Ramayana
Слава Айодхьи1.5.5-15
19 / 2464
Ramayana · 1.5.5-15
Devanāgarī

कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान् । निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान् ॥
अयोध्या नाम नगरी तत्रासील् लोकविश्रुता । मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम् ॥
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी । श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा ॥
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता । मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः ॥
तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः । पुरीम् आवासयाम् आस दिवि देवपतिर् यथा ॥
कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम् । सर्वयन्त्रायुधवतीम् उपेतां सर्वशिल्पिभिः ॥
सूतमागधसंबाधां श्रीमतीम् अतुलप्रभाम् । उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम् ॥
वधूनाटकसङ्घैश् च संयुक्तां सर्वतः पुरीम् । उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम् ॥
दुर्गगम्भीरपरिघां दुर्गाम् अन्यैर् दुरासदाम् । वाजिवारणसंपूर्णां गोभिर् उष्ट्रैः खरैस् तथा ॥
सामन्तराजसङ्घैश् च बलिकर्मभिर् आवृताम् । नानादेशनिवासैश् च वणिग्भिर् उपशोभिताम् ॥
प्रसादै रत्नविकृतैः पर्वतैर् उपशोभिताम् । कूटागारैश् च संपूर्णाम् इन्द्रस्येवामरावतीम् ॥

Transliteration (IAST)

kosalo nāma muditaḥ sphīto janapado mahān | niviṣṭaḥ sarayūtīre prabhūtadhanadhānyavān ||
ayodhyā nāma nagarī tatrāsīl lokaviśrutā | manunā mānavendreṇa yā purī nirmitā svayam ||
āyatā daśa ca dve ca yojanāni mahāpurī | śrīmatī trīṇi vistīrṇā suvibhaktamahāpathā ||
rājamārgeṇa mahatā suvibhaktena śobhitā | muktapuṣpāvakīrṇena jalasiktena nityaśaḥ ||
tāṃ tu rājā daśaratho mahārāṣṭravivardhanaḥ | purīm āvāsayām āsa divi devapatir yathā ||
kapāṭatoraṇavatīṃ suvibhaktāntarāpaṇām | sarvayantrāyudhavatīm upetāṃ sarvaśilpibhiḥ ||
sūtamāgadhasaṃbādhāṃ śrīmatīm atulaprabhām | uccāṭṭāladhvajavatīṃ śataghnīśatasaṃkulām ||
vadhūnāṭakasaṅghaiś ca saṃyuktāṃ sarvataḥ purīm | udyānāmravaṇopetāṃ mahatīṃ sālamekhalām ||
durgagambhīraparighāṃ durgām anyair durāsadām | vājivāraṇasaṃpūrṇāṃ gobhir uṣṭraiḥ kharais tathā ||
sāmantarājasaṅghaiś ca balikarmabhir āvṛtām | nānādeśanivāsaiś ca vaṇigbhir upaśobhitām ||
prasādai ratnavikṛtaiḥ parvatair upaśobhitām | kūṭāgāraiś ca saṃpūrṇām indrasyevāmarāvatīm ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कोसलःkosalaḥКошала; страна Кошала
नामnāmaпо имени; называемая
मुदितःmuditaḥрадостная; счастливая
स्फीतःsphītaḥпроцветающая; изобильная
जनपदःjanapadaḥстрана; область
महान्mahānвеликая; большая
निविष्टःniviṣṭaḥрасположенная; обосновавшаяся
सरयूतीरेsarayūtīreна берегу Сараю; у реки Сараю
प्रभूतधनधान्यवान्prabhūtadhanadhānyavānбогатая множеством денег и зерна; обладающая обильным богатством и хлебом
अयोध्याayodhyāАйодхья; город Айодхья
नामnāmaпо имени; называемая
नगरीnagarīгород; столица
तत्रtatraтам; в той стране
आसीत्āsītбыла; существовала
लोकविश्रुताlokaviśrutāизвестная миру; прославленная среди людей
मनुनाmanunāМану; Ману
मानवेन्द्रेणmānavendreṇaвладыкой людей; царём человечества
याкоторая; та, что
पुरीpurīгород; крепость
निर्मिताnirmitāсоздана; построена
स्वयम्svayamсамим; лично
आयताāyatāпротянутая; длиной
दश च द्वे चdaśa ca dve caдесять и две; двенадцать
योजनानिyojanāniйоджан; мер длины
महापुरीmahāpurīвеликий город; большая столица
श्रीमतीśrīmatīпрекрасная; исполненная процветания
त्रीणिtrīṇiтри; числом три
विस्तीर्णाvistīrṇāшириной; распростёртая
सुविभक्तमहापथाsuvibhaktamahāpathāс хорошо разделёнными большими дорогами; с прекрасно устроенными проспектами
राजमार्गेणrājamārgeṇaцарской дорогой; главной улицей
महताmahatāвеликой; широкой
सुविभक्तेनsuvibhaktenaхорошо разделённой; прекрасно устроенной
शोभिताśobhitāукрашенная; сияющая
मुक्तपुष्पावकीर्णेनmuktapuṣpāvakīrṇenaусыпанной рассыпанными цветами; покрытой брошенными цветами
जलसिक्तेनjalasiktenaокроплённой водой; политой водой
नित्यशःnityaśaḥпостоянно; ежедневно
ताम् तुtām tuеё же; тот город
राजाrājāцарь; правитель
दशरथःdaśarathaḥДашаратха; царь Дашаратха
महाराष्ट्रविवर्धनःmahārāṣṭravivardhanaḥувеличивающий великое царство; укрепляющий огромную державу
पुरीम्purīmгород; столицу
आवासयाम् आसāvāsayām āsaнаселил; устроил как место жительства
दिविdiviна небе; в небесах
देवपतिः यथाdevapatiḥ yathāкак владыка богов; подобно Индре
कपाटतोरणवतीम्kapāṭatoraṇavatīmс воротами и арками; имеющую створы ворот и башенные входы
सुविभक्तान्तरापणाम्suvibhaktāntarāpaṇāmс хорошо распределёнными внутренними рынками; с прекрасно устроенными торговыми кварталами
सर्वयन्त्रायुधवतीम्sarvayantrāyudhavatīmсо всеми механизмами и оружием; снабжённую всякими военными устройствами
उपेताम्upetāmнаделённую; снабжённую
सर्वशिल्पिभिःsarvaśilpibhiḥвсеми ремесленниками; мастерами всех искусств
सूतमागधसंबाधाम्sūtamāgadhasaṃbādhāmнаполненную сутами и магадхами; многолюдную от певцов и летописцев
श्रीमतीम्śrīmatīmпрекрасную; богатую
अतुलप्रभाम्atulaprabhāmнесравненного сияния; с несравнимым блеском
उच्चाट्टालध्वजवतीम्uccāṭṭāladhvajavatīmс высокими башнями и знамёнами; имеющую высокие укрепления и флаги
शतघ्नीशतसंकुलाम्śataghnīśatasaṃkulāmполную сотен шатагхни; наполненную множеством метательных орудий
वधूनाटकसङ्घैः चvadhūnāṭakasaṅghaiḥ caи группами женщин-актрис; и труппами женских представлений
संयुक्ताम्saṃyuktāmсоединённую; снабжённую
सर्वतःsarvataḥсо всех сторон; повсюду
पुरीम्purīmгород; столицу
उद्यानाम्रवणोपेताम्udyānāmravaṇopetāmс садами и манговыми рощами; наделённую парками и манговыми лесами
महतीम्mahatīmвеликую; большую
सालमेखलाम्sālamekhalāmопоясанную деревьями сала; с поясом из саловых деревьев
दुर्गगम्भीरपरिघाम्durgagambhīraparighāmс крепостным глубоким рвом; имеющую трудноприступный глубокий ров
दुर्गाम्durgāmкрепкую; трудноприступную
अन्यैःanyaiḥдругими; для других
दुरासदाम्durāsadāmтруднодоступную; трудную для нападения
वाजिवारणसंपूर्णाम्vājivāraṇasaṃpūrṇāmполную коней и слонов; наполненную лошадьми и боевыми слонами
गोभिःgobhiḥкоровами; скотом
उष्ट्रैःuṣṭraiḥверблюдами; верблюдами
खरैः तथाkharaiḥ tathāи ослами; также мулами и ослами
सामन्तराजसङ्घैः चsāmantarājasaṅghaiḥ caи группами соседних царей; и собраниями вассальных правителей
बलिकर्मभिःbalikarmabhiḥподатями; данническими приношениями
आवृताम्āvṛtāmокружённую; наполненную
नानादेशनिवासैः चnānādeśanivāsaiḥ caи жителями разных стран; и людьми из многих областей
वणिग्भिःvaṇigbhiḥкупцами; торговцами
उपशोभिताम्upaśobhitāmукрашенную; сделанную прекрасной
प्रसादैःprasādaiḥдворцами; высокими зданиями
रत्नविकृतैःratnavikṛtaiḥукрашенными драгоценностями; созданными из самоцветов
पर्वतैःparvataiḥкак горами; гороподобными строениями
उपशोभिताम्upaśobhitāmукрашенную; сделанную прекрасной
कूटागारैः चkūṭāgāraiḥ caи верхними палатами; и дворцами с башнями
संपूर्णाम्saṃpūrṇāmполную; наполненную
इन्द्रस्य इवindrasya ivaкак Индры; словно у Индры
अमरावतीम्amarāvatīmАмаравати; небесную столицу Амаравати
Translation

Великая и радостная страна по имени Кошала была расположена на берегу Сараю и обладала обильным богатством и зерном. Там находился прославленный во всём мире город Айодхья, построенный самим Ману, владыкой людей. Этот великий и прекрасный город простирался на двенадцать йоджан в длину и на три йоджаны в ширину; его большие дороги были хорошо разделены. Он сиял широкой царской дорогой, постоянно окроплённой водой и усыпанной цветами. Царь Дашаратха, укреплявший великую державу, населил эту столицу, как владыка богов населяет небесный город. Айодхья имела ворота и арки, хорошо устроенные рынки, все военные устройства и оружие, мастеров всех ремёсел, множество сутов и магадхов, несравненный блеск, высокие башни, знамёна и сотни метательных орудий. Со всех сторон она была украшена труппами представлений, садами, манговыми рощами и поясом саловых деревьев. Её глубокий ров делал её крепкой и труднодоступной для врагов; она была полна коней, слонов, коров, верблюдов и ослов. Её окружали вассальные цари с данью, украшали купцы и жители разных стран. Дворцы, сверкающие драгоценностями, подобные горам, и башенные палаты наполняли её, так что она была прекрасна, как Амаравати Индры.

Version

10032307ff1f · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with