Padma Purāṇa
Rāma's Coronation and Śiva's Hymn6.245.11-20
5170 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.245.11-20
Devanāgarī

पार्श्वे भरतशत्रुघ्नौ तालवृन्तौ विवीजतुः । दर्पणं प्रददौ श्रीमान्राक्षसेन्द्रो विभीषणः
दधार पूर्णकलशं सुग्रीवो वानरेश्वरः । जाम्बवांश्च महातेजाः पुष्पमालां मनोहराम्
वालिपुत्रस्तु ताम्बूलं सकर्पूरं ददौ हरेः । हनुमान्दीपिकां दिव्यां सुषेणश्च ध्वजं शुभम्
परिवार्य महात्मानं मन्त्रिणः समुपासत । सृष्टिर्जयन्तो विजयः सौराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः
अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रो मन्त्रिणः स्मृताः । राजानश्च नरव्याघ्रा नानाजनपदेश्वराः
पौराश्च नैगमा वृद्धा राजानं पर्युपासत । ऋक्षैश्च वानरेन्द्रैश्च मन्त्रिभिः पृथिवीश्वरैः
राक्षसैर्द्विजमुख्यैश्च किङ्करैश्च समावृतः । परे व्योम्नि यथा लीनो दैवतैः कमलापतिः
तथा नृपवरः श्रीमान्साकेते शुशुभे तदा । इन्दीवरदलश्यामं पद्मपत्रनिभेक्षणम्
आजानुबाहुं काकुत्स्थं पीतवस्त्रधरं हरिम् । कम्बुग्रीवं महोरस्कं विचित्राभरणैर्युतम्
देव्या सह समासीनमभिषिक्तं रघूत्तमम् । विमानस्थाः सुरगणा हर्षनिर्भरमानसाः

Transliteration (IAST)

pārśve bharataśatrughnau tālavṛntau vivījatuḥ | darpaṇaṃ pradadau śrīmānrākṣasendro vibhīṣaṇaḥ
dadhāra pūrṇakalaśaṃ sugrīvo vānareśvaraḥ | jāmbavāṃśca mahātejāḥ puṣpamālāṃ manoharām
vāliputrastu tāmbūlaṃ sakarpūraṃ dadau hareḥ | hanumāndīpikāṃ divyāṃ suṣeṇaśca dhvajaṃ śubham
parivārya mahātmānaṃ mantriṇaḥ samupāsata | sṛṣṭirjayanto vijayaḥ saurāṣṭro rāṣṭravardhanaḥ
akopo dharmapālaśca sumantro mantriṇaḥ smṛtāḥ | rājānaśca naravyāghrā nānājanapadeśvarāḥ
paurāśca naigamā vṛddhā rājānaṃ paryupāsata | ṛkṣaiśca vānarendraiśca mantribhiḥ pṛthivīśvaraiḥ
rākṣasairdvijamukhyaiśca kiṅkaraiśca samāvṛtaḥ | pare vyomni yathā līno daivataiḥ kamalāpatiḥ
tathā nṛpavaraḥ śrīmānsākete śuśubhe tadā | indīvaradalaśyāmaṃ padmapatranibhekṣaṇam
ājānubāhuṃ kākutsthaṃ pītavastradharaṃ harim | kambugrīvaṃ mahoraskaṃ vicitrābharaṇairyutam
devyā saha samāsīnamabhiṣiktaṃ raghūttamam | vimānasthāḥ suragaṇā harṣanirbharamānasāḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पार्श्वेpārśveпо сторонам
भरत-शत्रुघ्नौbharata-śatrughnauБхарата и Шатругхна
ताल-वृन्तौtāla-vṛntauдвумя опахалами из пальмовых листьев
विवीजतुःvivījatuḥобмахивали
दर्पणंdarpaṇaṃзеркало
प्रददौpradadauподнёс
श्रीमान्śrīmānславный
राक्षसेन्द्रोrākṣasendroвладыка ракшасов
विभीषणःvibhīṣaṇaḥВибхишана
दधारdadhāraдержал
पूर्ण-कलशंpūrṇa-kalaśaṃполный сосуд
सुग्रीवोsugrīvoСугрива
वानरेश्वरःvānareśvaraḥвладыка обезьян
जाम्बवांश्jāmbavāṃśДжамбаван
caи
महातेजाःmahātejāḥвеликоблистательный
पुष्प-मालांpuṣpa-mālāṃвенок из цветов
मनोहराम्manoharāmчарующий
वालि-पुत्रस्vāli-putrasсын Валина
तुtuже
ताम्बूलंtāmbūlaṃтамбулу
स-कर्पूरंsa-karpūraṃс камфарою
ददौdadauдал
हरेःhareḥХари
हनुमान्hanumānХануман
दीपिकांdīpikāṃсветильник
दिव्यांdivyāṃбожественный
सुषेणश्suṣeṇaśСушена
ध्वजंdhvajaṃзнамя
शुभम्śubhamблагое
परिवार्यparivāryaокружив
महात्मानंmahātmānaṃвеликого душою
मन्त्रिणःmantriṇaḥсоветники
समुपासतsamupāsataпредстояли
सृष्टिर्sṛṣṭirСришти
जयन्तोjayantoДжаянта
विजयःvijayaḥВиджая
सौराष्ट्रोsaurāṣṭroСаураштра
राष्ट्र-वर्धनःrāṣṭra-vardhanaḥРаштравардхана
अकोपोakopoАкопа
धर्म-पालश्dharma-pālaśДхармапала
सुमन्त्रोsumantroСумантра
मन्त्रिणःmantriṇaḥсоветниками
स्मृताःsmṛtāḥназваны
राजानश्rājānaśцари
नर-व्याघ्राnara-vyāghrāтигры среди людей
नाना-जनपदेश्वराःnānā-janapadeśvarāḥвладыки разных краёв
पौराश्paurāśгорожане
नैगमाnaigamāкупцы
वृद्धाvṛddhāстарцы
राजानंrājānaṃцарю
पर्युपासतparyupāsataпредстояли
ऋक्षैश्ṛkṣaiśмедведями
वानरेन्द्रैश्vānarendraiśвладыками обезьян
मन्त्रिभिःmantribhiḥсоветниками
पृथिवीश्वरैःpṛthivīśvaraiḥвладыками земли
राक्षसैर्rākṣasairракшасами
द्विज-मुख्यैश्dvija-mukhyaiśглавными из дваждырождённых
किङ्करैश्kiṅkaraiśслугами
समावृतःsamāvṛtaḥокружённый
परेpareв высшем
व्योम्निvyomniнебе
यथाyathāкак
लीनोlīnoпребывающий
दैवतैःdaivataiḥс божествами
कमलापतिःkamalāpatiḥсупруг Камалы
तथाtathāтак
नृपवरःnṛpavaraḥлучший из царей
श्रीमान्śrīmānславный
साकेतेsāketeв Сакете
शुशुभेśuśubheсиял
तदाtadāтогда
इन्दीवर-दल-श्यामंindīvara-dala-śyāmaṃтёмного, как лепесток лотоса
पद्म-पत्र-निभेक्षणम्padma-patra-nibhekṣaṇamс очами, подобными лепесткам лотоса
आजानु-बाहुंājānu-bāhuṃс руками до колен
काकुत्स्थंkākutsthaṃпотомка Какутстхи
पीत-वस्त्र-धरंpīta-vastra-dharaṃв жёлтой одежде
हरिम्harimХари
कम्बु-ग्रीवंkambu-grīvaṃс шеей, как раковина
महोरस्कंmahoraskaṃширокогрудого
विचित्राभरणैर्vicitrābharaṇairдивными уборами
युतम्yutamснабжённого
देव्याdevyāс богинею
सहsahaвместе
समासीनम्samāsīnamвосседающего
अभिषिक्तंabhiṣiktaṃпомазанного
रघूत्तमम्raghūttamamлучшего из Рагху
विमान-स्थाःvimāna-sthāḥна виманах
सुर-गणाsura-gaṇāсонмы богов
हर्ष-निर्भर-मानसाःharṣa-nirbhara-mānasāḥс умами, полными радости
Translation

По сторонам Бхарата и Шатругхна обмахивали его двумя опахалами из пальмовых листьев; зеркало поднёс славный владыка ракшасов Вибхишана; полный сосуд держал Сугрива, владыка обезьян; великоблистательный Джамбаван — чарующий венок из цветов; сын Валина дал Хари тамбулу с камфарою; Хануман — божественный светильник, а Сушена — благое знамя. Окружив великого душою, предстояли советники: Сришти, Джаянта, Виджая, Саураштра, Раштравардхана, Акопа, Дхармапала и Сумантра — они названы советниками. И цари, тигры среди людей, владыки разных краёв, горожане, купцы и старцы предстояли царю. Окружённый медведями, владыками обезьян, советниками, владыками земли, ракшасами, главными из дваждырождённых и слугами, — как супруг Камалы, пребывающий в высшем небе с божествами, — так сиял тогда в Сакете славный лучший из царей: тёмный, как лепесток лотоса, с очами, подобными лепесткам лотоса, с руками до колен, потомок Какутстхи, Хари в жёлтой одежде, с шеей, как раковина, широкогрудый, снабжённый дивными уборами, восседающий вместе с богинею, помазанный лучший из Рагху. А сонмы богов на виманах, с умами, полными радости,

Version

2e5710e9701e · published Sep 3, 2026, 4:14:07 AM UTC

Available inRU

Page between verses with