmānasaṃ vipro gurostyāge kathañcana | mohādvā yadi vā lobhāttyaktvā tu patito bhavet
laukikaṃ vaidikaṃ vāpi tathādhyātmikameva vā | ādadīta yato jñānaṃ taṃ na druhyetkadācana | gurorapyavaliptasya kāryākāryamajānataḥ | utpathaṃ pratipannasya manustyāgamathābravīt

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
आसीनःāsīnaḥсидящий
अधःadhaḥниже
गुरोःguroḥнаставника
पार्श्वेpārśveсбоку
सेवाम्sevāmслужение
caи
सु-समाहितःsu-samāhitaḥвесьма сосредоточенный
आसनेāsaneна сиденье
शयनेśayaneна ложе
यानेyāneв повозке
naне
एवevaже
तिष्ठेत्tiṣṭhetпусть находится
कदाचनkadācanaникогда
धावन्तम्dhāvantamбегущего
अनुधावेतanudhāvetaпусть бежит вслед
गच्छन्तम्gacchantamидущего
अनुगच्छतिanugacchatiсопровождает
गो-अश्व-उष्ट्र-यान-प्रासादेgo-aśva-uṣṭra-yāna-prāsādeна быке, коне, верблюде, в повозке и во дворце
तथाtathāтакже
अधः-विष्टरेषुadhaḥ-viṣṭareṣuна низких подстилках
आसीतāsītaпусть сидит
गुरुणाguruṇāс наставником
सार्धम्sārdhamвместе
शिला-फलक-नौषुśilā-phalaka-nauṣuна камне, доске и в лодке
जित-इन्द्रियःjita-indriyaḥобуздавший чувства
स्यात्syātпусть будет
सततम्satatamвсегда
वश्य-आत्माvaśya-ātmāвладеющий собою
अक्रोधनःakrodhanaḥнегневливый
शुचिःśuciḥчистый
प्रयुञ्जीतprayuñjītaпусть употребляет
सदाsadāвсегда
वाचम्vācamречь
मधुराम्madhurāmсладкую
हित-कारिणीम्hita-kāriṇīmполезную
गन्ध-माल्यम्gandha-mālyamблаговония и венки
रसम्rasamлакомства
कल्पम्kalpamпритирания
शुक्तिम्śuktimкислое
प्राणि-विहिंसनम्prāṇi-vihiṃsanamубийство живого
अभ्यञ्जन-अञ्जनेabhyañjana-añjaneумащение и подведение глаз
पानम्pānamхмельное
छत्र-धारणम्chatra-dhāraṇamношение зонта
कामम्kāmamстрасть
लोभम्lobhamжадность
भयम्bhayamстрах
निद्राम्nidrāmсонливость
गीत-वादित्र-नर्तनम्gīta-vāditra-nartanamпение, музыку и пляску
आतर्जनम्ātarjanamбрань
परीवादम्parīvādamзлословие
स्त्री-प्रेक्षा-आलम्भनम्strī-prekṣā-ālambhanamразглядывание женщин и прикосновение
पर-उपघातम्para-upaghātamвред другим
पैशुन्यम्paiśunyamнаушничество
प्रयत्नेनprayatnenaс усердием
विवर्जयेत्vivarjayetпусть избегает
उद-कुम्भम्uda-kumbhamкувшин воды
सु-मनसःsu-manasaḥцветы
गो-शकृत्-मृत्तिका-कुशान्go-śakṛt-mṛttikā-kuśānкоровий помёт, глину и кушу
आहरेत्āharetпусть приносит
यावत्-अन्नानिyāvat-annāniсколько нужно пищи
भैक्ष्यम्bhaikṣyamподаяние
अहरहःaharahaḥизо дня в день
चरेत्caretпусть просит
घृतम्ghṛtamтоплёное масло
लवणम्lavaṇamсоль
सर्वम्sarvamвсё
वर्ज्यम्varjyamдолжно быть избегаемо
पर्युषितम्paryuṣitamнесвежее
यत्yatчто
अनृत्य-दर्शीanṛtya-darśīне смотрящий плясок
सततम्satatamвсегда
भवेत्bhavetпусть будет
गीत-आदि-निस्पृहःgīta-ādi-nispṛhaḥравнодушный к пению и прочему
naне
आदित्यम्ādityamна солнце
वैvaiпоистине
समीहेतsamīhetaпусть смотрит
आचरेत्ācaretпусть совершает
दन्त-धावनम्danta-dhāvanamчистку зубов
एकान्तम्ekāntamуединение
अशुचिaśuciнечистое
स्त्रीभिःstrībhiḥс женщинами
शूद्र-आद्यैःśūdra-ādyaiḥс шудрами и прочими
अभिभाषणम्abhibhāṣaṇamбеседу
गुरु-उच्छिष्टम्guru-ucchiṣṭamостатки от наставника
भेषज-अर्थम्bheṣaja-arthamради лекарства
कामतःkāmataḥпо хотению
मल-अपकर्षणम्mala-apakarṣaṇamсмывание грязи
स्नानम्snānamомовение
कुर्यात्kuryātпусть творит
मानसम्mānasamмысли
विप्रःvipraḥвипра
गुरोःguroḥнаставника
त्यागेtyāgeоб оставлении
कथञ्चनkathañcanaникак
मोहात्mohātиз ослепления
यदिyadiесли
लोभात्lobhātиз жадности
त्यक्त्वाtyaktvāоставив
तुtuже
पतितःpatitaḥпадшим
भवेत्bhavetстанет
लौकिकम्laukikamмирское
वैदिकम्vaidikamведийское
अध्यात्मिकम्adhyātmikamдуховное
आददीतādadītaполучает
यतःyataḥот кого
ज्ञानम्jñānamзнание
तम्tamтому
naне
द्रुह्येत्druhyetпусть вредит
कदाचनkadācanaникогда
गुरौgurauнаставнику
अपिapiдаже
अवलिप्तस्यavaliptasyaвозгордившегося
कार्य-अकार्य-अजानतःkārya-akārya-ajānataḥне знающего должного и недолжного
उत्पथम्utpathamна ложный путь
प्रतिपन्नस्यpratipannasyaступившего
मनुःmanuḥМану
त्यागम्tyāgamоставление
अथathaже
अब्रवीत्abravītизрёк
Translation

«Сидя ниже наставника, сбоку, весьма сосредоточенный, [пусть несёт] служение. На сиденье, на ложе, в повозке пусть никогда не находится [прежде него]; пусть бежит вслед бегущему и сопровождает идущего. На быке, коне, верблюде, в повозке, во дворце и на низких подстилках, на камне, на доске и в лодке пусть сидит вместе с наставником. Пусть всегда будет обуздавшим чувства, владеющим собою, негневливым и чистым; пусть всегда употребляет речь сладкую и полезную. Благовоний и венков, лакомств и притираний, кислого, убийства живого, умащения и подведения глаз, хмельного, ношения зонта, страсти, жадности, страха, сонливости, пения, музыки и пляски, брани, злословия, разглядывания женщин и прикосновения [к ним], вреда другим и наушничества — [всего этого] пусть избегает с усердием. Кувшин воды, цветы, коровий помёт, глину и кушу пусть приносит; пищи — сколько нужно, и изо дня в день пусть просит подаяния. Топлёного масла, соли и всего несвежего должно избегать. Пусть всегда не смотрит плясок и будет равнодушен к пению и прочему. Пусть не смотрит на солнце и не чистит зубов [сверх меры]. Уединение с женщинами нечисто, [как и] беседа с шудрами и прочими. Остатки от наставника пусть употребляет ради лекарства, а не по хотению. Омовения ради смывания грязи пусть не совершает никогда. Пусть випра никак не помышляет об оставлении наставника: оставивший его из ослепления или из жадности станет падшим. Тому, от кого он получает знание — мирское, ведийское или духовное, — пусть не вредит никогда. Но об оставлении даже наставника — возгордившегося, не знающего должного и недолжного, ступившего на ложный путь, — изрёк Ману».

Version

a033208d4d0a · published Sep 3, 2026, 4:13:42 AM UTC

Available inRU

Page between verses with