Ramayana
Дашаратха готовит ашвамедху1.11.1-7
37 / 2464
Ramayana · 1.11.1-7
Devanāgarī

ततः काले बहुतिथे कस्मिंश् चित् सुमनोहरे । वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनो ऽभवत् ॥
ततः प्रसाद्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम् । यज्ञाय वरयाम् आस संतानार्थं कुलस्य च ॥
तथेति च स राजानम् उवाच च सुसत्कृतः । संभाराः संभ्रियन्तां ते तुरगश् च विमुच्यताम् ॥
ततो राजाब्रवीद् वाक्यं सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् । सुमन्त्रावाहय क्षिप्रम् ऋत्विजो ब्रह्मवादिनः ॥
ततः सुमन्त्रस् त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः । समानयत् स तान् विप्रान् समस्तान् वेदपारगान् ॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिम् अथ काश्यपम् । पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः ॥
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस् तदा । इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनम् अब्रवीत् ॥

Transliteration (IAST)

tataḥ kāle bahutithe kasmiṃś cit sumanohare | vasante samanuprāpte rājño yaṣṭuṃ mano 'bhavat ||
tataḥ prasādya śirasā taṃ vipraṃ devavarṇinam | yajñāya varayām āsa saṃtānārthaṃ kulasya ca ||
tatheti ca sa rājānam uvāca ca susatkṛtaḥ | saṃbhārāḥ saṃbhriyantāṃ te turagaś ca vimucyatām ||
tato rājābravīd vākyaṃ sumantraṃ mantrisattamam | sumantrāvāhaya kṣipram ṛtvijo brahmavādinaḥ ||
tataḥ sumantras tvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ | samānayat sa tān viprān samastān vedapāragān ||
suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālim atha kāśyapam | purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye dvijasattamāḥ ||
tān pūjayitvā dharmātmā rājā daśarathas tadā | idaṃ dharmārthasahitaṃ ślakṣṇaṃ vacanam abravīt ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततःtataḥзатем; после этого
कालेkāleво время; когда срок
बहुतिथेbahutitheспустя многие дни; по прошествии долгого времени
कस्मिंश् चित्kasmiṃś citв какой-то; в некий
सुमनोहरेsumanohareочень приятный; прекрасный
वसन्तेvasanteвесной; в весеннее время
समनुप्राप्तेsamanuprāpteкогда наступила; когда пришла
राज्ञःrājñaḥу царя; царя
यष्टुम्yaṣṭumсовершить жертву; жертвовать
मनःmanaḥум; желание
अभवत्abhavatвозник; появился
ततःtataḥзатем; после этого
प्रसाद्यprasādyaумилостивив; склонив к милости
शिरसाśirasāголовой; поклоном головы
तम् विप्रम्tam vipramтого брахмана; Ришьяшрингу
देववर्णिनम्devavarṇinamподобного богу; божественного обликом
यज्ञायyajñāyaдля жертвы; ради обряда
वरयाम् आसvarayām āsaпопросил; избрал
संतानार्थम्saṃtānārthamради потомства; для продолжения рода
कुलस्य चkulasya caи рода; и династии
तथा इतिtathā iti«да будет так»; так
caи; также
सःsaḥон; Ришьяшринга
राजानम्rājānamцарю; Дашаратхе
उवाचuvācaсказал; произнёс
caи; также
सुसत्कृतःsusatkṛtaḥдостойно почтённый; хорошо принятый
संभाराःsaṃbhārāḥпринадлежности; материалы для жертвы
संभ्रियन्ताम्saṃbhriyantāmпусть собираются; пусть будут подготовлены
तेteтвои; для тебя
तुरगः चturagaḥ caи конь; также жертвенный конь
विमुच्यताम्vimucyatāmпусть будет отпущен; пусть будет выпущен
ततःtataḥзатем; после этого
राजाrājāцарь; Дашаратха
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
वाक्यम्vākyamречь; слово
सुमन्त्रम्sumantramСумантре; советнику Сумантре
मन्त्रिसत्तमम्mantrisattamamлучшему из министров; превосходному советнику
सुमन्त्रsumantraо Сумантра; Сумантра
आवाहयāvāhayaпозови; пригласи
क्षिप्रम्kṣipramбыстро; немедленно
ऋत्विजःṛtvijaḥртвиков; жертвенных жрецов
ब्रह्मवादिनःbrahmavādinaḥговорящих о Брахмане; знатоков священного слова
ततःtataḥзатем; после этого
सुमन्त्रःsumantraḥСумантра; советник Сумантра
त्वरितम्tvaritamбыстро; поспешно
गत्वाgatvāпойдя; отправившись
त्वरितविक्रमःtvaritavikramaḥбыстрый шагом; стремительный в действии
समानयत्samānayatпривёл; собрал
सःsaḥон; Сумантра
तान् विप्रान्tān viprānтех брахманов; этих жрецов
समस्तान्samastānвсех вместе; в полном числе
वेदपारगान्vedapāragānпостигших Веды; перешедших через Веды
सुयज्ञम्suyajñamСуяджню; жреца Суяджню
वामदेवम् चvāmadevam caи Вамадеву; мудреца Вамадеву
जाबालिम्jābālimДжабали; мудреца Джабали
अथathaзатем; а также
काश्यपम्kāśyapamКашьяпу; мудреца Кашьяпу
पुरोहितम्purohitamпурохиту; домашнего жреца
वसिष्ठम् चvasiṣṭham caи Васиштху; мудреца Васиштху
ये च अन्येye ca anyeи других, которые; и прочих
द्विजसत्तमाःdvijasattamāḥлучшие дваждырождённые; превосходные брахманы
तान्tānих; тех
पूजयित्वाpūjayitvāпочтив; оказав почтение
धर्मात्माdharmātmāправедный душой; чья природа — дхарма
राजाrājāцарь; Дашаратха
दशरथःdaśarathaḥДашаратха; царь Дашаратха
तदाtadāтогда; в то время
इदम्idamэто; следующее
धर्मार्थसहितम्dharmārthasahitamсоединённое с дхармой и пользой; содержащее праведность и смысл
श्लक्ष्णम्ślakṣṇamмягкое; учтивое
वचनम्vacanamслово; речь
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
Translation

Спустя много времени, когда наступила прекрасная весна, у царя возникло желание совершить жертвоприношение. Тогда он, склонив голову, умилостивил божественного обликом брахмана Ришьяшрингу и попросил его ради жертвы и продолжения рода. Достойно почтённый мудрец сказал царю: «Да будет так. Пусть для тебя собираются принадлежности жертвы, и пусть будет отпущен конь». Затем царь сказал Сумантре, лучшему из министров: «О Сумантра, быстро пригласи ртвиков, знатоков священного слова». Стремительный Сумантра быстро отправился и привёл всех этих брахманов, постигших Веды: Суяджню, Вамадеву, Джабали, Кашьяпу, пурохиту Васиштху и других лучших дваждырождённых. Почтив их, праведный царь Дашаратха произнёс мягкую речь, соединённую с дхармой и смыслом.

Version

5b43ccdec06a · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with