शिव उवाच
सर्वेषां चैव मासानां विधिं ब्रूहि महेश्वर । महोत्सवः प्रकर्तव्यः को विधिस्तत्र संमतः
कस्यां तिथौ प्रकर्तव्यं तन्मे वद सुरेश्वर । मासं प्रति किमुक्तं च वैष्णवान्पुण्यकर्मणः
धन्याहं कृतकृत्याहं सुभगाहं धरातले । विष्णोः कथां शृणोमीति दर्शनात्स्पर्शनात्तव
उत्सवानां विधिं ब्रूमो मासं प्रति तवानघे । यानाकर्ण्य पुनर्देवि गीतवादित्रहर्षिता
तत्रादौ च सिते पक्षे चैत्रमासे सुशोभने । एकादश्यां विशेषेण दोलारूढं प्रपूजयेत्
कुर्याद्भक्त्या सदा देवि चोत्सवं विधिपूर्वकम् । दोलारूढं प्रपश्यन्ति कृष्णं कलिमलापहम्
अपराधसहस्रैस्तु मुक्तास्ते नगनन्दिनि । तावत्तिष्ठन्ति पापानि कोटिजन्मकृतान्यपि
यावन्नान्दोलयेद्देवं विश्वेशं विश्वनायकम् । कलौ वै ये प्रपश्यन्ति दोलारूढं जनार्दनम्
गोघ्नादिकाः प्रमुच्यन्ते का कथा त्वितरेष्वपि । दोलोत्सवे प्रहृष्टास्तु रुद्रेण सहिताः सुराः
sarveṣāṃ caiva māsānāṃ vidhiṃ brūhi maheśvara | mahotsavaḥ prakartavyaḥ ko vidhistatra saṃmataḥ
kasyāṃ tithau prakartavyaṃ tanme vada sureśvara | māsaṃ prati kimuktaṃ ca vaiṣṇavānpuṇyakarmaṇaḥ
dhanyāhaṃ kṛtakṛtyāhaṃ subhagāhaṃ dharātale | viṣṇoḥ kathāṃ śṛṇomīti darśanātsparśanāttava
utsavānāṃ vidhiṃ brūmo māsaṃ prati tavānaghe | yānākarṇya punardevi gītavāditraharṣitā
tatrādau ca site pakṣe caitramāse suśobhane | ekādaśyāṃ viśeṣeṇa dolārūḍhaṃ prapūjayet
kuryādbhaktyā sadā devi cotsavaṃ vidhipūrvakam | dolārūḍhaṃ prapaśyanti kṛṣṇaṃ kalimalāpaham
aparādhasahasraistu muktāste naganandini | tāvattiṣṭhanti pāpāni koṭijanmakṛtānyapi
yāvannāndolayeddevaṃ viśveśaṃ viśvanāyakam | kalau vai ye prapaśyanti dolārūḍhaṃ janārdanam
goghnādikāḥ pramucyante kā kathā tvitareṣvapi | dolotsave prahṛṣṭāstu rudreṇa sahitāḥ surāḥ
«Скажи устав всех месяцев, о Махешвара: где должно совершаться великое празднество и каков признанный там устав? В какую титхи должно его совершать — скажи мне это, о владыка богов, — и что сказано вайшнавам о благих делах каждого месяца? Благословенна я, исполнила должное, счастлива я на лоне земли: от лицезрения твоего и прикосновения твоего слушаю сказание о Вишну». — «Поведаем устав празднеств на каждый месяц тебе, безгрешная, — услышав которые, о богиня, ты вновь возрадуешься пению и музыке. Сперва же, в светлую половину прекрасного месяца чайтра, в экадаши особенно, пусть почтит он взошедшего на качели. Пусть всегда с преданностью и по уставу совершает празднество, о богиня. Те, кто видит взошедшего на качели Кришну, уносящего скверну Кали, свободны от тысяч оскорблений, о дочь горы. Грехи, содеянные хотя бы в кроти рождений, стоят лишь до тех пор, покуда он не раскачает бога, владыку вселенной, вождя вселенной. А кто в Кали видит взошедшего на качели Джанардану, — освобождаются даже убийцы коровы и прочие, что уж говорить о прочих. На празднестве качелей боги вместе с Рудрою радуются».
7a650507dd91 · published Sep 3, 2026, 4:13:56 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Годовой круг празднеств начат не с поста, а с качелей. И глагол выбран деятельный: грехи стоят, «покуда он не раскачает бога» — не покуда не увидит, не поклонится, а покуда сам не толкнёт качели рукой. Праздник тут не зрелище, а работа рук; потому и боги в нём не смотрят сверху, а радуются вместе со всеми.