Ramayana
Кушанабха выдаёт дочерей за Брахмадатту1.32.5-10
134 / 2464
Ramayana · 1.32.5-10
Devanāgarī

तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः । प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतम् अनुत्तमम् ॥
क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत् कृतम् । ऐकमत्यम् उपागम्य कुलं चावेक्षितं मम ॥
अलंकारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा । दुष्करं तच् च वः क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः ॥
यादृशीर् वः क्षमा पुत्र्यः सर्वासाम् अविशेषतः । क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं च पुत्रिकाः ॥
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमायां विष्ठितं जगत् । विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः ॥
मन्त्रज्ञो मन्त्रयाम् आस प्रदानं सह मन्त्रिभिः । देशे काले प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम् ॥

Transliteration (IAST)

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ | pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatam anuttamam ||
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahat kṛtam | aikamatyam upāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama ||
alaṃkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā | duṣkaraṃ tac ca vaḥ kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ ||
yādṛśīr vaḥ kṣamā putryaḥ sarvāsām aviśeṣataḥ | kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ ca putrikāḥ ||
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamāyāṃ viṣṭhitaṃ jagat | visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ ||
mantrajño mantrayām āsa pradānaṃ saha mantribhiḥ | deśe kāle pradānasya sadṛśe pratipādanam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तासाम्tāsāmих; тех дочерей
तत्tatто; это
वचनम्vacanamслово; речь
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
राजाrājāцарь; правитель
परमधार्मिकःparamadhārmikaḥв высшей степени праведный; очень дхармичный
प्रत्युवाचpratyuvācaответил; сказал в ответ
महातेजाःmahātejāḥвеликосияющий; великой силы
कन्याशतम्kanyāśatamсотне дочерей; ста девам
अनुत्तमम्anuttamamнепревзойдённой; превосходной
क्षान्तम्kṣāntamпрощено; вы проявили терпение
क्षमावताम्kṣamāvatāmсреди терпеливых; у умеющих прощать
पुत्र्यःputryaḥо дочери; дочери мои
कर्तव्यम्kartavyamдолжное; то, что следовало сделать
सुमहत्sumahatочень великое; великое
कृतम्kṛtamсделано; исполнено
ऐकमत्यम्aikamatyamединомыслие; согласие
उपागम्यupāgamyaдостигнув; придя к
कुलम् चkulam caи род; семью же
अवेक्षितम्avekṣitamпринят во внимание; сохранён
ममmamaмой; моего
अलंकारः हिalaṃkāraḥ hiведь украшение; поистине красота
नारीणाम्nārīṇāmженщин; для женщин
क्षमा तुkṣamā tuтерпение же; прощение же
पुरुषस्य वाpuruṣasya vāи мужчины; или человека
दुष्करम्duṣkaramтрудноисполнимое; трудное
तत् चtat caи это; то же
वःvaḥвами; для вас
क्षान्तम्kṣāntamвытерплено; прощено
त्रिदशेषुtridaśeṣuсреди тридцати богов; среди девов
विशेषतःviśeṣataḥособенно; в частности
यादृशीःyādṛśīḥкакое; такое, как
वःvaḥваше; у вас
क्षमाkṣamāтерпение; прощение
पुत्र्यःputryaḥо дочери; дочери мои
सर्वासाम्sarvāsāmу всех; для всех
अविशेषतःaviśeṣataḥбез различия; одинаково
क्षमाkṣamāтерпение; прощение
दानम्dānamдар; щедрость
क्षमाkṣamāтерпение; прощение
यज्ञःyajñaḥжертва; жертвоприношение
क्षमाkṣamāтерпение; прощение
सत्यम् चsatyam caи истина; правда же
पुत्रिकाःputrikāḥо дочери; доченьки
क्षमाkṣamāтерпение; прощение
यशःyaśaḥслава; добрая известность
क्षमाkṣamāтерпение; прощение
धर्मःdharmaḥдхарма; праведность
क्षमायाम्kṣamāyāmв терпении; на прощении
विष्ठितम्viṣṭhitamутверждён; пребывает
जगत्jagatмир; вселенная
विसृज्यvisṛjyaотпустив; дав уйти
कन्याःkanyāḥдочерей; дев
काकुत्स्थkākutsthaо Какутстха; потомок Какутстхи
राजाrājāцарь; правитель
त्रिदशविक्रमःtridaśavikramaḥдоблестный как боги; равный богам в силе
मन्त्रज्ञःmantrajñaḥзнающий совет; искусный в обсуждении
मन्त्रयाम् आसmantrayām āsaстал советоваться; обсудил
प्रदानम्pradānamвыдачу замуж; дарование дочерей
सह मन्त्रिभिःsaha mantribhiḥвместе с министрами; со своими советниками
देशेdeśeв месте; при подходящих обстоятельствах
कालेkāleво времени; в подходящий срок
प्रदानस्यpradānasyaдля выдачи; для дарования
सदृशेsadṛśeподходящем; соответствующем
प्रतिपादनम्pratipādanamустроение; передачу
Translation

Услышав их речь, великосияющий и в высшей степени праведный царь ответил этой превосходной сотне дочерей: «Дочери мои, вы проявили терпение, достойное терпеливых, и сделали великое должное дело. Вы пришли к единомыслию и сохранили мой род. Терпение — украшение женщин и мужчин. То, что вы вытерпели, трудно даже для богов. Дочери мои, у всех вас без исключения такое терпение: терпение — это дар, терпение — жертва, терпение — истина; терпение — слава, терпение — дхарма, и на терпении стоит мир». Отпустив дочерей, о Какутстха, царь, доблестный как боги и искусный в совете, стал вместе с министрами обсуждать выдачу дочерей в подходящем месте и в подходящее время.

Version

74407e264347 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with