Ramayana
Посох Васиштхи поглощает оружие Вишвамитры1.55.14-21
237 / 2464
Ramayana · 1.55.14-21
Devanāgarī

तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दनः । तद् अस्त्रम् उद्यतं दृष्ट्वा देवाः साग्निपुरोगमाः ॥
देवर्षयश् च संभ्रान्ता गन्धर्वाः समहोरगाः । त्रैलोक्यम् आसीत् संत्रस्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥
तद् अप्य् अस्त्रं महाघोरं ब्राह्मं ब्राह्मेण तेजसा । वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥
ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः । त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपम् आसीत् सुदारुणम् ॥
रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः । मरीच्य इव निष्पेतुर् अग्नेर् धूमाकुलार्चिषः ॥
प्राज्वलद् ब्रह्मदण्डश् च वसिष्ठस्य करोद्यतः । विधूम इव कालाग्निर् यमदण्ड इवापरः ॥
ततो ऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम् । अमोघं ते बलं ब्रह्मंस् तेजो धारय तेजसा ॥
निगृहीतस् त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपाः । प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकाः सन्तु गतव्यथाः ॥

Transliteration (IAST)

teṣu śānteṣu brahmāstraṃ kṣiptavān gādhinandanaḥ | tad astram udyataṃ dṛṣṭvā devāḥ sāgnipurogamāḥ ||
devarṣayaś ca saṃbhrāntā gandharvāḥ samahoragāḥ | trailokyam āsīt saṃtrastaṃ brahmāstre samudīrite ||
tad apy astraṃ mahāghoraṃ brāhmaṃ brāhmeṇa tejasā | vasiṣṭho grasate sarvaṃ brahmadaṇḍena rāghava ||
brahmāstraṃ grasamānasya vasiṣṭhasya mahātmanaḥ | trailokyamohanaṃ raudraṃ rūpam āsīt sudāruṇam ||
romakūpeṣu sarveṣu vasiṣṭhasya mahātmanaḥ | marīcya iva niṣpetur agner dhūmākulārciṣaḥ ||
prājvalad brahmadaṇḍaś ca vasiṣṭhasya karodyataḥ | vidhūma iva kālāgnir yamadaṇḍa ivāparaḥ ||
tato 'stuvan munigaṇā vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam | amoghaṃ te balaṃ brahmaṃs tejo dhāraya tejasā ||
nigṛhītas tvayā brahman viśvāmitro mahātapāḥ | prasīda japatāṃ śreṣṭha lokāḥ santu gatavyathāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तेषुteṣuкогда те; при тех
शान्तेषुśānteṣuусмирены; погашены
ब्रह्मास्त्रम्brahmāstramбрахмастру; оружие Брахмы
क्षिप्तवान्kṣiptavānметнул; выпустил
गाधिनन्दनःgādhinandanaḥсын Гадхи; Вишвамитра
तत्tatто; это
अस्त्रम्astramоружие; астру
उद्यतम्udyatamподнятую; пущенную в ход
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; заметив
देवाःdevāḥбоги; небожители
साग्निपुरोगमाःsāgnipurogamāḥс Агни во главе; предводимые Агни
देवर्षयःdevarṣayaḥбожественные риши; деварши
caи; также
संभ्रान्ताःsaṃbhrāntāḥсмущённые; встревоженные
गन्धर्वाःgandharvāḥгандхарвы; небесные певцы
समहोरगाःsamahoragāḥс великими змеями; вместе с махо-рогами
त्रैलोक्यम्trailokyamтри мира; троемирие
आसीत्āsītбыло; стало
संत्रस्तम्saṃtrastamперепуганным; сильно встревоженным
ब्रह्मास्त्रेbrahmāstreпри брахмастре; когда брахмастра
समुदीरितेsamudīriteбыла поднята; была приведена в действие
तत्tatта; это
अपिapiдаже; также
अस्त्रम्astramастру; оружие
महाघोरम्mahāghoramочень страшную; великоужасную
ब्राह्मम्brāhmamбрахманскую; относящуюся к Брахме
ब्राह्मेणbrāhmeṇaбрахманическим; духовным
तेजसाtejasāсиянием; мощью
वसिष्ठःvasiṣṭhaḥВасиштха; мудрец Васиштха
ग्रसतेgrasateпоглотил; проглотил
सर्वम्sarvamвсю; целиком
ब्रह्मदण्डेनbrahmadaṇḍenaбрахманским посохом; посохом Брахмы
राघवrāghavaо Рагхава; о Рама
ब्रह्मास्त्रम्brahmāstramбрахмастру; оружие Брахмы
ग्रसमानस्यgrasamānasyaпоглощающего; когда поглощал
वसिष्ठस्यvasiṣṭhasyaВасиштхи; мудреца Васиштхи
महात्मनःmahātmanaḥвеликой души; великого мудреца
त्रैलोक्यमोहनम्trailokyamohanamпомрачающий три мира; смущающий троемирие
रौद्रम्raudramрудров; ужасный
रूपम्rūpamоблик; форма
आसीत्āsītбыл; стал
सुदारुणम्sudāruṇamкрайне страшным; ужаснейшим
रोमकूपेषुromakūpeṣuиз отверстий волос; из пор
सर्वेषुsarveṣuвсех; каждой
वसिष्ठस्यvasiṣṭhasyaВасиштхи; мудреца Васиштхи
महात्मनःmahātmanaḥвеликой души; великого мудреца
मरीच्यः इवmarīcyaḥ ivaсловно лучи; как лучи света
निष्पेतुःniṣpetuḥвылетали; исходили
अग्नेःagneḥогня; пламени
धूमाकुलार्चिषःdhūmākulārciṣaḥчьи языки пламени окутаны дымом; с дымными языками огня
प्राज्वलत्prājvalatзапылал; засиял огнём
ब्रह्मदण्डःbrahmadaṇḍaḥбрахманский посох; посох Брахмы
caи; также
वसिष्ठस्यvasiṣṭhasyaВасиштхи; мудреца Васиштхи
करोद्यतःkarodyataḥподнятый в руке; воздетый рукой
विधूमः इवvidhūmaḥ ivaсловно бездымный; как лишённый дыма
कालाग्निःkālāgniḥогонь конца времени; космический пожар
यमदण्डः इवyamadaṇḍaḥ ivaсловно жезл Ямы; как посох смерти
अपरःaparaḥдругой; иной
ततःtataḥзатем; после этого
अस्तुवन्astuvanвосхвалили; стали славить
मुनिगणाःmunigaṇāḥсонмы муни; группы мудрецов
वसिष्ठम्vasiṣṭhamВасиштху; мудреца Васиштху
जपताम्japatāmсреди повторяющих мантры; среди совершающих джапу
वरम्varamлучшего; превосходного
अमोघम्amoghamнепогрешима; безошибочна
तेteтвоя; у тебя
बलम्balamсила; мощь
ब्रह्मन्brahmanо брахман; о святой
तेजःtejaḥсияние; мощь
धारयdhārayaудержи; сдержи
तेजसाtejasāсвоей мощью; сиянием
निगृहीतःnigṛhītaḥсдержан; побеждён
त्वयाtvayāтобой; от тебя
ब्रह्मन्brahmanо брахман; о святой
विश्वामित्रःviśvāmitraḥВишвамитра; царь Вишвамитра
महातपाःmahātapāḥвеликий подвижник; обладатель великого тапаса
प्रसीदprasīdaсмилуйся; будь милостив
जपताम्japatāmсреди повторяющих мантры; среди совершающих джапу
श्रेष्ठśreṣṭhaо лучший; превосходный
लोकाःlokāḥмиры; люди миров
सन्तुsantuпусть будут; да станут
गतव्यथाःgatavyathāḥизбавленными от страха; свободными от муки
Translation

Когда все те астры были усмирены, сын Гадхи выпустил брахмастру. Увидев, что эта астра приведена в действие, боги во главе с Агни, божественные риши, встревоженные гандхарвы и великие змеи пришли в смятение; всё троемирие было перепугано, когда поднялась брахмастра. О Рагхава, даже эту великоужасную брахманскую астру Васиштха своей брахманической мощью целиком поглотил брахманским посохом. Когда великодушный Васиштха поглощал брахмастру, его ужасный, рудров облик помрачил три мира. Из всех пор великодушного Васиштхи вырывались лучи, словно дымные языки огня. Брахманский посох, поднятый в его руке, запылал как бездымный огонь конца времени, как иной жезл Ямы. Тогда сонмы муни стали восхвалять Васиштху, лучшего среди повторяющих мантры: «О брахман, твоя сила непогрешима. Сдержи свою мощь собственной мощью. О брахман, великий подвижник Вишвамитра уже побеждён тобой. О лучший среди повторяющих мантры, смилуйся; пусть миры будут свободны от страха».

Version

4af2b43f5407 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with