Padma Purāṇa
The Consecration of Rāma5.4.34-43
2673 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 5.4.34-43
Devanāgarī

ये पुत्रा मातापित्रोर्न शुश्रूषायां समुत्सुकाः । ते मन्तव्याः परा मातः कीटका रेतसोद्भवाः
किं कुर्वे जनकाज्ञातो गतो वै दण्डकं वनम् । तत्रापि त्वत्कृपापाङ्गात्तीर्णोऽस्मि दुःखसागरम्
रावणेन हृता सीता लङ्कायां गमिता पुनः । त्वत्कृपातो मया लब्धा तं हत्वा राक्षसेश्वरम्
सीतेयं त्वच्चरणयोः पतिता वै पतिव्रता । सम्भावयाशु चकितां त्वत्पादार्पितमानसाम्
इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं पादयोः पतितां स्नुषाम् । आशीर्भिरभियुज्यैनां बभाषे तां पतिव्रताम्
सीते स्वपतिना सार्धं चिरं विलस भामिनि । पुत्रौ प्रसूय च कुलं स्वकं पावय पावने
त्वत्सदृश्यः पतिपराः पतिदुःखसुखानुगाः । भवन्ति दुःखभागिन्यो नहि सत्यं जगत्त्रये
विदेहपुत्रि स्वकुलं त्वया पावितमात्मना । रामपादाब्जयुगलमनुयान्त्या महावने
इत्युक्त्वा रघुनाथस्य भार्यामञ्जितलोचनाम् । तूष्णीं बभूव हर्षिता प्रहृष्टस्वतनूरुहा
अथ भ्राताऽस्य भरतः पित्रा दत्तं निजं महत् । राज्यं निवेदयामास रामचन्द्राय धीमते

Transliteration (IAST)

ye putrā mātāpitrorna śuśrūṣāyāṃ samutsukāḥ | te mantavyāḥ parā mātaḥ kīṭakā retasodbhavāḥ
kiṃ kurve janakājñāto gato vai daṇḍakaṃ vanam | tatrāpi tvatkṛpāpāṅgāttīrṇo'smi duḥkhasāgaram
rāvaṇena hṛtā sītā laṅkāyāṃ gamitā punaḥ | tvatkṛpāto mayā labdhā taṃ hatvā rākṣaseśvaram
sīteyaṃ tvaccaraṇayoḥ patitā vai pativratā | sambhāvayāśu cakitāṃ tvatpādārpitamānasām
iti śrutvā tu tadvākyaṃ pādayoḥ patitāṃ snuṣām | āśīrbhirabhiyujyaināṃ babhāṣe tāṃ pativratām
sīte svapatinā sārdhaṃ ciraṃ vilasa bhāmini | putrau prasūya ca kulaṃ svakaṃ pāvaya pāvane
tvatsadṛśyaḥ patiparāḥ patiduḥkhasukhānugāḥ | bhavanti duḥkhabhāginyo nahi satyaṃ jagattraye
videhaputri svakulaṃ tvayā pāvitamātmanā | rāmapādābjayugalamanuyāntyā mahāvane
ityuktvā raghunāthasya bhāryāmañjitalocanām | tūṣṇīṃ babhūva harṣitā prahṛṣṭasvatanūruhā
atha bhrātā'sya bharataḥ pitrā dattaṃ nijaṃ mahat | rājyaṃ nivedayāmāsa rāmacandrāya dhīmate

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
मातःmātaḥматерь
मयाmayāмною
त्वत्-चरणौtvat-caraṇauтвоим стопам
चिर-कालम्cira-kālamдолгое время
naне
सेवितौsevitauслужимо
ततःtataḥпотому
क्षमस्वkṣamasvaпрости
अपराधम्aparādhamвину
भाग्य-हीनस्यbhāgya-hīnasyaзлосчастного
वैvaiпоистине
ममmamaменя
येyeкоторые
पुत्राःputrāḥсыновья
माता-पित्रोःmātā-pitroḥматери и отцу
शुश्रूषायाम्śuśrūṣāyāmв служении
समुत्सुकाःsamutsukāḥусердны
तेteих
मन्तव्याःmantavyāḥдолжно считать
पराparāне иначе
कीटकाःkīṭakāḥчервями
रेतसःretasaḥиз семени
उद्भवाःudbhavāḥрождёнными
किम्kimчто
कुर्वेkurveделать
जनक-आज्ञातःjanaka-ājñātaḥпо велению отца
गतःgataḥушёл
दण्डकम्daṇḍakamв Дандаку
वनम्vanamлес
तत्रtatraтам
अपिapiже
त्वत्-कृपा-अपाङ्गात्tvat-kṛpā-apāṅgātмилостью твоего взгляда
तीर्णः अस्मिtīrṇaḥ asmiя переправился
दुःख-सागरम्duḥkha-sāgaramчерез океан горя
रावणेनrāvaṇenaРаваной
हृताhṛtāпохищена
सीताsītāСита
लङ्कायाम्laṅkāyāmв Ланку
गमिताgamitāуведена
पुनःpunaḥзатем
त्वत्-कृपातःtvat-kṛpātaḥтвоей милостью
लब्धाlabdhāобретена
तम्tamтого
हत्वाhatvāубив
राक्षस-ईश्वरम्rākṣasa-īśvaramвладыку ракшасов
सीताsītāСита
इयम्iyamэта
त्वत्-चरणयोःtvat-caraṇayoḥк твоим стопам
पतिताpatitāприпала
पति-व्रताpati-vratāверная мужу
सम्भावयsambhāvayaободри
आशुāśuскорее
चकिताम्cakitāmоробевшую
त्वत्-पाद-अर्पित-मानसाम्tvat-pāda-arpita-mānasāmвручившую ум твоим стопам
इतिitiтак
श्रुत्वाśrutvāуслышав
तत्-वाक्यम्tat-vākyamего слово
पादयोःpādayoḥк стопам
पतिताम्patitāmприпавшую
स्नुषाम्snuṣāmневестку
आशीर्भिःāśīrbhiḥблагословениями
अभियुज्यabhiyujyaодарив
एनाम्enāmеё
बभाषेbabhāṣeсказала
ताम्tāmтой
सीतेsīteо Сита
स्व-पतिनाsva-patināсо своим супругом
सार्धम्sārdhamвместе
चिरम्ciramдолго
विलसvilasaблистай
भामिनिbhāminiо прекрасная
पुत्रौputrauсыновей
प्रसूयprasūyaродив
कुलम्kulamрод
स्वकम्svakamсвой
पावयpāvayaосвяти
पावनेpāvaneо освящающая
त्वत्-सदृश्यःtvat-sadṛśyaḥподобные тебе
पति-पराःpati-parāḥпреданные мужу
पति-दुःख-सुख-अनुगाःpati-duḥkha-sukha-anugāḥследующие за горем и счастьем мужа
भवन्तिbhavantiбывают
दुःख-भागिन्यःduḥkha-bhāginyaḥпричастны горю
न हिna hiне
सत्यम्satyamистинно
जगत्-त्रयेjagat-trayeв трёх мирах
विदेह-पुत्रिvideha-putriо дочь Видехи
स्व-कुलम्sva-kulamсвой род
त्वयाtvayāтобою
पावितम्pāvitamосвящён
आत्मनाātmanāсобою
राम-पाद-अब्ज-युगलम्rāma-pāda-abja-yugalamпару лотосных стоп Рамы
अनुयान्त्याanuyāntyāпоследовавшей
महा-वनेmahā-vaneв великий лес
उक्त्वाuktvāсказав
रघु-नाथस्यraghu-nāthasyaРагхунатхи
भार्याम्bhāryāmсупруге
अञ्जित-लोचनाम्añjita-locanāmс подведёнными глазами
तूष्णीम्tūṣṇīmмолчаливой
बभूवbabhūvaстала
हर्षिताharṣitāрадостная
प्रहृष्ट-स्व-तनूरुहाprahṛṣṭa-sva-tanūruhāс вставшими дыбом волосками
अथathaзатем
भ्राताbhrātāбрат
अस्यasyaего
भरतःbharataḥБхарата
पित्राpitrāотцом
दत्तम्dattamданное
निजम्nijamсвоё
महत्mahatвеликое
राज्यम्rājyamцарство
निवेदयाम् आसnivedayām āsaподнёс
राम-चन्द्रायrāma-candrāyaРамачандре
धीमतेdhīmateмудрому
Translation

«„…Матерь, долгое время я не служил твоим стопам; потому прости вину меня, злосчастного. Тех сыновей, что не усердны в служении матери и отцу, должно считать, о матерь, не иначе как червями, рождёнными из семени. Что было делать? По велению отца я ушёл в лес Дандака; но и там милостью твоего взгляда я переправился через океан горя. Сита была похищена Раваной и уведена в Ланку; твоей милостью она обретена мною, [когда я] убил того владыку ракшасов. Вот эта Сита, верная мужу, припала к твоим стопам; ободри же скорее оробевшую, вручившую свой ум твоим стопам“. Услышав это его слово, [Каусалья], одарив благословениями припавшую к её стопам невестку, сказала той, верной мужу: „О Сита, долго блистай вместе со своим супругом, о прекрасная; родив сыновей, освяти свой род, о освящающая. Подобные тебе — преданные мужу, следующие за его горем и счастьем — поистине и в трёх мирах не бывают причастны горю. О дочь Видехи, свой род ты освятила сама, последовав в великий лес за парой лотосных стоп Рамы“. Сказав это супруге Рагхунатхи с подведёнными глазами, она умолкла, радостная, с вставшими дыбом волосками. Затем брат его Бхарата поднёс мудрому Рамачандре своё великое царство, данное отцом.»

Version

69e640990836 · published Sep 3, 2026, 4:13:44 AM UTC

Available inRU

Page between verses with