Ramayana
Тришанку проклят и ищет Вишвамитру1.57.9-14
243 / 2464
Ramayana · 1.57.9-14
Devanāgarī

अथ रात्र्यां व्यतीतायां राजा चण्डालतां गतः । नीलवस्त्रधरो नीलः परुषो ध्वस्तमूर्धजः । चित्यमाल्यानुलेपश् च आयसाभरणो ऽभवत् ॥
तं दृष्ट्वा मन्त्रिणः सर्वे त्यक्त्वा चण्डालरूपिणम् । प्राद्रवन् सहिता राम पौरा ये ऽस्यानुगामिनः ॥
एको हि राजा काकुत्स्थ जगाम परमात्मवान् । दह्यमानो दिवारात्रं विश्वामित्रं तपोधनम् ॥
विश्वामित्रस् तु तं दृष्ट्वा राजानं विफलीकृतम् । चण्डालरूपिणं राम मुनिः कारुण्यम् आगतः ॥
कारुण्यात् स महातेजा वाक्यं परम धार्मिकः । इदं जगाद भद्रं ते राजानं घोरदर्शनम् ॥
किम् आगमनकार्यं ते राजपुत्र महाबल । अयोध्याधिपते वीर शापाच् चण्डालतां गतः ॥

Transliteration (IAST)

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ rājā caṇḍālatāṃ gataḥ | nīlavastradharo nīlaḥ paruṣo dhvastamūrdhajaḥ | cityamālyānulepaś ca āyasābharaṇo 'bhavat ||
taṃ dṛṣṭvā mantriṇaḥ sarve tyaktvā caṇḍālarūpiṇam | prādravan sahitā rāma paurā ye 'syānugāminaḥ ||
eko hi rājā kākutstha jagāma paramātmavān | dahyamāno divārātraṃ viśvāmitraṃ tapodhanam ||
viśvāmitras tu taṃ dṛṣṭvā rājānaṃ viphalīkṛtam | caṇḍālarūpiṇaṃ rāma muniḥ kāruṇyam āgataḥ ||
kāruṇyāt sa mahātejā vākyaṃ parama dhārmikaḥ | idaṃ jagāda bhadraṃ te rājānaṃ ghoradarśanam ||
kim āgamanakāryaṃ te rājaputra mahābala | ayodhyādhipate vīra śāpāc caṇḍālatāṃ gataḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथathaзатем; после этого
रात्र्याम्rātryāmночью; в ночное время
व्यतीतायाम्vyatītāyāmкогда прошла; после истечения
राजाrājāцарь; правитель
चण्डालताम्caṇḍālatāmсостояние чандалы; облик чандалы
गतःgataḥдостиг; обрёл
नीलवस्त्रधरःnīlavastradharaḥносящий синюю одежду; одетый в синее
नीलःnīlaḥсиний; тёмный
परुषःparuṣaḥгрубый; суровый видом
ध्वस्तमूर्धजःdhvastamūrdhajaḥс разрушенными волосами; со спутанной шевелюрой
चित्यमाल्यानुलेपःcityamālyānulepaḥс гирляндами и умащениями с погребального места; украшенный кладбищенскими венками и мазями
caи; также
आयसाभरणःāyasābharaṇaḥс железными украшениями; украшенный железом
अभवत्abhavatстал; оказался
तम्tamего; того
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; заметив
मन्त्रिणःmantriṇaḥминистры; советники
सर्वेsarveвсе; целиком
त्यक्त्वाtyaktvāоставив; покинув
चण्डालरूपिणम्caṇḍālarūpiṇamимеющего облик чандалы; в форме чандалы
प्राद्रवन्prādravanубежали; разбежались
सहिताःsahitāḥвместе; сообща
रामrāmaо Рама; Рама
पौराःpaurāḥгорожане; жители города
येyeкоторые; те, кто
अस्यasyaего; у него
अनुगामिनःanugāminaḥследовали; были спутниками
एकःekaḥодин; единственный
हिhiже; ведь
राजाrājāцарь; правитель
काकुत्स्थkākutsthaо Какутстха; потомок Какутстхи
जगामjagāmaпошёл; отправился
परमात्मवान्paramātmavānсобранный духом; обладающий великой самостью
दह्यमानःdahyamānaḥсжигаемый; мучимый
दिवारात्रम्divārātramднём и ночью; день и ночь
विश्वामित्रम्viśvāmitramк Вишвамитре; мудрецу Вишвамитре
तपोधनम्tapodhanamбогатому тапасом; чьё богатство — аскеза
विश्वामित्रःviśvāmitraḥВишвамитра; мудрец Вишвамитра
तुtuже; а
तम्tamего; того
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; заметив
राजानम्rājānamцаря; правителя
विफलीकृतम्viphalīkṛtamлишённого плода; обезображенного неудачей
चण्डालरूपिणम्caṇḍālarūpiṇamв облике чандалы; имеющего вид чандалы
रामrāmaо Рама; Рама
मुनिःmuniḥмуни; мудрец
कारुण्यम्kāruṇyamсострадание; жалость
आगतःāgataḥпришёл к; испытал
कारुण्यात्kāruṇyātиз сострадания; по жалости
सःsaḥон; тот
महातेजाःmahātejāḥвеликосияющий; обладающий великой силой
वाक्यम्vākyamслово; речь
परमधार्मिकःparamadhārmikaḥв высшей степени праведный; очень благочестивый
इदम्idamэто; такое
जगादjagādaсказал; произнёс
भद्रम् तेbhadram teблаго тебе; пусть будет тебе благо
राजानम्rājānamцарю; правителю
घोरदर्शनम्ghoradarśanamстрашного видом; ужасного на вид
किम्kimкакое; что
आगमनकार्यम्āgamanakāryamдело прихода; цель прибытия
तेteтвоя; у тебя
राजपुत्रrājaputraо царевич; сын царя
महाबलmahābalaо могучий; обладающий великой силой
अयोध्याधिपतेayodhyādhipateо владыка Айодхьи; правитель Айодхьи
वीरvīraо герой; доблестный
शापात्śāpātиз-за проклятия; по проклятию
चण्डालताम्caṇḍālatāmсостояние чандалы; облик чандалы
गतःgataḥдостигший; ставший
Translation

Когда ночь прошла, царь обрёл состояние чандалы: он стал тёмным, в синей одежде, грубым на вид, со спутанными волосами, с кладбищенскими гирляндами и умащениями, украшенный железом. О Рама, увидев его в облике чандалы, все министры и горожане, которые следовали за ним, вместе оставили его и разбежались. О Какутстха, один царь, собранный духом, мучимый днём и ночью, отправился к Вишвамитре, богатому тапасом. О Рама, увидев царя, лишённого плода и ставшего чандалой, мудрец Вишвамитра испытал сострадание. Из сострадания великосияющий и в высшей степени праведный Вишвамитра сказал страшному на вид царю: «Благо тебе. О могучий царевич, о герой, владыка Айодхьи, какое дело привело тебя, ставшего чандалой по проклятию?»

Version

3db12495ebde · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with