राक्षस उवाच
बहूनां च वराणां त्वं दाता नूनं महेश्वर । हतशीर्षसमुत्पत्तिं ग्रस्तजीवमृतिं तथा
वराहवपुषो विष्णोरस्तु शक्तिश्चतुर्गुणा । मयि ते न हि रोषः स्यात्सन्निधिस्तु सदा मम
त्वज्जटोत्पातनेनैकः पुरुषः सम्भविष्यति । तेनैव मरणं नान्यैरिदमस्तु वृतं मम
भविष्यत्येवमेवैतदित्युक्त्वाऽन्तर्हितो हरः । एवं लब्धवरः पापी राक्षसो निहतस्त्वया
अथालिङ्ग्य हरिर्वीरं शङ्करश्च पितामहः । यथागतमथो जग्मुरथ देवादियोषितः
निपत्य दण्डवद्भूमौ वीरभद्रमथाब्रुवन् । नमस्ते देवदेवेश नमस्ते करुणाकर । नमस्ते शाश्वतानन्त नमस्ते वरदो भव
भस्मना जीवयिष्यामि सुरान्समुनिवानरान् । भवतीभिः प्रतोष्टव्यं शोकः कार्यो न चाधुना
इत्युक्त्वा वीरभद्रस्तु भस्मनाजीवयत्स तान् । उत्थिता मुनिदेवाश्च वानरौ चोत्थितौ ततः
इदमूचुर्वचो हृष्टाः शिरःस्थाञ्जलयोऽनमन् । त्वयात्र जीवितास्तात पिता त्वं धर्मतो हि नः
अस्माकं शरणं नित्यं भव शङ्करसम्भव । शिशूनां दुष्टचरितं दृष्ट्वा शिक्षेस्तथा च तान्
रक्षेः परकृताबाधा व्याधिभ्यश्च यथोरसान् । दक्षाध्वरे कृतागस्काः शिक्षिता भवतानघ
इदानीं रक्षितास्तात वयं शिशुवदेव ते
सत्यमेतन्न सन्देहो यत्र बाधा भवेत्तु वः । तत्र मां स्मरत क्षिप्रं बाधानाशं गमिष्यति
वीरभद्रपदं येऽपि पठन्त्यष्टशतं ततः । प्रणवादिं नमोऽन्तं च चतुर्थीसहितं तथा
तेषां राक्षसपीडानां नाशनं च भविष्यति । ब्रह्मराक्षसपीडासु पिशाचादिभयेषु च
नामानुस्मरणात्सर्वबाधानां च विनाशनम्
विद्युत्प्रभालोचनमुग्रमीशं बालेन्दुदंष्ट्रारुणशोभिताधरम् । सुनीलगात्रं च जटाकृतस्रजं दधानमङ्गे भसितत्रिपुण्ड्रकम्
ब्रह्मराक्षसमुक्त्यर्थं स्मरणं त्विदमीरितम् । मन्त्रे च वीरभद्रस्य सर्वमेतदुदीरितम्
अथैवं विदधे वीरो मुनिदेवास्तथागताः । एतत्त्रियायुषं प्रोक्तं भस्ममाहात्म्यमुत्तमम्
पठतः शृण्वतो वापि स्मरतोऽघविनाशनम् । शिवभक्तिप्रदं पुण्यमायुरारोग्यवर्धनम्
अहं कृतार्था धन्या च नारीणामुत्तमास्म्यहम् । हतपापा तथा चास्मि नमस्ते मुनिपुङ्गव
bahūnāṃ ca varāṇāṃ tvaṃ dātā nūnaṃ maheśvara | hataśīrṣasamutpattiṃ grastajīvamṛtiṃ tathā
varāhavapuṣo viṣṇorastu śaktiścaturguṇā | mayi te na hi roṣaḥ syātsannidhistu sadā mama
tvajjaṭotpātanenaikaḥ puruṣaḥ sambhaviṣyati | tenaiva maraṇaṃ nānyairidamastu vṛtaṃ mama
bhaviṣyatyevamevaitadityuktvā'ntarhito haraḥ | evaṃ labdhavaraḥ pāpī rākṣaso nihatastvayā
athāliṅgya harirvīraṃ śaṅkaraśca pitāmahaḥ | yathāgatamatho jagmuratha devādiyoṣitaḥ
nipatya daṇḍavadbhūmau vīrabhadramathābruvan | namaste devadeveśa namaste karuṇākara | namaste śāśvatānanta namaste varado bhava
bhasmanā jīvayiṣyāmi surānsamunivānarān | bhavatībhiḥ pratoṣṭavyaṃ śokaḥ kāryo na cādhunā
ityuktvā vīrabhadrastu bhasmanājīvayatsa tān | utthitā munidevāśca vānarau cotthitau tataḥ
idamūcurvaco hṛṣṭāḥ śiraḥsthāñjalayo'naman | tvayātra jīvitāstāta pitā tvaṃ dharmato hi naḥ
asmākaṃ śaraṇaṃ nityaṃ bhava śaṅkarasambhava | śiśūnāṃ duṣṭacaritaṃ dṛṣṭvā śikṣestathā ca tān
rakṣeḥ parakṛtābādhā vyādhibhyaśca yathorasān | dakṣādhvare kṛtāgaskāḥ śikṣitā bhavatānagha
idānīṃ rakṣitāstāta vayaṃ śiśuvadeva te
satyametanna sandeho yatra bādhā bhavettu vaḥ | tatra māṃ smarata kṣipraṃ bādhānāśaṃ gamiṣyati
vīrabhadrapadaṃ ye'pi paṭhantyaṣṭaśataṃ tataḥ | praṇavādiṃ namo'ntaṃ ca caturthīsahitaṃ tathā
teṣāṃ rākṣasapīḍānāṃ nāśanaṃ ca bhaviṣyati | brahmarākṣasapīḍāsu piśācādibhayeṣu ca
nāmānusmaraṇātsarvabādhānāṃ ca vināśanam
vidyutprabhālocanamugramīśaṃ bālendudaṃṣṭrāruṇaśobhitādharam | sunīlagātraṃ ca jaṭākṛtasrajaṃ dadhānamaṅge bhasitatripuṇḍrakam
brahmarākṣasamuktyarthaṃ smaraṇaṃ tvidamīritam | mantre ca vīrabhadrasya sarvametadudīritam
athaivaṃ vidadhe vīro munidevāstathāgatāḥ | etattriyāyuṣaṃ proktaṃ bhasmamāhātmyamuttamam
paṭhataḥ śṛṇvato vāpi smarato'ghavināśanam | śivabhaktipradaṃ puṇyamāyurārogyavardhanam
ahaṃ kṛtārthā dhanyā ca nārīṇāmuttamāsmyaham | hatapāpā tathā cāsmi namaste munipuṅgava
«„И многих даров ты воистину податель, о Махешвара: возникновение отсечённых голов и смерть от проглоченного живого; да будет у меня четверная сила Вишну в облике вепря; на меня да не будет твоего гнева, а близость твоя — всегда моя. От вырывания твоей косицы да возникнет один муж: им лишь смерть, не иными, — это да будет моим избранным“. — „Будет именно так это“. Сказав так, скрылся Хара. Так получивший дар грешник-ракшас убит тобою. И вот, обняв героя, Хари, и Шанкара, и Прародитель, как пришли, затем ушли. И вот жёны богов и прочих, пав, как палка, на землю, сказали затем Вирабхадре: „Поклон тебе, владыка богов богов; поклон тебе, рудник сострадания; поклон тебе, вечный, бесконечный; поклон тебе — будь дарующим“. — „Пеплом оживлю богов с мудрецами и обезьянами; вам должно быть довольными, и скорби не должно творить ныне“. Сказав так, Вирабхадра пеплом оживил их; восстали мудрецы и боги, и две обезьяны восстали затем. Обрадованные, со сложенными у головы ладонями, поклонились они и сказали это слово: „Тобою здесь оживлены, о отец; отец ты нам по дхарме. Будь нашим прибежищем всегда, о рождённый Шанкарою; увидев дурное поведение детей, вразумляй их; храни от бед, причинённых другими, и от недугов, как своих родных. На жертве Дакши провинившиеся вразумлены тобою, о безгрешный; ныне же спасены, о отец, мы, словно дети твои“. — „Истинно это, нет сомнения: где будет вам беда, там меня помяните скоро — беда пойдёт к гибели. И кто читает слово „Вирабхадра“ сто восемь раз, с пранавою в начале и „намах“ в конце и с дательным падежом, — у них будет уничтожение терзаний от ракшасов. При терзаниях от брахма-ракшасов и при страхах от пишачей и прочих — от памятования имени уничтожение всех бед: с глазами, сияющими как молния, грозного владыку, с клыками, как молодая луна, с алыми прекрасными устами, с тёмно-синим телом и с венком, сплетённым из косиц, носящего на теле пепельную трипундру. Ради избавления от брахма-ракшасов это памятование сказано, и в мантре Вирабхадры всё это возвещено“. И вот так устроил герой, и мудрецы и боги так пришли. Это триаюша названо — величие пепла, наилучшее: у читающего, или слушающего, или помнящего — уничтожение греха, дающее преданность Шиве, святое, умножающее жизнь и здоровье. — „Я достигла цели и счастлива, лучшая из женщин я, и грех мой убит; поклон тебе, о бык среди мудрецов“.»
1dc774d7e448 · published Sep 3, 2026, 4:13:51 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Оживлённые просят не о защите только: «увидев дурное поведение детей, вразумляй их» — и сами напоминают, как он вразумил провинившихся на жертве Дакши. Прибежище тут и означает право взыскивать.