Padma Purāṇa
The Glory of Ayodhyā: Mukunda's ascent to heaven6.212.51-60
4923 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.212.51-60

मुकुन्द उवाच

Devanāgarī

विहिता मम शुश्रूषा भावेन भवतोत्तमा । त्वयि सन्ति सतां साधो गुणाः शमदमादयः
गुरुलोपकृतं पापं कथं ते समजायत । एतदाख्याहि मे तात यथा जानामि तत्त्वतः
जन्मोपवीतकन्यानां दातारो निगमस्य च । यज्ञोपवीतदातुश्च नाज्ञाभङ्गः कृतो मया
श्वश्रूश्वशुरयोः सेवा भृत्येनेव कृता मया । तवापि शास्त्रदातुश्च नाज्ञाभङ्गः कृतो मया
पुरोधा यः कुलाचार्यो वेदवेदाङ्गपारगः । तस्यापराद्धं किञ्चिन्मे तत्र त्वं श्रोतुमर्हसि
यद्यस्माकं कुले पुत्रो जायते धर्मकोविदः । तदा पुरोधसे धेनुमेकां वा तस्य दक्षिणाम्
दत्त्वा सञ्छिद्यते नालमिति वंशस्य नः स्थितिः । पुरा ममैव पुत्रे तु जातमात्रे शुभेऽहनि
कुलक्रिया मया तात न कृता मूढबुद्धिना । तस्याश्चाकरणेनैव गुरुलोपकरोऽभवम्
निवेदितमिदं सर्वं गुरुलोपाद्यथा मम । पापमासीदनुज्ञां मे देहि यामि सुरालयम्
इन्द्रप्रस्थान्तरावर्तिन्येषा या कोशला शुभा । स्मृतिरस्याः प्रसादेन दृश्यते पूर्वजन्मनः

Transliteration (IAST)

vihitā mama śuśrūṣā bhāvena bhavatottamā | tvayi santi satāṃ sādho guṇāḥ śamadamādayaḥ
gurulopakṛtaṃ pāpaṃ kathaṃ te samajāyata | etadākhyāhi me tāta yathā jānāmi tattvataḥ
janmopavītakanyānāṃ dātāro nigamasya ca | yajñopavītadātuśca nājñābhaṅgaḥ kṛto mayā
śvaśrūśvaśurayoḥ sevā bhṛtyeneva kṛtā mayā | tavāpi śāstradātuśca nājñābhaṅgaḥ kṛto mayā
purodhā yaḥ kulācāryo vedavedāṅgapāragaḥ | tasyāparāddhaṃ kiñcinme tatra tvaṃ śrotumarhasi
yadyasmākaṃ kule putro jāyate dharmakovidaḥ | tadā purodhase dhenumekāṃ vā tasya dakṣiṇām
dattvā sañchidyate nālamiti vaṃśasya naḥ sthitiḥ | purā mamaiva putre tu jātamātre śubhe'hani
kulakriyā mayā tāta na kṛtā mūḍhabuddhinā | tasyāścākaraṇenaiva gurulopakaro'bhavam
niveditamidaṃ sarvaṃ gurulopādyathā mama | pāpamāsīdanujñāṃ me dehi yāmi surālayam
indraprasthāntarāvartinyeṣā yā kośalā śubhā | smṛtirasyāḥ prasādena dṛśyate pūrvajanmanaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
बाल्यावधिbālyāvadhiс детства
गुरुस्नेहान्gurusnehānиз наставнической любви
मत्तोmattoу меня
अधीतंadhītaṃизучено
त्वयाखिलम्tvayākhilamтобою всё
शब्दशास्त्रसमेतश्śabdaśāstrasametaśвместе с грамматикой
caи
वेदस्vedasВеда
तुtuже
सपदक्रमःsapadakramaḥс падой и крамой
विहिताvihitāисполнено
ममmamaмне
शुश्रूषाśuśrūṣāслужение
भावेनbhāvenaс чувством
भवतोत्तमाbhavatottamāтобою превосходное
त्वयिtvayiв тебе
सन्तिsantiесть
सतांsatāṃправедных
साधोsādhoо добрый
गुणाःguṇāḥдостоинства
शमदमादयःśamadamādayaḥпокой, обуздание и прочие
गुरुलोपकृतंgurulopakṛtaṃсовершённый попранием наставника
पापंpāpaṃгрех
कथंkathaṃкак
तेteу тебя
समजायतsamajāyataвозник
एतद्etadэто
आख्याहिākhyāhiповедай
मेmeмне
तातtātaсын
यथाyathāчтобы
जानामिjānāmiузнал
तत्त्वतःtattvataḥкак оно есть
जन्मोपवीतकन्यानांjanmopavītakanyānāṃрождения, посвящения и выдачи дочери
दातारोdātāroдающие
निगमस्यnigamasyaВеды
यज्ञोपवीतदातुश्yajñopavītadātuśдавшего священный шнур
नाज्ञाभङ्गःnājñābhaṅgaḥнарушения повеления
कृतोkṛtoсовершено
मयाmayāмною
श्वश्रूश्वशुरयोःśvaśrūśvaśurayoḥсвекрови и свёкра
सेवाsevāслужение
भृत्येनेवbhṛtyenevaточно слугою
कृताkṛtāсовершено
तवापिtavāpiи тебе
शास्त्रदातुश्śāstradātuśдавшему писание
पुरोधाpurodhāдомашний жрец
यःyaḥкоторый
कुलाचार्योkulācāryoродовой наставник
वेदवेदाङ्गपारगःvedavedāṅgapāragaḥпостигший Веды и веданги
तस्यापराद्धंtasyāparāddhaṃперед ним провинность
किञ्चिन्kiñcinнекоторая
मेmeмоя
तत्रtatraо том
त्वंtvaṃты
श्रोतुम्śrotumвыслушать
अर्हसिarhasiдолжен
यद्य्yadyесли
अस्माकंasmākaṃв нашем
कुलेkuleроду
पुत्रोputroсын
जायतेjāyateрождается
धर्मकोविदःdharmakovidaḥсведущий в дхарме
तदाtadāтогда
पुरोधसेpurodhaseдомашнему жрецу
धेनुम्dhenumкорову
एकांekāṃодну
वाили
तस्यtasyaего
दक्षिणाम्dakṣiṇāmдар
दत्त्वाdattvāдав
सञ्छिद्यतेsañchidyateперерезается
नालम्nālamпуповина
इतिitiтаково
वंशस्यvaṃśasyaрода
नःnaḥнашего
स्थितिःsthitiḥустановление
पुराpurāнекогда
ममैवmamaivaу меня же
पुत्रेputreкогда сын
जातमात्रेjātamātreедва родился
शुभेśubheв благой
अहनिahaniдень
कुलक्रियाkulakriyāродовой обряд
मयाmayāмною
तातtātaотец
naне
कृताkṛtāсовершён
मूढबुद्धिनाmūḍhabuddhināс помрачённым разумом
तस्याश्tasyāśего
चाकरणेनैवcākaraṇenaivaименно несовершением
गुरुलोपकरोgurulopakaroпопирающим наставника
अभवम्abhavamя стал
निवेदितम्niveditamповедано
इदंidaṃэто
सर्वंsarvaṃвсё
गुरुलोपाद्gurulopādот попрания наставника
यथाyathāкак
पापम्pāpamгрех
आसीद्āsīdбыл
अनुज्ञांanujñāṃдозволение
मेmeмне
देहिdehiдай
यामिyāmiиду
सुरालयम्surālayamв обитель богов
Translation

«С детства из наставнической любви тобою изучено у меня всё — Веда вместе с грамматикой, с падой и крамой. Служение мне исполнено тобою превосходно, от души; и есть в тебе, о добрый, достоинства праведных — покой, обуздание и прочие. Как же возник у тебя грех попрания наставника? Поведай мне это, сын, чтобы я узнал, как оно есть». — «Ни перед дающими рождение, посвящение и невесту, ни перед дающим Веду, ни перед тем, кто дал мне священный шнур, я не нарушал повеления. Свекрови и свёкру я служил, точно слуга, и тебе, давшему мне писание, повеления не нарушал. Но есть домашний жрец, родовой наставник, постигший Веды и веданги, — перед ним есть у меня некоторая провинность, и о ней ты должен выслушать. Если в нашем роду рождается сын, сведущий в дхарме, то домашнему жрецу дают корову или иной положенный дар, и лишь тогда перерезают пуповину, — таково установление нашего рода. Некогда у меня самого, едва родился сын, в благой день я, с помрачённым разумом, не совершил родового обряда, отец; и именно несовершением его я стал попирающим наставника. Всё это поведано — как от попрания наставника возник мой грех. Дай мне дозволение: иду в обитель богов».

Version

dfe219220d76 · published Sep 3, 2026, 4:14:05 AM UTC

Available inRU

Page between verses with