श्रीशङ्कर उवाच
तद्वै त्रैविक्रमं रूपमीश्वरस्य महौजसम् । हितार्थमपि देवानामृषीणां च महात्मनाम्
न द्रष्टुमपि शक्यं स्याद्ब्रह्मणः शङ्करस्य च । तत्पदं पृथिवीं सर्वामाक्रम्य गिरिजे शुभे
अतिरिक्तं समभवच्छतयोजनमायतम् । दिव्यं चक्षुर्ददौ तस्मै दैत्यराजाय सनातनः
तस्मै सन्दर्शयामास स्वकं रूपं जनार्दनः । तद्विश्वरूपं देवस्य दृष्ट्वा दैत्येश्वरो बलिः
प्रहर्षमतुलं लेभे सानन्दाश्रुपरिप्लुतः । दृष्ट्वा देवं नमस्कृत्य स्तुत्वा स्तुतिभिरेव च । प्राह गद्गदया वाचा प्रहृष्टेनान्तरात्मना
धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि त्वां दृष्ट्वा परमेश्वरम् । लोकत्रयं त्वमेवैतद्गृहाण परमेश्वर
अथ सर्वेश्वरो विष्णुर्द्वितीयं पदमव्ययम् । ऊर्ध्वं प्रसारयामास ब्रह्मलोकान्तमच्युतः
सनक्षत्रग्रहोपेतं सर्वदेवसमावृतम् । पदेन परिपूर्णोऽभूदच्युतस्य शुभानने
ततः पितामहो ब्रह्मा चक्रपद्मादिचिह्नितम् । पादं तद्देवदेवस्य हर्षसङ्कुलचेतसा
tadvai traivikramaṃ rūpamīśvarasya mahaujasam | hitārthamapi devānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām
na draṣṭumapi śakyaṃ syādbrahmaṇaḥ śaṅkarasya ca | tatpadaṃ pṛthivīṃ sarvāmākramya girije śubhe
atiriktaṃ samabhavacchatayojanamāyatam | divyaṃ cakṣurdadau tasmai daityarājāya sanātanaḥ
tasmai sandarśayāmāsa svakaṃ rūpaṃ janārdanaḥ | tadviśvarūpaṃ devasya dṛṣṭvā daityeśvaro baliḥ
praharṣamatulaṃ lebhe sānandāśrupariplutaḥ | dṛṣṭvā devaṃ namaskṛtya stutvā stutibhireva ca | prāha gadgadayā vācā prahṛṣṭenāntarātmanā
dhanyo'smi kṛtakṛtyo'smi tvāṃ dṛṣṭvā parameśvaram | lokatrayaṃ tvamevaitadgṛhāṇa parameśvara
atha sarveśvaro viṣṇurdvitīyaṃ padamavyayam | ūrdhvaṃ prasārayāmāsa brahmalokāntamacyutaḥ
sanakṣatragrahopetaṃ sarvadevasamāvṛtam | padena paripūrṇo'bhūdacyutasya śubhānane
tataḥ pitāmaho brahmā cakrapadmādicihnitam | pādaṃ taddevadevasya harṣasaṅkulacetasā
Тот тривикрамов облик Владыки, великомощный, — даже ради блага богов и великих душою риши — не был бы доступен видеть ни Брахме, ни Шанкаре. Та стопа, покрыв всю землю, о дочь горы, о благая, стала простёртой сверх того ещё на сто йоджан. Вечный дал царю дайтьев божественное око и показал ему свой облик; и, увидев тот облик вселенной у бога, владыка дайтьев Бали обрёл несравненную радость, облитый слезами блаженства. Увидев бога, поклонившись и восхвалив хвалами, он сказал прерывающимся голосом, с возрадованною душою: «Счастлив я, достиг я цели, ибо увидел тебя, высшего Владыку. Три мира — это самое ты и возьми, о высший Владыка». Затем владыка всего, Вишну, Ачьюта, простёр вторую нетленную стопу ввысь, до предела мира Брахмы; и мир с созвездиями, планетами и всеми богами стал полон стопою Ачьюты, о прекрасноликая. Тогда прародитель Брахма, с сердцем, полным радости, ту стопу бога богов, отмеченную диском, лотосом и прочим, —
fbf8e59d4d05 · published Sep 3, 2026, 4:14:07 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Око дано прежде второго шага: обираемому вручают зрение, чтобы он видел, кого лишается в пользу. И увиденное превращает утрату в приобретение — он сам предлагает остальное, не дожидаясь требования.